كاراۆادجونىڭ كەرەمەتى

شەگىنىس جاسايىق. ءىنجىلدىڭ ىلكى اڭىزى بويىنشا يسا پايعامباردىڭ ون ەكىنشى شاكىرتى يۋدا يسكاريوت ۇستازىنا ساتقىندىق جاسايدى. فاريسەيلەر­دىڭ ۇگىتىمەن يسانى كرەستكە بادىز­دەپ ءولتىرۋدى بۇيىرعان پونتي پيلاتتىڭ جەن­دەتتەرى يۋدا يسكوريوتتى 30 سوم كۇمىسكە ساتىپ الادى. قاسيەتتى جازبالاردا يسا پايعامبار شاكىرتتەرىنەن ەش ەرەكشەلەنىپ وتىرمايتىنى ايتىلادى. سول سەبەپتى ماجىلىستەگى ادامداردىڭ قايسىسى «تۇتقىن» ەكەنىن اڭعارتۋ ءۇشىن, يۋدا تاساداعى جەندەتتەرگە ەرەكشە بەلگى بەرۋ كەرەك بولادى. ول ونى سۇيەدى. ءيا, يۋدا يسانى سۇيەدى.

بىراق نە سەبەپتەن يۋدا بەلگى رەتىندە ءسۇيۋدى پايدالاندى؟ ادەتتە ءسۇيۋ – ادام جانى سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ كورىنىسى. بۇل ارەكەت ىنجىلدە قۇپتالادى ء(«جۇسىپ اعالارىن ءسۇيدى», «كۇناھار ايەل يسانىڭ اياعىن ءسۇيدى»).

الايدا ساتقىندىقتىڭ العاشقى بەلگىسى تاعى دا وسى ءسۇيۋ ەكەنىن قاسيەتتى جازبالاردا تەرىستەمەيدى. مىسالى, ءداۋىتتىڭ قولباسشىسى يواۆ اسكەرباسى امەسسايدى ولتىرمەس بۇرىن, بەتىنەن سۇيمەكشى بولادى.

جاقسى, نە دەگەنمەن, ءسۇيۋ – جاقىن ادامداردىڭ سالەمدەسۋ ءتاسىلى بولىپ ەسەپتەلگەن. يۋدانىڭ دا وسى ءتاسىلدى پايدالانعانى تەگىن ەمەس. بۇل كۇدىكتى سەيىلتۋ ءۇشىن ارنايى جاسالعان امال بولۋى مۇمكىن.

كارتيناعا قايتا ورالايىق. تۋىندىدا كاراۆادجونىڭ وزىندىك قولتاڭباسى ايقىن كورىنەدى. جانە اۆتور شىعارماسىنا الدە ءبىر استارلى ءماندى جاسىرۋعا تىرىسقان سەكىلدى. ماقالانىڭ سوڭىنا دەيىن سول جۇمباقتىڭ شەشىمىن تابۋعا تىرىسامىز. ازىرگە سۋرەتتىڭ كوركەمدىك قۇرىلىمىنا نازار اۋدارايىق.

كارتينا «تەنەبروسو» ادىسىمەن سالىن­عان. فيگۋرانى ءالسىز جارىق قانا ايشىقتاپ, ارتقى پلاننىڭ تۇگەلى قاراڭعى فوندا بەينەلەنەدى. اۆتوردىڭ ءدال وسى ءتاسىلدى پايدالانعانى تىپتەن ورىندى. سەبەبى وقيعا گەفسيمان باقشاسىندا, ءدال تۇندە ورىن الادى. وسىناۋ درامالىق ءساتتى ايدىڭ جارىعى عانا ساۋلەلەندىرىپ تۇرا الادى.

كاراۆادجونىڭ اتالعان كارتيناسى شىنايىلىعىمەن تاعى تاڭعالدىرادى. ۇساق بولشەكتەرگە دەيىن بەينەلەگەن اۆتوردىڭ شەبەرلىگىنە تاڭداي قاقپاي قويمايسىز. قاراڭعى ءتۇننىڭ وزىندە كەيىپكەرلەردىڭ ءاجىم-قىرتىستارىن, قاباق شىتىسىن, ءتىپتى تىرناعىنىڭ كوبەسىندەگى كىردى دە بايقايسىز.

