بەيىمبەتتى تانۋعا بەيىم

ايتۋلى ءىس-شاراعا تەرىسكەيدەن, ياعني قوستاناي وبلىسى بەيىمبەت مايلين اۋدانى اكىمدىگىنىڭ ما­دەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولى­مىنىڭ باسشىسى سۆەتلانا تەمىر­حانقىزى, ب.مايلين اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قور ساقتاۋشىسى ايجان سەرىكقىزى, ءمايليننىڭ شوبەرەسى جانە جازۋشى اتىنداعى قوعامدىق قور ديرەكتورى سالتانات ابۇيىرقىزى قاتىستى.

ادەبيەت كلاسسيگىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن ارقاۋ ەتكەن ادەبي-سازدى باعدارلاما اتا-اناسىنان ەرتە ايىرىلىپ, اجەسى بويداستىڭ قامقورلىعىن­دا قالعان بەيىمبەتتىڭ بالالىق شاعى مەن ودان ءارى وزبىر ساياسات­تىڭ قۇربانى بولىپ, تەمىرتور­عا تۇسكەن اياۋسىز تاعدىرى بەينەلەنگەن شاعىن قويىلىم­مەن باستالدى. ازاتتىقتى اڭساعان قالامگەردىڭ قالامىنان ورىل­گەن «مۇقتاجدىق», «مال», «قا­رىنعا» اتتى الەۋمەتتىك تاقى­رىپ­تى ارقاۋ ەتكەن ولەڭدەرىن جان-تانىمەن جاتقا وقىعان بال­دىرعانداردىڭ ونەرى كوزگە جاس, كوڭىلگە مۇڭ ۇيالاتتى. ماز­مۇن­دى ءىس-شارانىڭ اشىلۋى­نا مەكتەپ وقۋشىلارىمەن بىرگە, ۇس­تازداردىڭ, ءتىپتى مەكتەپ ديرەكتورى باۋىرجان وسپان ۇلىنىڭ دا ساحنا تورىندە ۇجىممەن قاتار «الاش ۇرانىن» شىرقاپ, ونەر كورسەتۋى ايرىقشا تاڭدانى­سى­مىزدى تۋدىردى.

بيىلعى وقۋ جىلىندا «ب.ماي­لين» جوباسى اياسىندا مەكتەپ مۇعالىمى گۇلزيرا توكەنوۆا مەن 5-سىنىپ وقۋشىسى ەركەجان بايعون  بەيىمبەت اتالارىنىڭ تۋعان جەرىنە بارىپ, ءومىر جولىمەن تانىسىپ قايتقان ساپارلارىنان بەينەبايان كورسەتىلىپ, اسەرلەرىمەن ءبولىستى.

ب.مايلينگە ارنالعان ادەبي-سازدى سەميناردىڭ اشىلۋ سال­تا­ناتىندا ءسوز باستاعان ۇيعىر اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى كادىرجان باعباەۆ, اۋداندىق ءماسليحات توراعاسى نۇراكىم ەسجان, اۋداندىق «قازاق ءتىلى» قو­­­عامىنىڭ توراعاسى جانەت كەرىم­­قۇلوۆ, ارداگەر-ۇستاز نو­عاي­­­بەك داۋرەنبەكوۆ جاس وس­كىن­نىڭ وتكەن تاريحتى تانىپ, ازات­­­تىق جولىندا ءومىرى قيىلعان ارىس­تارىمىزدىڭ ەڭبەكتەرىن ءبىلىپ وسۋىندە مۇنداي مازمۇنى تەرەڭ تاعىلىمدىق ىستەردىڭ بە­رەرى مول ەكەنىن ايتىپ, ۇجىم ۇستاز­دارى مەن وقۋشىلارىنا زور ال­عىس­تارىن ءبىلدىردى.

