قازاق دالاسى ەلگە شاراپاتى مەن شيپاسى تيگەن ەمشىلەر مەن سىنىقشىلارعا ەش ۋاقىتتا كەندە بولماعان. ولار باعزى زاماننان جۇرتشىلىقتىڭ ساۋلىعى مەن اماندىعىنا جاۋاپتى حالىق مەديتسيناسىنىڭ وكىلدەرى ەدى. ءتىپتى زاماناۋي مەديتسينا مۇمكىندىكتەرى دامىعاننان كەيىن دە بويىنا قاسيەت دارىعان ارقالى ەمشى-سىنىقشىلاردىڭ قوعامداعى ورنى ەش تومەندەگەن ەمەس.
ەمشىلىك پەن سىنىقشىلىق كوبىنە ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرىلەتىن قاسيەت دەسەدى. مۇنداي تۋمىسىنان ەرەك تۇلعالار تورعاي دالاسىنان دا كوپتەپ شىققان. وسى وڭىردە وسپان قوجا, بەردىكەي قۇلمۇحامەد يشان اۋلەتتەرى, ساتىبالدى يشان, ءدۇزباي قاجى جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەگەنى, جىلانشىق وزەنى بويىنداعى تاستاعان وتاشىعا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن دەرتىنە ەم ىزدەگەن جاندار كوپتەپ كەلەتىنى ەل اۋزىندا ءالى كۇنگە دەيىن ايتىلادى. بۇلاردان بولەك, ومىربەك جانداۋلەتوۆ, ايدارحان, نازىم, ايگۇل سىنىقشىلاردىڭ دا ورنى ءبىر توبە. سولاردىڭ قاتارىندا ءحىح عاسىردا قابىرعا جەرىنەن شىققان امانباي سىنىقشىنىڭ, ونىڭ ۇرپاعى قۇراقباي امىرعازيننىڭ ەسىمى دە تورعاي جەرىندە كوپكە تانىس. قۇراقباي وشاقباي ۇلى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرتىنگە دەيىن سىنىقشىلىعىمەن ءوز ءوڭىرى ەمەس, بۇكىل التى الاشقا شاراپاتىن تيگىزدى. وكىنىشكە قاراي, 57 جاسىندا ومىردەن ەرتە كەتكەن. ال بۇگىنگى ءبىزدىڭ اڭگىمەمىزدىڭ كەيىپكەرى – سول قۇراقباي سىنىقشىنىڭ تۋعان ءىنىسى باقىتجان امىرعازين.
قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋدانى قازىرگى قابىرعا اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ الاكول ەلدى مەكەنىندە ومىرگە كەلگەن باقىتجان اعا سول تورعاي جەرىندە جۇرگىزۋشى بولىپ ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكە شىعىپ, وتكەن جىلى استاناعا قونىس اۋدارىپتى. بۇگىندە ەلوردا ماڭىنداعى تالاپكەر اۋىلىنىڭ تۇرعىنى. بۇل كىسىنىڭ اۋلەتىندە سىنىقشىلىق ءداستۇر امانباي اتاسىنان باستالادى دەدىك قوي. ودان كەيىن وتكەن عاسىردىڭ 70–80-جىلدارى اتاسىنىڭ بازاركۇل ەسىمدى قارىنداسى دا بۇرىنعى تورعاي وبلىسى امانگەلدى اۋدانىنىڭ قۇمكەشۋ اۋىلىندا جۇرتتى ەمدەگەن ەكەن. قازىرگى تاڭدا جاقىن ىنىلەرىنىڭ بىرىنە دە وسى قاسيەت دارىسا كەرەك. بۇگىندە ول ارقالىق قالاسىندا حالىققا ءوز شيپاسىن تيگىزىپ ءجۇر.
باقىتجان اعا 2008 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ وزىنە ەمدەلۋگە كەلگەن ادامداردىڭ ءتىزىمىن جازىپ وتىرعان. ودان ارعىسىن ەسەپتەمەگەندە سول كۇننەن بەرى بۇگىنگە دەيىن 18 مىڭنان استام ادام كەلىپ قارالىپتى. «بارىنە بىردەي دەمەيمىن, بىراق كەمىندە 95 پايىزىنا كومەگىمدى تيگىزدىم. الدىما كەلگەندەردىڭ ىشىندە ءوز اياعىمەن جۇرە الماي, توسەككە تاڭىلعاندارى دا از بولمادى. كەيدە ءتىلى شىقپاعان 1-2 جاستاعى بالالاردى الىپ كەلەدى. ولار قاي جەرى اۋىرعانىن دا, شىققان بۋىنى ورنىنا تۇسكەن-تۇسپەگەنىن دە ايتا المايدى. سوندايدا قولىنا ءبىر زاتتى بەرىپ, كوتەرتكىزىپ بىلەمىن», دەيدى سىنىقشى.
باقىتجان وشاقباي ۇلى 2022 جىلى قازاقستان حالىق ەمشىلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ا.قوجالىموۆتىڭ قولىنان «قۇرمەتتى حالىق ەمشىسى» دەگەن توسبەلگى العان. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, سىنىقشىلىقپەن قاتار قولىنىڭ بيوتوگى ارقىلى دەنەنىڭ تۇز جينالعان جەرلەرىن ىدىراتىپ ەمدەۋمەن دە اينالىسادى ەكەن.
باقىتجان اعا اڭگىمە اراسىندا قىزىقتى وقيعالارىمەن ءبولىستى. سونىڭ ءبىرى – ءوز بالاسىنىڭ شىققان اياعىن تۇسىندە سالعانى. بۇل جاعداي 1998 جىلدىڭ اقپان ايىندا بولىپتى. «سول كۇنى مەن ۇيدە ەمەس ەدىم, دەيدى ول. – تۇندە ۇيىقتاپ جاتىپ ءتۇس كوردىم. 12-13 جاستاعى ۇلىمنىڭ اياعى شىعىپ كەتىپ, سونى سالىپ جاتىر ەكەنمىن. ەرتەسىنە اۋىلعا ورالىپ, ايەلىمنەن «بالا قايدا؟» دەپ سۇراسام, «سىرتتا ويناپ ءجۇر», دەدى. تۇندە كورگەن ءتۇسىمدى ايتىپ ەدىم, جۇبايىم بىلاي دەدى: «شىنىندا, كەشە سەن جوقتا فۋتبول ويناپ ءجۇرىپ اياعىن شىعارىپ الدى. ول دا تۇندە ءتۇس كورىپتى. سەن ونىڭ اياعىن سالىپسىڭ. تاڭەرتەڭ ويانسا, اياعى ساپ-ساۋ...».
بۇگىندە مەديتسينا قانشا قارىشتاپ دامىدى دەسەك تە, حالىق ەمشىلىگىن شەتكە ىسىرىپ قويۋ مۇمكىن ەمەس. ونى ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەپ جاتىر. باقىتجان اعا اياق-قولىنان جاراقات الىپ, دارىگەرلەردەن كومەك بولماعان سوڭ, وزىنە كەلەتىن ادامداردىڭ دا قاتارى كوپ ەكەنىن ايتادى. بىردە ارقالىق قالاسىنان 400 شاقىرىم جەردەگى اقكول اۋىلى ماڭىندا جەر استىنان شىعىپ جاتقان ىستىق سۋعا بارعاندا رەسەيدەن كەلگەن قازاق وتباسىمەن كەزدەسىپتى. ولاردىڭ ەكى ۇلى ءبىر جىل بۇرىن كولىك اپاتىنا تۇسكەن ەكەن. سودان ۇزاق ۋاقىت اۋرۋحاناعا جاتىپ, تالاي جەرگە بارىپ ەمدەلسە دە, قول-اياعىنىڭ جاراقاتىنان جازىلا الماپتى. ءبىر ۇلى ءتىپتى جۇرە المايدى ەكەن. باقىتجان اعانىڭ سىنىقشى ەكەنىن ەستىگەن ولار «سوڭعى ءۇمىتىمىز سىزدە» دەپ بىردەن قولقا سالادى. ەش سوزگە كەلمەستەن قولۇشىن سوزعان ول ەكى جىگىتتىڭ قول-اياعىن ورنىنا سالىپ بەرىپتى. كوكتەن ىزدەگەنى جەردەن تابىلعان قانداستار شات-شادىمان بولىپ, العىستارىن جاۋدىرادى.
قازىر نارىق زامانى. گيپپوكراتتىڭ «تەگىن ەمدەمە» دەگەن وسيەتى بار عوي. سوندىقتان ءبىز سىنىقشىدان وعان قارالۋ قۇنى قانشا ەكەنىن دە سۇراۋدى ۇمىتپادىق. باقىتجان اعا ءوزىنىڭ بەلگىلى ءبىر بەكىتكەن باعاسى جوق ەكەنىن, جۇرت نە بەرسە, سونى الاتىنىن ايتتى. دەگەنمەن سىنىقشىنىڭ ادامدارعا قوياتىن كەيبىر تالاپتارى دا بار ەكەن. ول ناۋقاستاردى تەك كۇندىزگى ۋاقىتتا قابىلدايتىنىن, كەش تۇسكەننەن كەيىن قارامايتىنىن ايتادى.
ءبىز باقىتجان اعانىڭ ۇيىنەن بەلگىلى ءانشى ساكەن مايعازيەۆپەن بىرگە تۇسكەن سۋرەتىن كورىپ, ونىڭ سىرىن سۇرادىق. سويتسەك, بىرنەشە جىل بۇرىن «مۋزارتتىڭ» ءانشىسى دە ارقالىقتىڭ قاسىنداعى بىرلىك اۋىلىنا ارنايى كەلىپ, قارالىپ قايتىپتى. كەيىن ول ءوزىنىڭ ينستاگرام پاراقشاسىندا ارنايى ۆيدەو جاريالاعان بولاتىن: «وسىدان ءبىر اي ۋاقىت بۇرىن قۇلاپ, ساۋساقتارىمدى شىعارىپ الىپ ەدىم. يىعىم دا كوپتەن سىر بەرىپ جۇرگەن. ءبىز دەنساۋلىعىمىزعا قاراماي جۇرە بەرەدى ەكەنبىز. الماتى مەن استانادا ءجۇرىپ, سوناۋ ارقالىقتىڭ قاسىنداعى اۋىلعا كەلىپ ەم الامىن دەپ كىم ويلاعان؟ باقىتجان وشاقباي ۇلى بۇگىن يىعىم مەن ساۋساقتارىمدى ورنىنا سالىپ بەردى», دەپ العىسىن بىلدىرگەن.
اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا سىنىقشىلىق تۇقىم قۋالايتىن قاسيەت دەپ ەدىك قوي. سونىڭ ءبىر دالەلى – بۇگىندە باقىتجان اعانىڭ ۇلى جانگەلدى دە جەڭىل-جەلپى شىققان-تايعان بۋىنداردى سالىپ, ماماندانىپ ءجۇر ەكەن.