قاپتاۋ ونىمدەرىن شىعارادى

استانا قالاسى ماڭىنداعى №1 ين­دۋستريالىق پاركتەن 1 گەكتار جەر الىپ, زاۋىت كوتەرگەن كاسىپكەر ماق­سات ورازحان ۇلىنىڭ ەندىگى ماقساتى – وتاندىق ءونىم كولەمىن كەڭەيتۋ. ءبىز بار­عان ءوندىرىس ورنى «Metal Former» دەپ اتالادى. كاسىپورىن شاتىر مەن ءۇي­دىڭ سىرتقى جانە ىشكى قاباتىنا ءار بە­رەتىن قاپتاۋ ماتەريالدارىن شىعا­رادى.

جوبا بىلتىر جەلتوقساندا ىسكە قوسىلدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى كەلىپ, ساتتىلىك تىلەگەن كاسىپ­ورىننىڭ قازىرگى قارقىنى قۋانتىپ-اق تۇر.

6 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا سا­لىنعان ءوندىرىس وشاعىنىڭ وزىندىك ەرەك­شەلىگى كوپ. كاسىپ­ورىن ديرەكتورى ماقسات سادۋاقاسوۆ ­تسەح ءىشىن ارالاي ءجۇرىپ, جۇ­مىس ءتار­تى­­بىن بىزگە ءتۇسىندىرىپ بەردى.

«قازىر مۇندا 56 ادام جۇ­مىس ىستەي­دى. زاۋىت تولىق ىسكە قو­سىل­عاندا 96 قىز­مەتكەرگە دەيىن قا­بىلدانادى. ءوندىرىستى ىسكە قوسار الدىندا ءبىر عانا جوسپار قۇردىق. ول – سىرتتان كەلەتىن يمپورتتىق تاۋارلارعا تەلمىرمەي, وزىمىزدەن شىعارۋ. وتاندىق ءونىم اۋقى­­­مىن كەڭەيتىپ, حالىقتى قۇرىلىسقا قا­جەتتى تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتسەك دەيمىز. ءتىپتى وعان قاجەتتى شيكىزات تا ءوزىمىزدىڭ ەلدەن تابىلىپ وتىر ەمەس پە؟ راسىمەن, ءبىز­­­دىڭ تسەحتىڭ ءونىمىنىڭ باستى شيكىزا­­تى – تەمىرتاۋدىڭ تەمىرى, پاۆلودار­­­­­دىڭ ءالليۋمينيى مەن سەمەيدەن كە­­لە­­­­­تىن تىعىزدالعان پانەلدەر. وسى­لار­دى وڭدەي وتىرىپ, عيمارات پەن تۇر­عىن ءۇيدىڭ شاتىرىن جابۋعا, سون­داي-اق ءارتۇرلى قالىڭدىقتا سىرت­قى قاباتتى قاسبەتتىك ارلەۋ­گە, ىشكى بولمەلەردىڭ قابىرعالا­رىن قاپتاۋعا ارنالعان ءتۇستى پانەلدەر مەن ولارعا قاجەتتى قوسالقى جابدىقتار شىعارامىز», دەيدى.

ماقساتتىڭ ايتۋىنشا, جا­ڭا­ زاۋىت ءۇشىن ينۆەستيتسيا قۇيۋعا «Samruk-Kazyna Con­­struc­tion» 80 پايىز ۇلەس قوس­سا, قال­­­­عانىن كا­سىپكەردىڭ ءوزى جوباعا با­عىتتاعان.

«قازىر ەلدە «جايلى مەكتەپ» جوباسى باستالعانىن بىلەسىز. بۇل قۇرىلىستى سالۋعا كوپ كولەمدە ماتەريال كەرەك. اتال­عان جوباعا قاتىسىپ جاتىرمىز. ويت­كەنى مەملەكەت ۇستانعان باعىتتىڭ ءبىرى – وتاندىق ءونىمدى قولداۋ. بىزدە قازىر «CT KZ» سەرتيفيكاتى بار. بۇل – جەرگىلىكتى ءونىم ەكەنىن دالەلدەيتىن قۇجات. نەگىزىنەن ونىمدەرگە تاپسىرىس ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارى­نان تۇسەدى. بۇگىندە 56 ءتۇرلى قۇرى­لىس ءونىمى استانا, الماتى, قوستا­ناي, شىمكەنت, تۇركىستان, اقتاۋ, اتىراۋ قالالارىنا جىبەرىلىپ جاتىر. قوسىمشا پولشا مەم­لە­كەتىنەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعاندار بار. وتاندىق ونىمگە دەگەن ۇكىمەت قولداۋى توقتاماسا, وسى زاتتاردىڭ شەتەلدىك بالاماسىنان ساپاسى كەم ەمەس, ءتىپتى ودان دا اسىپ تۇسەتىنىن شىعارا الامىز», دەيدى ماقسات ورازحان ۇلى.

