بۇگىندە تۇرمىستا قولداناتىن زاتتار, سونىڭ ىشىندە بالالارعا ارنالعان ويىنشىقتار دا نەگىزىنەن پلاستيكتەن جاسالادى. ايتا كەتەيىك, پلاستيك پەن پلاستماسسا – ءبىر ماتەريال. كەڭەس زامانىندا پلاستيك ءسوزى (اعىلشىنشا – plastic) از قولدانعاندىقتان پلاستماسسا ءسوزى ءجيى پايدالانىلدى.
بۇل ماتەريالدان جاسالعان ويىنشىقتار بەرىكتىگى مەن ادەمىلىگىنەن باسقا, بالالار دەنساۋلىعى ءۇشىن قاۋىپسىز بولۋعا ءتيىس. اسىرەسە ماماندار ويىنشىق ساتىپ العان كەزدە ونىڭ وتكىر ءيىسى بولۋ-بولماۋىنا نازار اۋدارۋعا كەڭەس بەرەدى. ەگەر وتكىر ءيىس بولسا, بۇل ماتەريال قۇرامىندا فتالات, فورمالدەگيد نەمەسە باري, كادمي, حروم, قورعاسىن, سىناپ جانە سەلەن سياقتى اۋىر مەتالداردىڭ كوپ ەكەنىن ءبىلدىرۋى مۇمكىن. ال بۇلاردىڭ شامادان تىس بولۋى بالا دەنساۋلىعى ءۇشىن وتە قاۋىپتى.
قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ مامانى ەرمەك توقبەرگەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, پوليمەر وندىرۋدە ساپاسى تومەن شيكىزات قولدانىلسا نەمەسە ءوندىرىس تەحنولوگياسى بۇزىلسا, پلاستماسسالار دەسترۋكتسياعا ۇشىراپ, سىرتقى ورتاعا قاۋپى بار حيميالىق زاتتاردى بولەدى.
«پلاستماسسا – پوليۆينيلحلوريد, پوليستيرول, پوليەتيلەن, پوليپروپيلەن سياقتى سينتەتيكالىق نەمەسە تابيعي جوعارى مولەكۋلالىق قوسىلىستار ارقىلى جاسالاتىن پوليمەرلەر توبىنىڭ جالپى اتاۋى. ءىشىنارا نەمەسە تولىعىمەن پوليۆينيلحلوريدتەن (پۆح) جاسالعان ويىنشىقتار دەنساۋلىققا قاۋىپ توندىرەدى. پۆح پلاستيفيكاتورى رەتىندە فتالاتتار قولدانىلادى, ولار پلاستيكالىق ونىمدەردەن شىعارىلادى. قىزدىرعان كەزدە مۇنداي ويىنشىقتار دەنساۋلىققا قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن», دەيدى ول.
سوندىقتان ماماندار سۋعا سالىپ وينايتىن ويىنشىقتارعا, قىزدىرۋدى نەمەسە قايناتۋدى قاجەت ەتەتىن ەمىزىك پەن تىستەۋگە ارنالعان رەزەڭكە سەكىلدى زاتتاردى مۇقيات تەكسەرىپ الۋعا كەڭەس بەرەدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, پلاستيفيكاتوردان باسقا پلاستماسسا قۇرامىنا وكسيدانتتار كىرىپ, ولاردىڭ ءبىرى رەتىندە فەنول قولدانىلادى.
«فەنول ۋىتتى, تەرى جانە شىرىشتى قاباتتار ارقىلى قانعا سىڭەدى, سودان كەيىن تىندەر مەن اعزاعا ەنەدى. فەنولدان ۋلانعان كەزدە السىزدىك, قاتتى شارشاۋ, ۇيقىنىڭ بۇزىلۋى, باس اۋرۋى, باس اينالۋ, ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋى, اسقازان-ىشەك جولدارى قىزمەتىنىڭ بۇزىلۋى, تەرىنىڭ قىشۋى, دەرماتيت بايقالادى. سوندىقتان بالالارىڭىزعا مۇنداي ويىنشىقتاردى تاڭداعاندا اباي بولىڭىزدار», دەيدى ە.توقبەرگەنوۆ.
پلاستيك ويىنشىقتاردى الاردا «ويىنشىقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» كەدەن وداعى تەحنيكالىق رەگلامەنتىنىڭ (كو تر 008/2011) تالاپتارىنا سايكەستىك سەرتيفيكاتى بار ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ قاجەت. سونىمەن بىرگە دەنساۋلىققا زياندى بولۋىنىڭ باستى بەلگىلەرىنىڭ ءبىرى – ءيىسى قاتتى شىعۋى. وعان دا كوڭىل اۋدارۋدى ۇمىتپاعان ءجون. ماماندار ويىنشىقتاردىڭ دا جارامدىلىق مەرزىمى وتەتىنىن ايتادى. سوندىقتان ۇزاق ۋاقىت قولدانىستا بولعان ويىنشىقتاردان ارىلىپ وتىرعان دۇرىس.