ششۋچينسك قالاسىنداعى ونەركاسىپتىك سۇزگىلەردى شىعاراتىن «ازيافيلتر» كاسىپورنىنىڭ ونىمدەرى سۇرانىسقا يە. سەبەبى ەلىمىزدە ءدال مۇنداي كاسىپورىن ازىرگە جوق.
قۇرىلعانىنا بيىل بەس جىل بولعان كاسىپورىن وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءوز باعىتىنىڭ قىر-سىرىن ەگجەي-تەگجەي زەرتتەپ, تولايىم مەڭگەرىپ, نارىق ايدىنىندا اتى شىعا باستاعان. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, سەرىكتەستىك ونىمدەرى الەمدەگى وزىق ۇلگىلەردەن ەش كەم ەمەس. وسى ارادا ءونىم تۇرلەرى تۋرالى ءسال عانا تاراتىپ ايتا كەتەلىك. مۇنداعى سۇزگىلەر ءتورت باعىتتا شىعارىلادى. اۋرۋحانادان باستاپ ءىرى ءوندىرىس وشاقتارى دا سەرىكتەستىكتىڭ ونىمدەرىنە ءزارۋ. اۋاداعى شاڭ-توزاڭدى تازارتىپ, جەلدەتەتىن سۇزگىلەر وسى باعىتتا ۇزاق جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيتىن بەلارۋس, قىتاي, رەسەي كومپانيالارىمەن ءادىل باسەكەگە ءتۇسىپ, شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي كەلەدى.
سەرىكتەستىكتىڭ قۇرىلتايشىسى – بۋراباي باۋرايىنداعى مادەنيەت اۋىلىنىڭ تۋماسى ينديرا نۇرلان. قۇرىلتايشىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءوندىرىس وشاعىن ورنالاستىرۋ تۋرالى ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىنەن ۇسىنىس تۇسكەن ەكەن. ايتسە دە تۋعان جەرىنىڭ توپىراعىندا تۋ تىگۋدى قالاعان. سەبەبى ەلگە شاراپاتىن تيگىزۋدى ءجون كورگەن.
جاڭا ءوندىرىس وشاعى اشىلعاننان كەيىن جاڭا جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى, اۋدان بيۋدجەتىنە قىرۋار سالىق تولەنەدى. ايتپاقشى, قازىر كاسىپورىن اۋدانداعى قوماقتى سالىق تولەيتىن ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ الدىڭعى قاتارىندا.
جاعىمدى جاڭالىق تۋرالى وي ۇشقىنى وسىدان بەس جىل بۇرىن لاۋلاعان. بولاشاق ساياساتتانۋشى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى پولشادا ماگيستراتۋرادا وقىپ ءجۇرىپ وسىنداي كومپانيادا مەنەدجەر بولىپ جۇمىس ىستەيدى. شارۋاعا مىعىم شەتەلدەگى ءىستىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋگە تىرىسقان. وندىرىستىك سۇزگىلەر قالاي وندىرىلەدى, ءوز ەلىندە قاجەت بولا ما, ەڭ باستىسى, ءدال وسىنداي جۇمىستى قولعا السا, وتاندىق ءوندىرىستىڭ كەڭىنەن قانات جايىپ, ورىستەۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن بە؟ قىرۋار جايدى زەرەك كوڭىلىنە تۇيگەن, اقىل تارازىسىنا سالىپ بەزبەندەگەن. ەلگە ورالعان سوڭ ءوز كوڭىلىن باۋراعان پولياك كومپانياسىنىڭ باسشىلىعىمەن حابارلاسىپ, قازاقستاندا وكىلدىك اشۋ تۋرالى ۇسىنىسىن جەتكىزگەن. قالاي بولعان كۇندە دە نار تاۋەكەلدى قاجەت ەتەتىن ءىس ەدى.
تۇپكى ناتيجەنىڭ تۇبەگەيلى جەمىس بەرەتىنىنە كوزى جەتىپ تۇر. تىڭعا تۇرەن سالۋدىڭ وڭاي ەمەستىگىن دە تۇسىنەدى. الدىمەن ەۋروپالىق ونىمدەردى ەل شەڭبەرىندە ناسيحاتتاۋدى قولعا الدى. سۇرانىس سۇراپىل ەكەن. ءونىمنىڭ قانشالىقتى قاجەت ەكەندىگىن تۇسىنگەن سوڭ, 2019 جىلى سۇزگى وندىرەتىن كاسىپورىن اشۋعا بەل بۋدى. وسى ارادا ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتەتىن ءبىر جاي, بالاماسى جوق باعالى باستاما مەملەكەتتەن ەشقانداي كومەك سۇراماعان. بار شارۋانى ءوز قاراجاتىمەن ۇيىمداستىرىپ, جولعا قويعان.
كاسىپورىننىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى مەدىعات ىبىراەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, سەرىكتەستىك ونىمدەرى سۇزگىنىڭ ونداعان ءتۇرىن شىعارادى. ولار – جەلدەتۋ جۇيەلەرى, وندىرىستىك كاسىپورىندارعا ارنالعان اۋقىمدى سۇزگىلەر. تاماق ونەركاسىبىندە قولدانىلاتىن سۇيىقتىقتى دا سۇزۋگە قاجەت. شىعارىلعان بارلىق ءونىمنىڭ ساپاسىنا كەپىلدىك بەرىلەدى. كومپانيا شەتەلدەن تەك ارنايى تەحنيكالىق ماتانى عانا ساتىپ الادى, باسقا قاجەتتى كومپونەنتتىڭ ءبارى – وتاندىق ءوندىرىستىڭ ءونىمى.
بىزبەن تىلدەسكەن كەزىندە تەحنيكالىق ديرەكتور سەرىكتەستىك ونىمدەرى تۋرالى تاراتىپ ايتىپ بەردى. تاپسىرىس بەرۋشىلەر قاتارىندا «قازاقمىرىش» سەرىكتەستىگى, «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق اتوم كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى ءتارىزدى ءىرى وتاندىق كاسىپورىندار دا بار ەكەن. جاڭا كاسىپورىن قۇرىلعانشا تۇتىنۋشىلار شەتەلدىڭ ونىمىنە تاۋەلدى بولعان. ەندى مىنە, جاڭا مۇمكىندىك اشىلىپ وتىر.
ەل ىشىندە ءوز جۇمىسىن باستاعان, سونىعا سوقپاق سالعان جاڭا كومپانيانىڭ ونىمدەرىن پايدالانۋشىلار ساپاسى تۋرالى ءادىل باعاسىن بەرە الادى. بۇل ارادا باعا دا ماڭىزدى رولگە يە. وتاندىق ءوندىرىستىڭ سۇزگىلەرى يمپورتتىق ونىمدەردەن بىرنەشە ەسە ارزان. پايدالانۋشىلار ءارتۇرلى پارامەتردى قاجەت ەتسە, قالاعان كولەمدە جاساپ بەرۋگە ابدەن بولادى. ال دايىن ءونىمدى جەتكىزۋ, وعان كەتەتىن ۋاقىت شىعىنى ءتىپتى ۇتىمدى. تاراتىپ ايتار بولساق, الىس-جاقىن شەتەلدەن ءدال وسى كاسىپورىن شىعاراتىن ءتارىزدى ونىمگە تاپسىرىس بەرسەڭىز, كەمىندە ەكى اي كۇتۋ كەرەك. ال بۋراباي باۋرايىنداعى سەرىكتەستىك ءۇش-ءتورت اپتانىڭ ىشىندە جەتكىزە الادى. قازىرگى كۇنى قىرعىزستان, وزبەكستان ءتارىزدى كورشى مەملەكەتتەر سەرىكتەستىك ءونىمىن ات-تۇيەدەي قالاپ الىپ جاتىر.
ەندى ەلگە تيگىزەر پايداسى تۋرالى ايتا كەتەلىك. شاعىن كاسىپورىندا وتىزدان اسا ادام جۇمىس ىستەيدى. بارلىعى جەرگىلىكتى تۇرعىندار. ورتاشا جالاقى 180 مىڭ تەڭگە شاماسىندا. دەمەك, سەرىكتەستىك ازىرگە وسىنشا وتباسىن اسىراپ وتىر دەپ ايتۋعا بولادى. الداعى ۋاقىتتا وزبەكستاندا ءوز وكىلدىكتەرىن اشپاق.
ءوندىرىس ورگە باسۋ ءۇشىن الەم تىنىسىن, وسى تاراپتاعى بار جاڭالىقتى ءجىتى باقىلاپ, تارازىباسىنا تارتىپ, بەينەبىر تامىرشىداي تاپ باسىپ وتىرۋ قاجەت ەكەن. ول ءۇشىن سەرىكتەستىك قىزمەتكەرلەرى الىس-جاقىن شەتەلدەرگە ءجيى شىعىپ, تاجىريبە الماسىپ تۇرادى. تەحنيكالىق ديرەكتوردىڭ ءوزى تاياۋدا عانا وسىنداي ساپاردان ورالىپتى. يسپانيا, يتاليا, كەيىن فرانتسياعا بارعان. تەحنولوگيالىق جاڭالىقتاردى زەرتتەگەن. ءوز كاسىپورىندارىندا سوڭعى جاڭالىقتاردىڭ قايسىسىن ەنگىزگەنى ۇتىمدى بولادى؟ مىنە, ماسەلەنىڭ ءمانىسى وسى.
الداعى ۋاقىتتا جۇمىس پروتسەسى تولىق اۆتوماتتاندىرىلماق. تسيفرلاندىرۋ مىندەتى دە كەزەك كۇتىپ تۇر. جاڭا جابدىق ورناتىلىپ, قول كۇشىن قاجەت ەتەتىن جۇمىس ءبىرشاما ازايعانىمەن, جۇمىسشىلاردى قىسقارتۋ قاۋپى جوق. سەبەپ, ازىرگە ءتورت باعىتتا عانا سۇزگى دايىنداسا, بۇل ءونىمنىڭ ەلۋدەن استام ءتۇرى بار ەكەن. ىزدەنىمپاز جاستار وسى باعىتتاعى شارۋالارىن شيراتا تۇسپەك.
اقمولا وبلىسى,
بۋراباي اۋدانى