ايتۋىنشا, جاڭا اشىلعان ءوندىرىس پەن ونداعى تاۋارلاردىڭ تارالۋى ءۇشىن قولداۋ ءالى دە كوپ كەرەك. ءارى پرەزي­دەنت­تىڭ وتان­دىق وندىرۋشىلەرمەن وفتەيك-كەلى­سىم­شارتتاردىڭ ۇلەسىن كەم دە­گەندە 10%-عا دەيىن ارتتىرۋ تۋرالى تاپسىرماسى بار. وف­تەيك-كەلىسىمشارتى بولسا, ءونىم شى­عا­رۋشى دا ۋايىمعا سالىن­باي­دى. سەبەبى تاۋاردى بەلگىلى ءبىر مولشەردە وتكىزۋگە مەملەكەت تاراپى­نىن كەپىلدەندىرىلگەن قۇجات بولادى. ەگەر ەلدەگى كاسىپورىندار شىعارعان تاۋاردىڭ ساتىپ الۋ ۇدەرىسىن وسىلاي جەڭىلدەتىپ, ساپاسى مەن ۇلەسىن ارتتىرۋ سياقتى جۇمىستاردى ءبىر جۇيەگە تۇسىرسە, وندا ەكونوميكالىق كورسەتكىش تە جامان بولماس ەدى.

«بۇل – وتاندىق تاۋار وندىرۋ­شىلەرگە ۇلكەن قولداۋ ءارى سىرت مەملەكەتتەردەن كەلەتىن ءونىمدى كۇتىپ جاۋتاڭدامايتىن دا بولامىز. قارجى دا سىرتقا كەتپەي, وزىمىزدە قالادى», دەپ اعىنان جارىلدى كاسىپورىن ديرەكتورى.

ءبىر بايقاعانىمىز, مۇندا ارنايى كەلىسىمشارتپەن كەلگەن تۇرىك ازاماتتارى كاسىپورىن جۇ­مىسشىلارىنا ءوندىرىس بارىسىن وقىتىپ, ۇيرەتىپ ءجۇر. ولار بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا كەلگەن. ارى قاراي قازاق جىگىتتەرى بۇل ءىستى تولىققاندى ءوز قولىنا الادى.

ء«بىزدىڭ زاۋىت قالدىقسىز جۇ­يە­مەن جۇمىس ىستەيدى. مەتالدى ەرىتۋ ارقىلى ارنايى فورمادا­عى قۇرىلىس زاتتارى شىققان سوڭ, ودان قالعان قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋدەن وتكىزىپ, وندىرىسكە پايدالانامىز. بارلىق جابدىق جارتىلاي اۆتوماتتاندىرىلعان. ءونىم شىعاراتىن ستانوكتار قىتاي مەن تۇركيادان كەلسە, كومپيۋتەر­لىك قۇرىلعىلاردى گەرما­نيادان ال­دىردىق. ەندى «Astana Invest» قالالىق ينۆەستيتسيالاردى دامى­تۋ ورتا­لىعى تاعى 1,7 گەكتار جەر ۇسىنىپ وتىر. ول جەرگە كولەمى بۇ­دان 3 ەسە ۇلكەن, وسىنداي ءونىم شى­عاراتىن زاۋىت ورنالاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جوبا ءساتتى اياقتالسا, 150 ادامعا دەيىن جۇمىس كۇشى قاجەت. قازىر ىشكى ءونىمدى قامتىپ وتىرساق, ول كەزدە سىرتقى ەكسپورتقا دا كوپتەپ قول جەتكىزۋگە بولادى», دەيدى كاسىپورىنداعى تسەح باسشىسى ادىلەت بەركىنباەۆ.

