ساۋدا سالاسىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن, ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىستى قىزمەتتەر كوپ. كوپشىلىككە وسى قىزمەتتەردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىنىڭ ارتقانى ماڭىزدى.
سول قىزمەتتەردىڭ ءبىرى – ەكونوميكالىق تەرگەۋ دەپارتامەنتى. جۋىردا وسى دەپارتامەنتتىڭ اسا ماڭىزدى جەدەل ىستەر جونىندەگى ۋاكىلى مۇحاممەد-حايىر باعىتجانوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەكونوميكالىق تەرگەۋ دەپارتامەنتى ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وڭىردەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستايدى. بۇل ىستە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىنا تۇراقتى مونيتورينگ جاساپ وتىرۋعا كوپ كوڭىل بولىنەدى. «بىراق ءبىز كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەردىڭ قىزمەتىنە ارالاسپايمىز, تەك قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق جۇيەلەردى پايدالانىپ, رۇقسات ەتىلگەن ساۋدا ستاۆكاسىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاپ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن ساتۋ بويىنشا ءونىمسىز دەلدالدىقتى انىقتاۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزەمىز», دەدى مۇحاممەد-حايىر باعىتجانوۆ.
مونيتورينگ جاساۋ بارىسىندا جەدەل ۋاكىل وزدەرى تويتارىس بەرگەن بىرنەشە مىسالدى اتاپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە ساۋدا سۋبەكتىلەرىنە ماكارون ونىمدەرىن وتكىزۋدە ءۇش ۇلەستەس دەلدالدىق بولعان فاكتىگە جول بەرىلگەنىن جەتكىزدى. وسىنىڭ كەسىرىنەن ماكارون باعاسى ورىنسىز كوتەرىلگەن. «ۋاكىلەتتى ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ارقاسىندا زاڭسىز دەلدالداردى انىقتاۋعا قول جەتكىزىلدى. ناتيجەسىندە, ءوندىرۋشىنىڭ ماكارون ونىمدەرىنىڭ بولشەك ساۋداداعى باعاسى 490 تەڭگەدەن 355 تەڭگەگە دەيىن تومەندەپ, 40 پايىزعا ارزانداتىلدى», دەدى ول.
وسى ادىسپەن سۋپەرماركەتتەر جەلىسىندە قاراقۇمىقتىڭ باعاسى 2 374 تەڭگەدەن 1 710 تەڭگەگە دەيىن ارزانداتىلعان. «جىل باسىنان بەرى ساۋدا دەپارتامەنتىمەن بىرلەسىپ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 204-4-بابىمەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا رۇقسات ەتىلگەن ساۋدا ۇستەمەسىنىڭ مولشەرىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەسكەرتۋ تۇرىندەگى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە 7 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى تارتىلدى. ولار – 4 سۋپەرماركەت جەلىسى جانە 3 كوتەرمە ساۋدا كومپانياسى», دەيدى دەپارتامەنت وكىلى. سونىمەن قاتار ول مونوپوليالىق جوعارى باعالاردى قويىپ, 20 مىڭ اەك-تەن اساتىن كىرىس العان جاعدايدا نارىق سۋبەكتىلەرىنە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ال ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قانات جەڭىسبەك ۇلىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 2023 جىلى دەپارتامەنتكە تۇتىنۋشىلاردان 605 ارىز-شاعىم تۇسكەن. 2022 جىلى تۇسكەن شاعىمدار 491 بولسا, بىلتىرعى سان ودان 23 پايىزعا ارتقان. بۇل تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدە ساۋدا ورىندارىنىڭ ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتارى – ساپاسىز تاۋار ساتۋ ىستەرىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقاندىعىن كورسەتەدى. تۇتىنۋشىلاردان تۇسكەن ارىز-شاعىمنىڭ 203-ءى «ە-otinish» جەلىسىمەن, 150-ءى Telegram-bot ارقىلى, 151 مالىمەت «جەدەل جەلى» ارقىلى اۋىزشا جانە 101-ءى قابىلداۋعا كەلىپ جاسالعان.
«دەپارتامەنت ارىز-شاعىمداردى تەكسەرۋ بارىسىندا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعى بۇزىلعان كوپ فاكتىنى انىقتاپ, ولاردىڭ 12 ملن 68 مىڭ تەڭگە قاراجاتىن قايتارىپ بەرگىزدى. سونىڭ ىشىندە 7 ملن 200 مىڭى بولشەك ساۋدا, 3 ملن 602 مىڭى ەلەكتروندىق ساۋدا بويىنشا», دەدى قانات جەڭىسبەك ۇلى.
2023 جىلى جەدەل تەكسەرىستەردىڭ بارىسىندا كاسىپكەرلىكتىڭ 2 سۋبەكتىسىنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جازا بەرىلگەن. ال اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىققا جول بەرگەن باسقا 2 جاعدايدا تالاسۋشى جاقتاردىڭ كەلىسىمگە كەلۋىنە بايلانىستى اكىمشىلىك جازا توقتاتىلعان. ساۋدانى رەتتەۋ سالاسى بويىنشا 31 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنە اكىمشىلىك جازا بەرىلگەن. سونىڭ ىشىندە التاۋى الەۋمەتتىك ماڭىزى زور تاماق ونىمدەرىنىڭ باعاسىن شەكتەن تىس كوتەرگەنى ءۇشىن جازالانىپ وتىر. جالپى, زاڭعا سايكەس كوتەرمە باعا 15 پايىزدان اسپاۋى كەرەك. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە باعانى وسى شەكتەن ەكى رەت اسىرعان شاعىن كاسىپكەرلىك سۋەكتىسىنە – 10, ورتا كاسىپكەرلىك سۋەكتىسىنە – 75, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەككتىسىنە 300 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى. «الايدا زاڭ تالاپتارىن ءجيى بۇزاتىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى ازايماي وتىر. وسى جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىنىڭ وزىندە عانا 13 بيزنەس سۋبەكتىسى وسىنداي زاڭسىزدىققا جول بەرىپ, ايىپپۇل ارقالادى. ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالاردى تەكسەرۋ بارىسىندا انىقتالعانداي, ۇن, كۇرىش, قاراقۇمىق, ىرىمشىك, تاۋىق ەتى, سارى ماي ساتۋ بارىسىندا وسىنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلگەن», دەدى قانات جەڭىسبەك ۇلى.
تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىن قورعاۋ قىزمەتتەرى تۇراقتى, ءتۇرلى باقىلاۋلار مەن تەكسەرۋلەر جاساپ جاتسا دا, ساۋداگەرلەر مەن دەلدالدار قۇقىق بۇزۋشىلىقتى ازايتار ەمەس.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى