جاھاندا اتامەكەنىنەن جىراقتا, جان-جاققا تارىداي شاشىلعان حالىق كوپ. ولار دۇنيەنىڭ قاي شەتىندە جۇرسە دە, قانداستارىنا قاشاندا تىلەۋقور. مۇنداي جوسىق ءبىزدىڭ قازاقتا دا بار. جاي كۇندە ءجۇز شايىسىپ جۇرگەنىمەن, باسىنا ەكىتالاي كۇن تۋعاندا بىرىگىپ, جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ كەتەدى. «قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىن» دەيدى حالقىمىز. سونىڭ كۋاسىندەي ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن جۇرتقا الىس-جاقىن شەتەلدەگى قانداستار قولۇشىن بەرۋگە ۇمتىلىپ جاتقانى قۋانتتى.
ەردىڭ ەرلىگى, ەلدىڭ ەلدىگى سىنالاتىن شاقتا ەل ىشىندەگى ازاماتتار دا ايانىپ قالعان جوق. قازىر سۋدان زارداپ شەككەندەرگە ەرىكتى ازاماتتاردان 1 713 توننا گۋمانيتارلىق كومەك جينالدى. ونىڭ 1 320,4 تونناسى وڭىرلەرگە جەتكىزىلدى. بۇعان قوسا شەتەلدەگى اعايىندار دا قور اشىپ, قولۇشىن بەرۋگە بەكىنىپ وتىر. ءتىپتى گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ العاشقى لەگى جولعا شىعىپ تا قويدى. ماسەلەن, رەسەي قازاقتارى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى گۋمانيتارلىق كومەك جيناپ, العاشقى لەگىن بەس «گازەل» جۇك كولىگىمەن (اۋىزسۋ تيەلگەن) ومبىداعى «يمان» مەشىتىنەن پەتروپاۆلعا جونەلتتى. ال استراحان قازاقتارى اتىراۋ جانە قۇلسارى قالالارىنا سەگىز «گازەل» جۇك كولىگىمەن گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزدى.
«سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارى ءۇشىن قاجەتتى قاپ, كۇرەك, قايىق سياقتى كەرەك-جاراقتار مەن ازىق-ت ۇلىك جەتكىزىلدى», دەپ حابارلادى «وتانداستار قورىنىڭ» ءباسپاسوز قىزمەتى.
ال وزبەكستانداعى «داستۇرگە جول» قازاق انالارى ۇيىمىنىڭ توراعاسى كلارا سادىرباەۆا حانىمنىڭ ايتىسىنا قاراعاندا, ونداعى اعايىندار دا گۋمانيتارلىق كومەك جيناپ جاتقان كورىنەدى.
– ءبىز اتامەكەنىمىزدە بولىپ جاتقان وسىناۋ قيىن جاعدايدا دەمەۋ بولىپ, قانداستارىمىزعا قولداۋ بىلدىرەمىز. مەملەكەت باسشىسى الاپات كۇشكە تويتارىس بەرۋى ءۇشىن بار كۇشتى سالىپ, قارەكەت جاساپ جاتقانىنان حاباردارمىز. سونداي-اق وتە اسەرلى ءساتى, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار عانا ەمەس, قاراپايىم ازاماتتار مەن تۇرعىندار جۇمىلىپ, سۋ تاسقىنىنا توسقاۋىل بولىپ جاتىر. بۇل – بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ اجىراماس بولىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى. ەلدىڭ ءىرى كاسىپورىندارىمەن قاتار, قازاقستان ازاماتتارى جىلۋ جيناپ, ميللياردتاعان قارجى ءبولىنىپ جاتىر. كورشى ەلدەر مەن باۋىرلاس مەملەكەتتەر گۋمانيتارلىق ءھام قارجىلىق قولداۋ بىلدىرۋگە ءازىر. ءبىز وسىناۋ قيىن-قىستاۋدا مورالدىق ءھام رۋحاني دەمەۋ كورسەتىپ, وسىناۋ كەزەڭنەن امان شىعۋىنا شىن جۇرەكتەن تىلەكشىمىز, – دەيدى ك.سادىرباەۆا.
اقش-تىڭ ۆاشينگتون, مەريلەند, ۆيردجينيا شتاتتارىندا تۇراتىن نەمەسە ۋاقىتشا جۇمىس ىستەيتىن وتانداستارىمىز قازاقستان-امەريكا قاۋىمداستىعىنا توپتاسقان. ولار امەريكالىق بانكتەن ەسەپشوت اشىپ, ارنايى قور قۇرىپتى. سونىمەن قاتار قورعا جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا اتسالىسىپ جاتقان كورىنەدى.
– قايىرىمدىلىققا اقشانى قالاي اۋدارۋعا بولادى دەگەن سۇراقتار كوپ بولعاندىقتان, ءبىز قازاقستان-امەريكا قاۋىمداستىعىنىڭ اتىنان قور قۇردىق. ءبىر جاعىنان, بۇل قاراجاتتىڭ قايدا كەتىپ جاتقانىن ناقتى بىلۋگە جانە الاياقتارعا الدانىپ قالماۋ ءۇشىن جاسالدى, – دەيدى قاۋىمداستىق توراعاسى راسۋل ەشپاەۆ.