ءبىر جاقسىسى – جۇمىسشىلارعا بار­لىق جاعداي جاسالعان. تەگىن اس ءمازىرى, جاتاقحانا مەن ارنايى جۋىناتىن بول­­مە­لەرى بار. ادىلەت بەركىنباەۆتىڭ سو­زىنشە, قالا ورتالىعىنان قاتىناي­تىن قىزمەتكەرلەرگە شاعىن اۆتوبۋس بولىن­گەن. ماۋسىمدىق جۇمىس كيىمى ۋاقتىلى بەرىلىپ وتىرادى. تاپسىرىس كوبەي­گەن كەزدە كاسىپورىن ەكى اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيدى. ال ورتاشا ايلىق جالاقى – 500-600 مىڭ تەڭگە. سونىمەن قا­تار قىز­مەتكەرلەرگە الەۋمەتتىك قول­داۋ پاكەتتەرى ءجيى ۇيىمداستىرى­لىپ تۇرادى.

«شاتىر جانە قاپتاۋ ماتە­ريال­دا­رىن شىعاراتىن «Metal Former» زاۋىتى ارنايى ەكونو­مي­كالىق ايماقتىڭ (اەس) باسقا­رۋشى كومپانياسى – «Astana Invest» قا­لالىق ينۆەستيتسيالاردى دامىتۋ ور­تالىعى كومەگىمەن ىسكە اسقان جوبا. سو­نىڭ ناتيجەسىندە زاماناۋي جابدىقتار ار­قىلى ءونىم ساپاسى مەن قۋاتتىلى­عىن ارت­تىرۋ, اۋقىمىن كەڭەيتۋ, قو­سىم­­شا جۇمىسشىلاردى تارتۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلدى. ءونىمنىڭ نە­گىزگى ساتىپ الۋشىلارى – «BI-Group», «Mabco», «Bazis-A» قۇرىلىس كومپانيالارى. ءارتۇرلى ونەركاسىپتىك جانە ازاماتتىق نى­سان سا­لاتىن مۇنداي ءىرى كوم­پا­نيالاردىڭ وتان­دىق ونىمگە دەگەن سۇرانىسى جوعارى. ودان بولەك, قازاق­ستاننىڭ بىرنەشە قا­لا­سىن­دا ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىستارعا دا زاۋىت ونىمدەرى جەتكىزىلەدى. ەندى اتال­عان كاسىپورىن ءونىم تۇرلەرىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ەكىنشى زاۋىت سالۋدى قولعا الماق», دەيدى «Astana Invest» باسقارما توراعاسى اسحات بەكەەۆ.

توراعانىڭ ايتۋىنشا, قازىر ەلوردا­دا ەكى ارنايى ەكونوميكا­لىق ايماق (اەا) جۇمىس ىستەيدى. ءبىرى – «استانا – جاڭا قالا» دەپ اتالسا, ەكىنشىسى – «استانا-تەح­نوپوليس» ەكونوميكالىق ايماعى. وسى اەا-نىڭ باسقارۋشى كوم­پانياسى – «Astana Invest» قا­لالىق ينۆەستيتسيالاردى دامىتۋ ورتالىعى.

بىلتىر وسى ەكى ايماقتا جالپى قۇنى 8,59 ملرد تەڭگەگە 7 جوبا پايدالانۋ­عا بەرىلگەن. ولار­­دىڭ قاتارىندا ءبىز ايت­قان زاۋىت­تان بولەك, پلاستيكالىق تەرەزەلەر ءوندىرىسى («استاناپلاستروي»), ين­نو­ۆاتسيالىق ەنەرگيا ۇنەم­دەي­تىن ماتەريالدار («3i Materials»), پوليمەرلى قۇبىرلار مەن في­تينگتەر («اتز ارىس­تان»), تەر­موستالعان كۆارتس گەنەراتورلارىن ءوندىرۋ (ArtXtal»), قۇرىلىس ماتە­ريالدارى («قتكسس») جانە جيىلىكتى رەتتەيتىن ەلەكتر جە­تەكتەرىنىڭ ءوندىرىسى («Power Conversion Systems») بويىنشا سەرىك­تەستەر بار. ال بيىل قۇنى 19,8 ملرد تەڭگە بولاتىن 10 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ىسكە اسسا, 260-قا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلماق.