الماتىدا «بيزنەستەگى ايەلدەر» ىسكەرلىك فورۋمى ءوتىپ, ءبىر الاڭدا ەلىمىزدىڭ ءار شالعايىنان كەلگەن تابىستى قىز-كەلىنشەكتەر جينالدى. بيىلعى فورۋمدا ءبىرىنشى رەت الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك پەن قايىرىمدىلىق شارالارى جەكە تاقىرىپ رەتىندە تالقىلاندى.
الماتى قالاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى اقەركىن ەراليەۆا الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ ارتىندا ءوز بيزنەسىن دامىتۋمەن قاتار, اۋىلدىڭ دا دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋعا ۇمتىلعان, ەر-ازاماتتاردان قالىسپاي تەر توگىپ جۇرگەن جاندار تۇرعانىن العا تارتتى.
ايتقانداي, ارۋلاردىڭ القالى جيىنىندا قازاقستان ءۇشىن وتكەن جىل ەكونوميكالىق تۇرعىدان تابىستى بولعانى, بيىل دا بۇل ءۇردىس جالعاسىن تاباتىنى ايتىلدى. ويتكەنى ەلدە ەكونوميكالىق ءوسىم ارتىپ, ينفلياتسيا مەن بازالىق مولشەرلەمە تومەندەگەندىكتەن, نەسيەنىڭ پايىزى ءبىرشاما بولسا دا ازايا تۇسپەك. سوندىقتان كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋ ءۇشىن جاڭا كرەديت الاتىندار سانى كۇرت ارتۋى مۇمكىن. مۇنداي بولجامدى الماتىدا وتكەن حالىق بانكىنىڭ باسقارما توراعاسى جاساپ وتىر.
«دامۋ» قورىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلىمىزدەگى كاسىپكەر ايەلدەر قىزمەت كورسەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىندا باسىم ەكەن. ال Dasco Consulting Group دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازاقستاندا جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر بەسىنشى ايەل ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا قىزمەت ەتەدى. ولاردىڭ 15%-دان استامى الماتىدا تۇرادى.
الماتى قالالىق ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى, «Halyk Bank» پەن «Masterسard» ۇيىمداستىرعان فورۋمعا 300-دەن اسا ايەل كاسىپكەر, قوعام قايراتكەرى, دامۋ ينستيتۋتتارى مەن ءىرى كومپانيالاردىڭ, بانكتەردىڭ باسشىلارى قاتىستى.
ء«بىز ىسكەر جانە كاسىبىن جاڭادان باستاعان ايەل كاسىپكەرلەر ءۇشىن مازمۇندى ءارى پايدالى باعدارلاما ۇسىندىق. ءداستۇرلى فورۋم بيىل بەسىنشى رەت ءوتتى. ءار سەسسيا – كوشباسشىلاردىڭ كوزقاراستارىن ورتاعا سالىپ, ءوز تاجىريبەسى تۋرالى باياندايتىن, بەلگىلى ءبىر تاقىرىپقا ارنالعان جەكە بلوك. ءبىزدى فورۋمنىڭ اياسى ۇلعايىپ, وعان ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن, جاقىن جانە الىس شەتەلدەن ارىپتەستەرىمىزدىڭ قاتىساتىنى قۋانتادى», دەيدى فورۋمدى ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقى بولعان الماتى قالالىق ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ا.ەراليەۆا.
فورۋمدا ءسوز العان قحر باس كونسۋلى تسزيان ۆەي بۇل فورۋمدى قازىرگىدەي كۇردەلى جاھاندىق احۋال جاعدايىندا وتكىزۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتىپ, ايەلدەردىڭ قۇقىعى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ سياقتى تاقىرىپتار جونىندە پىكىر الماسۋعا ەرەكشە ەكپىن سالدى.
ءوز كەزەگىندە «دامۋ» قورىنىڭ باسقارما توراعاسى گاۋھار بورىباەۆا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنە كورسەتىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك قولداۋعا توقتالدى.
«ۇكىمەت قازاقستانداعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىرسا, سونىڭ ىشىندە ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ بار. «دامۋ» قورى قولداعان جوبالاردىڭ جالپى سانىنىڭ 47%-ىن ايەل كاسىپكەرلەردىڭ جوبالارى قۇرايدى. قور ءوز قىزمەتىنە كىرىسكەلى بەرى ايەل كاسىپكەرلەردىڭ قۇنى 2 893 ملرد تەڭگە بولاتىن 96 مىڭ جوباسىنا قولداۋ كورسەتتى. قازىرگى تاڭدا كاسىپكەر ايەلدەر ءوز بيزنەس-يدەيالارىن ىسكە اسىرۋدا, كومپانيالاردى دامىتۋ مەن جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدا مەملەكەتتىك قولداۋدى ءتيىمدى پايدالاناتىنى قۋانتادى», دەيدى ول.
اقش-تىڭ باس كونسۋلى ميشەل ەركين ايەلدەردىڭ قوعام مەن ەكونوميكانىڭ وركەندەۋىندەگى ايرىقشا ءرولىن اتاپ ءوتتى.
«ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق قۇقىعى مەن مۇمكىندىكتەرىن ۇلعايتۋ – قوعامنىڭ العا جىلجۋىندا شەشۋشى مانگە يە. سوندىقتان ءبىز ايەلدەرگە لايىقتى جالاقى تولەي وتىرىپ, ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ارقىلى ەكونوميكالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستانمەن ىنتىماقتاسۋعا نيەتتىمىز», دەدى م.ەركين.