ال اقش-تىڭ چيكاگو قالاسىنداعى «Qazaq center» ۇيىمى دا ەلگە كومەك رەتىندە «Gofundme» پلاتفورماسى ارقىلى قارجىلاي كومەك جينايتىنىن حابارلادى.
– جينالعان قاراجات ەلىمىزدەگى تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن ايماقتارىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان ۇيىمدارعا تىكەلەي اۋدارىلادى. ولار قيىن جاعدايدا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەپ جاتىر, – دەيدى بەلسەندى وتانداستارىمىز.
سونىمەن قاتار وڭتۇستىك كورەياداعى قازاق قاۋىمداستىعى دا پۋسان قالاسىنداعى قازاقستان باس كونسۋلدىعىمەن بىرلەسىپ, كورەيادان ەلىمىزدە سۋ تاسقىنىنان جاپا شەككەن وڭىرلەرگە گۋمانيتارلىق كومەك ۇيىمداستىرىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە گيگيەنالىق زاتتار, توسەك جابدىقتارى, رازىڭكە ەتىك, بالالار كيىم-كەشەكتەرى مەن بالالار اياقكيىمى بار. ال ديماش قۇدايبەرگەننىڭ ۇلىبريتانياداعى جانكۇيەرلەرى قازاقستان حالقىنا كومەكتەسۋگە ءازىر. بۇعان قوسا گەرمانيا استاناسى بەرليندەگى وتانداستارىمىز گۋمانيتارلىق كومەك جيناپ جاتىر. وتكەندە قىزجىبەك داۋلەتقىزى ەسىمدى بلوگەر «تيك-توك» جەلىسى ارقىلى قىتايداعى قانداستاردان قارجىلاي كومەك جيناپ, اقتوبەدەگى اعايىنعا جەتكىزگەن ەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كومەك كورسەتكەندەر تەك قىتايداعى قازاقتار ەكەن.
سونداي-اق موڭعولياداعى قانداستاردىڭ اتاجۇرتتاعى تابيعي اپاتتان زارداپ شەككەن اعايىندارعا كومەك كورسەتۋگە وتە بەلسەندى جۇمىلىپ جاتقانىن ايتادى سوندا ساپارمەن جۇرگەن ارىپتەسىمىز بۇركىت نۇراسىل.
– موڭعوليادا بىرنەشە قوعامدىق ۇيىمدار قور اشىپ, قارجى جيناپ جاتىر. باي-ولكە, قوبدا ايماعىنداعى قازاقتارمەن قاتار موڭعوليانىڭ بارلىق جەرىندەگى اعايىن كومەگىن اياپ جاتقان جوق. ءبىر قىزىعى, باي-ولكەدەگى پوليتسەي قىزمەتكەرلەرى 1 ملن توگروگ كولەمىندە قارجى اۋدارسا, بيۋجەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرى دە ايلىقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن بەرىپ جاتىر ەكەن. بارلىق جينالعان قاراجات موڭعولياداعى قازاقستان ەلشىلىگى ارقىلى قارجىلاي جىبەرىلمەك, – دەيدى ول.
باي-ولكە ايماعىنىڭ ولگەي قالاسىنداعى №1 مەكتەبىنىڭ جانار ياسىمحانقىزى جەتەكشىلىك ەتەتىن 6-سىنىبىنىڭ وقۋشىلارى ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنىنا ۇشىراعان ايماقتارىنداعى بالالارعا ارناپ 200 مىڭ توگروگ جيناپتى. «كۇندەلىكتى كامپيت-ءتاتتى الاتىن اقشامىزدىڭ ارتىلعانىن جيناپ, اتاجۇرتتاعى دوستارىمىزعا جىبەرۋدى ۇيعاردىق. ءبىز سەندەرمەن بىرگەمىز!» دەيدى وقۋشىلار.
قورىتا ايتقاندا, «قازاقتىڭ قازاقتان وزگە جاناشىرى جوق» دەگەن سوزگە قالاي يلانبايمىز؟ ءار جەردە جۇرگەن ات توبەلىندەي اعايىن اتامەكەندەگى اپاتتى جاعدايعا بەيجاي قاراپ قالماي, قارا شاڭىراقتىڭ شايقالماۋىنا قاشاندا تىلەكشى ەكەنىن ءبىلدىردى. ول كومەك كوپشىلىككە يا جەتەر, يا جەتپەس. ماسەلە وندا ەمەس. الىستاعى وتانداستارىمىزدىڭ كوڭىلى جەتتى. الاپات ورتكە قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي قامقورلىق قىلعان بالدىرعانداردىڭ دا تەمىرقازىعى قايدا ەكەنىن بىلدىرسە كەرەك.