مەملەكەت باسشىسى وتباسى ينستيتۋتىن, بالالار مەن ايەلدەردى قورعاۋعا باعىتتالعان زاڭعا قول قويدى. تۇزەتۋلەر بۇكىل ازاماتتىق قوعامنىڭ بەلسەنە قاتىسىپ, ءتۇرلى الاڭداردا الدىن الا كەڭىنەن تالقىلاپ جاتقان ماسەلەلەردىڭ ناتيجەسى بويىنشا ازىرلەندى.
بىرىنشىدەن, بۇل جاڭالىق وتباسىن قورعاۋعا باعىتتالعان.اتاپ ايتقاندا, «نەكە جانە وتباسى تۋرالى» كودەكستىڭ 2-بابىنا ءداستۇرلى وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى قورعاۋ, ساقتاۋ, نىعايتۋ جانە ىلگەرىلەتۋ تۋرالى تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. بالالاردى ادامگەرشىلىك جانە رۋحاني تۇرعىدا تاربيەلەۋ ۇلتتىق جانە ءداستۇرلى قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەۋ رۋحىندا جۇرگىزىلۋى ءتيىس.
جاڭا زاڭدا باسقا دا تۇزەتۋلەر بار, بىراق ءدال وسى ەرەجەلەر ستراتەگيالىق مەملەكەتتىك باعدار بەرەدى دەپ سانايمىن. زاڭ بالالاردى تارتىپ الۋعا ىقپال ەتۋى مۇمكىن دەگەن پىكىر - تازا فەيك. سوندىقتان اتالعان ماسەلە بويىنشا كەز كەلگەن بالاما پايىمداۋلار نەگىزسىز, ەشقانداي كۇمان جوق: قازاقستان – تەك ءداستۇرلى ۇلتتىق وتباسىلىق قۇندىلىقتار مەن وتباسى ينستيتۋتىن ساقتاۋدا قولداۋ كورسەتەدى!
ەكىنشىدەن, جاڭا زاڭ بالالارىمىزدى پەدوفيلدەردەن قورعايدى. بالكىم, بۇل كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق تۋرالى حابارلامالار پايدا بولعاننان سوڭ بارشا قاۋىمدى دۇرلىكتىرگەن, كوپتەن كۇتتىرگەن شارا شىعار؟! دەسە دە, ەندى ولار ءومىر بويى تۇرمەگە توعىتىلادى. كىشكەنتاي بالالاردى ولتىرگەنى ءۇشىن دە ءدال وسىلاي.مۇنداي جاڭالىقتاردى ادامدار وتە ءجىتى قابىلدايتىندىقتان, بارشا قازاقستان حالقى قىلمىسكەرلەردىڭ وسىلاي اۋىر جازالانۋىن قۇپتايدى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
مۇنداي جاڭالىقتاردى ادامدار وتە ءجىتى قابىلدايتىندىقتان, بارشا قازاقستان حالقى قىلمىسكەرلەردىڭ وسىلاي اۋىر جازالانۋىن قۇپتايدى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
ۇشىنشىدەن, ءتىپتى 16 جاسقا دەيىنگى بالالارعا جىنىستىق سيپاتتاعى زورلىق-زومبىلىق جاساعانى ءۇشىن 40 كۇنگە قاماۋعا الىناتىن جاڭا جازا ەنگىزىلەدى.
تۇزەتۋلەر كۇشىنە ەنگەن ساتتەن باستاپ بالالارعا ءجونسىز قول تيگىزۋ, ۇياتسىز ۇسىنىستار ءبىلدىرۋ جانە ت.ب. جازاسىز قالمايدى. بالالار مەن ولاردىڭ اتا-انالارى ءوز ەلىندە وزدەرىن قاۋىپسىز سەزىنەدى.
تورتىنشىدەن, ءوز-وزىنە قول جۇمساۋدى ناسيحاتتاعانى ءۇشىن قىلمىستىڭ جاڭا قۇرامى ەنگىزىلدى.
بۇل شارا پايدا بولعان كوپتەگەن سايتتاردى, ارنالاردى, چاتتاردى, سۋيتسيدتىك باعىتتاعى توپتاردى زاڭ جۇزىندە بۇعاتتاپ قانا قويماي, ولاردىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارىن سىبايلاستارىمەن بىرگە 5 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى قىلمىس دەپ تانۋ مەملەكەتتىڭ ازاماتتىق قوعاممەن بىرلەسكەن جەڭىسى بولدى.
ەندى ءتان اۋرۋىنا ۇشىراتاتىن, بىراق دەنساۋلىعىنا جەڭىل زيان كەلتىرمەگەن ۇرىپ-سوعۋ ءۇشىن 80 اەك مولشەرىندەگى ايىپپۇلدان 50 تاۋلىككە دەيىن قاماۋ تۇرىندە جازا ەنگىزىلەدى.
ادام دەنساۋلىعىنا جەڭىل زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن 200 اەك مولشەرىندەگى ايىپپۇلدان 2 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا دەيىن جازا قولدانىلادى.
الايدا, بۇزاقىنىڭ جابىرلەنۋشىمەن بىرگە تۇرۋىنا تىيىم سالۋ سەكىلدى ەرەكشە تالاپتار قويۋ مۇمكىندىگى, ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەڭ ماڭىزدى جاڭالىق بولىپ وتىر.
اتالعان تۇزەتۋلەردى قابىلداۋ ءىس جۇزىندە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ بىرلىگىن, ءادىل قازاقستان قۇرۋ جولىندا حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت تۇجىرىمداماسىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن كورسەتەدى.
ارتۋر لاستاەۆ
ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ومبۋدسمەن