فيگۋرالاردىڭ تىعىزدىعى. قۇددى ءبىر وتە ۇساق بولشەكتەردەن قۇرالعان ۇلكەن پازل دەرسىز. كارتينانىڭ تۇتاستىعى سونشالىق, بىردە-ءبىر ارتىق ەلەمەنتتى تاپپايمىز.

ەندى كارتينانىڭ ەڭ ەرەكشە تۇسىنا كەلەيىك. يسانى تۇتقىنداپ جاتقان ساقشىلاردىڭ ارتىندا قولىنا شامدال ۇستاعان جىگىتتى كورەمىز. ول كىم؟ اپوستول ەمەس, جەندەت ەمەس. بۇل كاراۆادجونىڭ ءوزى. ءيا, ميكەلا́ندجەلو كاراۆادجو. سۋرەتشىنىڭ عۇمىرناماسىن وقىساق, ونى اسا ءتارتىپتى, تاقۋا ادام بولعان دەپ ايتا المايمىز. بايقاساڭىز, شامدال ۇستاعان جىگىت ساقشىلار جاعىندا. يۋدانىڭ ارتىندا. ونىمەن قوسا بەيقام. ءۇنسىز باقىلاپ تۇر. بۇل نەنى ءبىلدىرۋى مۇمكىن؟ ادامنىڭ ءوز ىشىندە جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ تولاسسىز كۇرەسى جۇرەدى. ادام قاي جاعىنا بولىسادى, سول جاق جەڭەدى. ءبىر جاعىنا شىعىسۋ كەرەك. شەكسپيردىڭ «بولاسىڭ, ءيا بورداي توزاسىڭ» دەگەن ماڭگىلىك سۇراعى دا وسى ساتتە بوي كوتەرەدى. جەندەتتەردىڭ ىستەپ جاتقانى دۇرىس ەمەس, ال پەتر سەكىلدى يسانى جان ۇشىرا قورعاۋ ءۇشىن دە باتىل­دىق كەرەك ەكەنىن ول ءتۇسىنىپ تۇر. كارا­ۆادجو كارتينانى سالۋ كەزىندە, وسىن­داي ىشكى سەزىمدەردىڭ قايشىلىعىن وتكەرىپ تۇرعانداي. پوزيتسيا ايقىن ەمەس. ماسەلە سوندا. يساعا جاقتاسسا, جەن­دەتتەر جازالايدى. جاقتاسپاسا, ارى مازالايدى. سايىپ كەلگەندە, اۆتور مۇندا كاتارسيستىك حال كەشىپ, ءوزىنىڭ رۋ­حاني جاعدايىن اپ-ايقىن جاريالاپ وتىر. شاكارىم اتامىزدىڭ تىلىمەن ايت­ساق, «اينا قويدىم الدىما, كورەيىن دەپ ءوزىمدى». تاۋبە دە, توبا دا كىسىنىڭ ءوز كۇنا­سىن ەش ءشۇباسىز مويىنداۋىنان باس­تاۋ الادى. شان-شاراف كاراۆادجونىڭ ەرلى­گىنە!

1610 جىلى ميكەلاندجەلو كاراۆاد­جو­نىڭ اقىرعى ساعاتى سوقتى. 100-گە جۋىق جاۋھار تۋىندىنى دۇنيەگە اكەلگەن سۋرەتشى نەبارى 38 جاسىندا­ ومىردەن وزدى. سۋرەتشى سۇيەگىنىڭ قايدا جەرلەنگەنى وسى ۋاقىتقا دەيىن بەلگىسىز بولدى. تەك 2010 جىلى ءبىر توپ يتاليالىق عالىمدار اۋليە سەباستيان قورىمىنان سۇيەكتەرىنىڭ قالدىعىن تاۋىپ, سالتاناتتى تۇردە پورتە د'ەركولە قالاسىندا قايتا جەرلەدى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, سۇيەكتىڭ قۇرامىنداعى قورعاسىن مولشەرىنەن بىرنەشە ەسە اسىپ كەتكەن. ەستەرىڭىزدە بولسا, ول زاماندا قاعازدى شىرۋدەن, قۇرت-قۇمىرسقادان ساقتاۋ ءۇشىن بوياۋعا وتە قاۋىپتى ۋ قور­عاسىن قوسادى. بالكىم, سۋرەتشىنىڭ تۇبىنە ءولىمنىڭ ەمەس, ونەردىڭ «دەرتى» جەتكەن شىعار؟ كىم ءبىلسىن؟..