ء«مايليننىڭ قالامىنان تۋ­عان شىعارمالاردى جاقسى بىلەسىز­دەر, ول سونىمەن قاتار «امانگەلدى» فيلمىنە ستسەناري جازدى, حا­لىق باتىرى ا. يمانوۆتىڭ ءرولىن ەلۋباي ومىرزاقوۆ وينادى. ول دا بياعاڭمەن ءبىر اۋىلدا تۋعان. بيىل اكتەردىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولىپ وتىر. «اۋىل گۇلدەنسە, ءبىز دە گۇلدەنەمىز» دەپ بياعاڭ ايتىپ كەتكەندەي, شىنىندا دا بىرلىگى مەن تىرلىگى ۇشتاسقان راحات اۋىلىندا شىن تالانتتار تۇ­رىپ جاتقانىنىڭ كۋاسى بولۋ­دا­مىز. وعان – وقۋشىلاردىڭ بۇ­گىنگى ءىس-شاراعا وتە تىڭعىلىقتى دايىندىقپەن كەلگەندەرى دالەل», دەگەن سۆەتلانا تەمىرحان­قىزى جاڭادان اشىلاتىن سىنىپ كابي­نەتىنە ء«ۇش بايتەرەك» اتتى مايلى بوياۋمەن سالىنعان كارتينانى جانە جازۋشىنىڭ بىرقاتار شىعارماسى مەن ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن قۇندى دۇنيەلەردى تارتۋ ەت­تى.

«ەندى ءبىز راحات اۋىلىن بياعاڭ­­نىڭ تاعى ءبىر مەكەنى دەپ سانايمىز. سوندىقتان مەكتەپ­كە ايتۋلى تۇلعانىڭ ەسىمى بە­رىلسە, قۇپ بولار ەدى», دەپ ءسوز سا­با­قتاعان اسىلدىڭ سىنىعى, جا­زۋشى مۇراسىن جاڭعىرتىپ جۇر­گەن ءمايليننىڭ شوبەرەسى, «مايلين» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى سالتانات ابۇيىرقىزى ەستەلىكتەرىن ورتاعا سالدى. ول – بەيىمبەتتىڭ ۇلكەن قىزى, ءوزىنىڭ اجەسى ءرازيانىڭ اۋزىنان «مەنىڭ اكەم ءتىرى» دەگەن ءسوز تۇسپەيتىنىن اتاپ ايتتى. اكەسىنىڭ جازىقسىز جاپا شەگىپ, رەپرەسسيا قۇربانى بولعانىنا بالا جۇرەگى سەنبەي, قارتايعانشا اكەسىن اڭساۋمەن وتكەنىن كوزى كورىپ, قۇلاعى ەستى­گەنىن ايتىپ, تولقىدى.

«بيىلعى وقۋ جىلىندا اۋدان­­­دىق ءبىلىم ءبولىمى «ۇلتتىق مۇد­دەنىڭ ۇلى مۇراتى» جوباسى اياسىندا بىرقاتار ءىس-شارا جوس­­­پارىن بەكىتتى. اتاپ ايتسام, اۋدا­نىمىزداعى 11 ورتا مەك­­­­تەپتە الاش زيالىلارىنىڭ جانە قىرعىزساي ورتا مەكتەبىن­دە بيىل 100 جىلدىعى يۋنەسكو كولە­مىندە اتالىپ جاتقان قازاق­تىڭ كلاسسيك جازۋشىسى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ ءومىرى مەن شى­عارماشىلىعىنا ارنالعان تا­نىم­دىق ساباقتار وتكىزىلىپ وتىر. بۇل – ارداقتىلارىمىزدىڭ اتى ءبىر كۇنمەن عانا شەكتەلمەي, كۇندەلىكتى جاڭعىرىپ تۇرۋ ماقسا­تىندا جاسالعان جۇمىستار تىزبەگى. وسى جارتىجىلدىقتا ىزدەنىس ۇستىندە جۇرگەن ۇستازدار عانا ەمەس, وقۋشىلار مەن اتا-انالار دا تۇلعالاردى تەرەڭنەن تانىپ, مول ماعلۇماتقا قانىققانى اقيقات», دەگەن اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءمولدىر قۇر­ماناليەۆا قيىردان ات تەر­­لەتىپ جەتكەن جازۋشىنىڭ جەر­لەس­تەرىنە ايرىقشا العىسىن ءبىل­دىردى.