«Dasco Consulting Group» باسقارۋشى ديرەكتورى دارمەن سادۋاقاسوۆ ساۋدا سالاسىنداعى ايەلدەردىڭ ءرولى تۋرالى ءسوز قوزعادى.
«الماتى قالاسى ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىساتىن ايەلدەر سانى جاعىنان كوش باستاپ تۇرعانىمەن, ولاردىڭ ۇلەسى نەبارى 52%-دى قۇرايدى. ۇلىتاۋ جانە قوستاناي وبلىستارىندا ساۋدا سەكتورىندا جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ 67%-ى ايەلدەرگە تيەسىلى. دەگەنمەن ساۋداداعى ايەلدەردىڭ ەڭ از ۇلەسى تۇركىستان وبلىسىندا, بۇل وڭىردەگى كورسەتكىش 47%-عا جەتەعابىل», دەيدى د.سادۋاقاسوۆ.
سونداي-اق ول جالپى ەكونوميكاعا قاراعاندا ساۋدا سەكتورىندا جوعارى ءبىلىمدى ايەلدەردىڭ ۇلەسى الدەقايدا جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىمى بار جۇمىسپەن قامتىلعان ايەلدەردىڭ ۇلەسى ەكونوميكادا 38% بولسا, ساۋدا سەكتورىندا 49%-عا جەتەدى. كەرىسىنشە, ساۋدادا ارناۋلى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار, جۇمىسپەن قامتىلعان ايەلدەردىڭ ۇلەسى 45% بولسا, بۇل كورسەتكىش قازاقستاندا 56%-دى قۇرايدى».
مىسالى, «Halyk» قورى وتانداستارىمىزدىڭ تۇرمىسىن تۇزەۋگە حال-قادەرىنشە اتسالىسىپ, جىل سايىن وڭىرلەردەگى الەۋمەتتىك جوبالارعا ميللياردتاعان تەڭگە ءبولىپ كەلەدى. Aل «Ayala» قورى 2010 جىلدان باستاپ ەلدەگى بالالار ءولىم-ءجىتىمى كورسەتكىشىن ەكى ەسەگە تومەندەتۋگە قولۇشىن سوزا وتىرىپ, بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ 17 ماقساتىنىڭ بىرىنە («دەنساۋلىق پەن ءال-اۋقات») قول جەتكىزۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى.
ء«دال قازىر قازاقستاندا قايىرىمدىلىقپەن اينالىساتىن 23 مىڭنان اسا ۇەۇ تىركەلگەن. ءبىز باسقا قورلارمەن بىرلەسىپ, قايىرىمدىلىق سالاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ۇسىنىستار بەرۋگە دايىنبىز. سودان كەيىن وسى ۇسىنىستاردى ءارى قاراي جەتىلدىرۋ ماقساتىندا قۇزىرلى مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە جولدايمىز», دەدى «Halyk» قورىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ناريمان ابىلشايىقوۆ.
«ايەلدەر كوشباسشىلىعىنىڭ جاسامپازدىق قاعيداتى جىلدار بويى ەل ەكونوميكاسى مەن قوعامداعى ءتۇرلى كوزقاراستى بەلسەندى تۇردە وزگەرتىپ كەلەدى. ايەلدەر الەۋەتتى وتاندىق قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىن جىلدار بويى باسقارا وتىرىپ, ءوز بيزنەستەرىن دە قاتار دامىتىپ, مەملەكەتتىڭ كوكەيكەستى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە كومەكتەسىپ كەلەدى», دەدى «Ayala» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى پرەزيدەنتى ايدان سۇلەيمەنوۆا.
ءسوز كەزەگى تيگەندە «Coca-Cola» ورتالىق ازيا مەن كاۆكازداعى وكىلدىگىنىڭ كوممۋنيكاتسيالار جانە تۇراقتى دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى الەكساندرا اكيرمان شالعاي اۋىلداردا تۇراتىن ايەلدەردىڭ ىسكەرلىگىن قولداۋعا باعىتتالعان جوبالار مەن ونىڭ ناتيجەلەرىن باياندادى.
«The Coca-Cola Foundation» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قولداۋىمەن قازاقستاندا 12 جىل قاتارىنان جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان ء«وسۋ قادامدارى» جوباسى اۋىلداعى ايەلدەر بيزنەسى تاقىرىبىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ اۋىل كاسىپكەرلەرىنە ارنالعان نەسيەلەر بويىنشا جەڭىلدىك مولشەرلەمەلەرىن ەنگىزۋگە ىقپال ەتتى. 11 جىل ىشىندە 75 مىڭنان اسا ايەل بيزنەس نەگىزدەرىنە تەگىن وقىتىلدى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا, پاندەميادان بەرى عانا – 5 مىڭ جۇمىس ورنى بار 3 مىڭنان اسا شاعىن بيزنەس قۇرىلدى», دەيدى كومپانيا وكىلى.
سونىمەن الماتىدا وتكەن جىل سايىنعى «Womەn in Business» ىسكەرلىك فورۋمى جاھاندىق پاندەميادان كەيىنگى ەڭ ءىرى باسقوسۋعا اينالدى دەسەك, اسىرەسوز بولمايدى. قوناقتارعا ءتيىمدى نەتۆورك, ساپالى كونتەنت, بىرەگەي كەيستەر مەن ىسكەرلىك ورتانىڭ ەڭ وزەكتى اقپاراتتارى ۇسىنىلدى.
الماتى