س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدار توبى زەرتحانادا سىلتىلىك ورتادا ناتري فورمياتىن سينتەزدەۋ ءادىسىن جۇزەگە اسىردى. عىلىمي جوباعا بەلگىلى حيميك-تەحنولوگ مارجان دوسماعامبەتوۆا جەتەكشىلىك ەتكەن.
حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور امانگەلدى ءابىلحايىروۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا رەاگەنتتى قىس مەزگىلىندە مۇز قاتىرماۋ ءۇشىن قولدانۋعا بولادى. ماسەلەن, اۆتوكولىك پەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىن, ۇشاقتىڭ قاناتى مەن كورپۋسىن مۇزدان قورعايدى.
«وسى كەزگە دەيىن ناتري فورمياتىن ءوندىرۋ پاللادي كاتاليزاتورى جانە ءتورت حلورلى كومىرتەكتى سۋتەگىمەن گيدروحلورلاۋ ءادىسى ارقىلى الىنىپ كەلدى. بۇل پروتسەسس 90-100°س تەمپەراتۋرادا, 12-19 اتموسفەرالىق قىسىمدا سىلتىلىك ورتادا جۇرگىزىلەدى. ونىڭ باستى كەمشىلىگى قىسىم 12 اتموسفەراعا دەيىن تومەندەيدى. سول كەزدە ناتري فورمياتىنىڭ شىعىمى دا كۇرت تومەندەيدى. ال جوعارىلاعان كەزدە تەحنولوگيالىق جابدىقتارعا جۇمسالاتىن مەتالل شىعىنى ارتادى. مۇنداي ءوندىرۋ ۇدەرىسىن باسەكەگە قابىلەتسىز ەتىپ, باعاسىن قىمباتتاتادى», دەيدى ا.ءابىلحايىروۆ.
عالىمنىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ۋنيۆەرسيتەت زەرتحاناسىندا ءارتۇرلى كونتسەنتراتسياداعى كۇيدىرگىش ءناتريدىڭ سۋلى ەرىتىندىسىنە سۋتەگىنىڭ اسقىن توتىعى ارالاستىرىلعان. كەيىن فورمالين قوسۋ ارقىلى ناتري فورمياتى الىنىپتى.
«بۇل – ەرەكشە عىلىمي جوبا. بىرىنشىدەن, تەحنولوگيالىق جابدىقتار قاراپايىم تۇردە جاسالادى. ەكىنشىدەن, سول ارقىلى ءونىمنىڭ ارزانداۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. ۇشىنشىدەن, قىس مەزگىلىندە مۇز قاتۋعا قارسى پايدالانعاندا, جولدىڭ تسەمەنت-بەتون جابىندىسىنا, كولىك شيناسىنا زاقىم كەلمەيدى. تورتىنشىدەن, كولىك كورپۋسىندا كورروزيا تۋدىرمايدى. ەڭ باستىسى, الىنعان قۇمىرسقا قىشقىل ءناتريدى قولدانۋ ادامدارعا دا, جول توسەمىنە دە زالالسىز ەكەنى دالەلدەندى. اۋا تەمپەراتۋراسى -15-تەن -25°س-قا دەيىن تومەندەگەن كەزدە دە جول توسەمىن تازالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى امانگەلدى ءابىلحايىروۆ.
اتىراۋ وبلىسى