جىل باسىنان بەرى قوستاناي وڭىرىمەن تىعىز بايلانىس ورنا­عانىن ايتقان ءبولىم باسشىسى, اقپان ايىندا شونجى اۋى­لىنداعى №1 مەكتەپ-ليتسەيىنە ىبى­راي التىنسارين اتىنداعى مۋزەيدىڭ كوشپەلى كورمەسى مەن ءبىر توپ دەلەگاتسيا كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. الداعى ۋاقىتتا بىرقاتار مەكتەپكە ۇلت زيالىلارىنىڭ ەسى­مىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىستار بارىن دا تىلگە تيەك ەتتى.

الاقانداي عانا اۋىلداعى شاعىن مەكتەپتىڭ ىرگەسى قالانىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەلى 10 جىلعا جۋىقتاپتى. بۇگىندە ءبىلىم شا­ڭىراعىندا 92 وقۋشى ءبىلىم الادى. جوبا شەڭبەرىندە وتكەن سەمينار جۇمىسىنا بارلىق سىنىپ وقۋشىلارى مەن ۇستازدار بەلسەنە قاتىستى.

سول كۇنى مەكتەپتە ب.مايلين اتىنداعى سىنىپ كابينەتىنىڭ ال­قىزىل لەنتاسى قيىلىپ, تانىس­تىرىلىمى ءوتتى. وندا كورنەكتى قالامگەردىڭ شىعارمالارى مەن وتباسىلىق سۋرەتتەرى سىر شەر­تىپ تۇر. كابينەتتىڭ اشىلۋىندا 5-سىنىپ وقۋشىلارى ەركەجان بايعون مەن بالنۇر اۋەلبەك ب.ءمايليننىڭ «وتىرىككە بايگە» پوەماسىنان ءۇزىندى, ال ءاشىمحان باقداۋلەت ماعجاننىڭ «مەن جاستارعا سەنەمىن!» اتتى ولەڭىن مۇدىرمەستەن جاتقا وقىپ, كوپتىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.

بۇدان كەيىنگى تاربيە ساعات­تارىندا مايلين شىعار­ماشى­لىعى جان-جاقتى تالقىلاندى. ساباققا قاتىسۋشى قوناقتار نازارىنا سۋرەتكەردىڭ «كۇل­پاش» اڭگىمەسىنەن كورىنىس كەل­تىر­سە, ەندى بىرىندە جازۋشى شىعار­ماشىلىعىنا شولۋ جاسالدى. 45 مينۋتتىق اشىق ساباقتاعى وقۋشىلاردىڭ وزىق ويى مەن وقىپ-توقىپ العان بىلىمدەرىنە, تاپقىرلىعىنا قاراپ, كەلەشەك بەيىمبەتتانۋشىلاردىڭ نەگىزى قالانىپ جاتقانداي سەزىندىك. ونىڭ باستاۋىندا ۇلاعاتتى ۇستاز­دار ەڭبەگى تۇرعانى اقيقات.

ايتا كەتەرلىگى, ءبىز ات باسىن بۇر­عان راحات اۋىلىندا ءجۇز شاق­تى ءتۇتىن بار. مۇنداعى حالىق ينتەر­نەتسىز كۇن كەشىپ وتىر. سو­عان قا­راماستان ۇستازدار مەن وقۋ­شى­لاردىڭ ىزدەنىسكە تولى ەڭ­بەك­تەرىنە ريزاشىلىعىمىز شە­كسىز.

ون جىل بۇرىن تەمىرجول بە­كەتى اشىلىپ, جاڭا مەكتەپ پەن مەديتسينالىق پۋنكت, تۇرعىن ۇيلەر سالىنىپ, اجارى كىرگەن اۋىلدىڭ كەلەشەگىنەن مول ءۇمىت كۇتىپ, قالادان قايتا كوشىپ كەلىپ قونىستانعان اۋىل جاستارى وسى كۇنى ءبىر-بىرىمەن بايلانىساتىن ۇيالى تەلەفون وپەراتورلارىنىڭ جوقتىعىن ايتىپ, جازۋدان شار­شاعان. «بۇل ماسەلە جىل سايىن كوتەرىلىپ, جاۋىر بولدى» دەگەن تۇرعىنداردىڭ ۋاجىنە قۇلاق اسىپ, كۇرمەۋىن تارقاتار جان تابىلسا, قانە؟

الماتى وبلىسى