التىندى ءوڭىردىڭ حالقى نە دەيدى؟

جوبا تاۋ قويناۋىنداعى ش­ە­كارالىق اۋدانعا سەرپىن بەرىپ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­مي­كا­لىق دامۋىنا ىقپال ەتەدى دە­سە­دى. التىن ءوندىرۋشى بۇرىنعى تىڭ­­داۋلارداعى تۇرعىنداردىڭ ۇسى­نىس پەن تىلەكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بىرقاتار شارانى ىسكە اسىرعان ەدى. الداعى ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇمىستار بو­يىنشا دا جوسپارلار قۇرىپ وتىر.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, زاۋىت قۇرىلىسىنا 2022 جىلى 26 شىلدەدە شقو بويىنشا ەكولوگيا دەپارتامەنتى رۇقسات بەرگەن. ول رۇقساتتىڭ مەرزىمى 2022 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىندا اياق­تالدى. بىرقاتار سەبەپتەرمەن زاۋىت قۇرىلىسى ۋاقىتىندا اياق­تال­مادى. وسىعان بايلانىستى كاسىپورىنعا جاڭا ەكولوگيالىق رۇقسات الۋ قاجەت ەدى. «ماراليحا» جانە «ماراليحا كەن القابى» كەن ورىندارىنداعى ونىمدىلىگى جىلىنا 250 مىڭ توننا كەندى وڭدەۋ فابريكاسى ءبىرىنشى ساناتتاعى وبەكت بولىپ تابىلادى. سول سەبەپتى ەكولوگيالىق كودەكستىڭ 96-بابى, 1-تارماعىنا سايكەس مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتاما باستالعانعا دەيىن نەمەسە ونى جۇزەگە اسىرۋ ۇدەرىسىندە قو­عامدىق تىڭداۋلار وتكىزۋ مىن­دەتتى.

قوعامدىق تىڭداۋلاردىڭ باس­تاماشىسى – «ۆسام پروداكشن» جشس. «ۆوستوككازنەدرو» مەكە­مەسى جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەر نەگى­زىن­دە شقو اكىمدىگىنىڭ 15 جەل­توقسانداعى №285 قاۋلى­سى­مەن سۋ قورعاۋ ايماعى مەن بەلدەۋى بەلگىلەندى. ۇساتقىش الاڭى ءىشىنارا سۋ قورعاۋ ايماعىنا كىردى. بىراق بۇل سۋ كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا ەش قايشى كەلمەيدى. جوبا «ەرتىس باسسەيندىك ينسپەكتسياسى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ 2024 جىلعى 4 قاڭتارداعى قورىتىن­دى­سىمەن ارنايى بەكىتىلدى.

بۇگىندە فابريكا قۇرىلىسىن توقتاتۋعا ەش نەگىز جوق. جوبادا سۋ وبەكتىلەرىن قورعاۋدىڭ بار­لىق شاراسى قاراستىرىلعان. سوت­تىڭ شەشىمى بويىنشا فابريكا سالۋعا رۇقسات بار.

تىڭداۋ كەزىندە كەلىپ تۇسكەن ەسكەرتۋلەر, ۇسىنىستار, سۇراق­تار حاتتامادا كورسەتىلەدى. قو­عامدىق تىڭداۋ حاتتامالارى جاسالىپ, قول قويىلادى جانە ەكولوگيالىق پورتالعا ەنگىزىلەدى. قوعامدىق تىڭداۋلار وتكىزۋ تۋرالى قاعيدالاردىڭ 23-تارماعى ەسكەرىلە وتىرىپ, زاڭ اياسىندا ءوتتى. بۇل جوبانىڭ شەكارالاس اۋداننىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەرى انىق. جالپى, كەز كەلگەن ينۆەستيتسيالىق جوبا – ەڭ الدىمەن, قوسىمشا سالىق اكەلەتىن كوز, قوسىمشا جۇمىس ورىندارى, ءوڭىردىڭ وركەندەۋ كوزى.

التىن ءوندىرۋ فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسى بيزنەستى كولەڭكەلى ەكونوميكادان شىعارىپ قانا قويماي, مارالدى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنا دا الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر بەرەدى. بۇعان دەيىن «Maralicha» تاۋ-كەن كومپانياسى» جشس اتقارۋشى ديرەكتورى مارات اساۋباەۆ كومپانيا مارالدى اۋىلىنداعى جولداردى جوندەۋگە مىندەتتەنەتىنىن ايتقان بولاتىن.

– سونداي-اق ءبىز قويتاستاعى كوپىردى قايتا جاڭارتۋدى, جەرگى­لىكتى مەكتەپتى ماتەريالدىق-تەح­ني­كالىق جاراقتاندىرۋعا قارا­جات ءبولۋدى, اۋىلدىق وكرۋگ تۇلەك­تەرىن جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردە وقىتۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز, – دەگەن مارات اساۋباەۆ تىڭداۋلاردىڭ بىرىندە.

كاسىپورىن ءوز موينىنا الاتىن الەۋمەتتىك مىن­دەت­تە­مەلەردىڭ قا­تا­رىندا مەدي­تسي­نالىق نىسانداردى جوندەۋ, مۇگە­دەكتەرگە تۇر­عىن ءۇي الىپ بەرۋ دە قاراس­تى­­رىلعان. الاي­دا ەكو­­لو­گيا­عا الاڭ­دا­عان حا­لىق كونە قويا ما؟

– ءيا, فابريكانىڭ سالىنۋى­نا قارسىمىز. تۇرعىنداردى جۇ­مىسپەن قامتىعانىمەن, تابي­عاتقا ءتونىپ تۇرعان قاۋىپ بار. بۇل جەردىڭ قويىن-قونىشى – تولعان وسىمدىك. ىشىندە قىزىل كىتاپقا ەنگەنى قان­شا­ما؟ بىلە­سىزدەر, التىندى تسيانيد دەگەن حيميالىق قوسپامەن جۋادى. ول تومەندەگى مارالدى وزەنىنە اعىپ توگىلەدى. ودان باسقا باستاۋ, بۇلاقتار بار. فابريكا سالىنعان جاعدايدا, وزەندە بالىق قالمايدى. ال قو­عام­دىق تىڭداۋدا حالىق پى­كى­رى ەس­كە­رىلمەيدى, – دەيدى اۋىل تۇر­عىنى ءادىل قوجاقوۆ.

كاسىپورىن قىزمەتىنىڭ زاڭ­دى­­­لىعىن ايماق بيلىگى ءجىتى قادا­عا­لايتىنىن ايتادى. جەر­گىلىكتى بيلىك, وبلىس باسشى­لىعى ءار­دا­يىم قولدانىستاعى زاڭ­ناما تا­لاپ­تارىنىڭ قاتاڭ ساقتالۋىن, ەكو­لو­گيا­لىق قاۋىپ­سىز­­دىكتى قامتا­ما­سىز ەتە­دى جانە حالىقتىڭ مۇددەسىن باس­تى نازاردا ۇستايدى. دەسە دە, تۇر­­عىن­دار­دىڭ دەنى التىن ءوندىرۋ فابري­كا­سىنىڭ قۇرىلىسىنا قارسى. قار­سىلىقتارىن سوڭعى تىڭداۋدا دا اشىق بىلدىرگەن.

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

كۇرشىم اۋدانى,

مارالدى اۋىلى