قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى دجوردجا مەلونيمەن كەزدەستى. كەلىسسوزدەر بارىسىندا قازاقستان يتاليانىڭ ورتالىق ازياداعى باستى سەرىكتەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز يتاليانىڭ ورتالىق ازياداعى باستى سەرىكتەسى بولعانىمىزدى ماقتان تۇتامىز. ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدى جانە قارىم-قاتىناستاردى ودان ءارى ارتتىرۋعا مول الەۋەت بار», دەدى ق.توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ايتۋىنشا, يتاليا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى جانە ەل ەكونوميكاسىنداعى ەڭ ءىرى ينۆەستورلار قاتارىندا.
سونداي-اق بۇۇ, ەقىۇ, ەۋروپا كەڭەسى جانە ەىدۇ اياسىنداعى الەمدىك ارەنادا ورتاق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ىسىندەگى ەكى ەلدىڭ تابىستى ىقپالداستىعىنا ارنايى توقتالدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك, وڭىرلىك تۇراقتىلىق, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس, كليماتتىڭ وزگەرۋى سياقتى ماسەلەلەرگە قاتىستى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
ايتا كەتەرلىگى, قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا 300-دەن استام يتاليالىق كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا «ENI», «SDF Group», «PetroValves», «Maire Tecnimont», «IVECO», «Tenaris» جانە باسقا دا ءىرى ينۆەستورلار بار.
يتاليا – ەۋروپا وداعىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ىشىندە قازاقستانعا ينۆەستيتسيا قۇيعان ءىرى بەس مەملەكەتتىڭ ءبىرى. يتاليادان قازاقستانعا تارتىلعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا 7,3 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. وتكەن جىلى ينۆەستيتسيا كولەمى 2,5 ەسە ءوسىپ, 300 ميلليون دوللارعا جەتتى.
ىنتىماقتاستىق ساپارى
يتاليا پرەزيدەنتى مەن پرەمەر-ءمينيسترى ريمدە قازاقستان پرەزيدەنتىمەن كەزدەسىپ, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە, ورتاق مۇددە اياسىندا جۇمىس ىستەۋگە جانە ماڭىزدى شيكىزاتتار ساۋداسىن ارتتىرۋعا كەلىستى. بۇل – يتاليانىڭ ازياداعى ءرولىن ارتتىرۋعا تالپىنىسىنىڭ ءبىر دالەلى.
ريم مەن استانا جاقىنداي ءتۇستى. بەيسەنبى كۇنى يتاليا پرەزيدەنتى سەردجيو ماتتارەللا مەن پرەمەر-مينيستر دجوردجا مەلوني قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتى «ماڭگىلىك قالادا» قارسى الدى. بۇل – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ يتالياعا جاساعان العاشقى رەسمي ساپارى. «قازىرگى جانە ودان ءارى دامىتقىمىز كەلەتىن ۇلكەن ىنتىماقتاستىقتىڭ بەلگىسى», دەپ اتاپ ءوتتى ماتتارەللا.
ء«بىز حالىقارالىق قاتىناستار تۇرعىسىنان ءبىر تولقىندامىز. يتاليا مەن قازاقستاندى كوپجاقتىلىق قاعيداتى بايلانىستىرادى. ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناسىمىز قارقىندى دامىپ كەلەدى», دەدى ماتتارەللا.
«ساپار ارىپتەستىكتىڭ ستراتەگيالىق قۇندىلىعىن جانە قارىم-قاتىناستاردىڭ جوعارى دەڭگەيىن راستايدى», دەلىنگەن پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ رەسمي حابارلاماسىندا. مەلوني مەن توقاەۆ بىرلەسكەن دەكلاراتسياعا جانە بىرقاتار تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. وسىلايشا, مۇددەلى ماسەلەلەردە بايلانىستاردى ارتاراپتاندىرۋعا جانە تەرەڭدەتۋگە نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.
تاريحتىڭ جاڭا پاراعى
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ريمگە ساپارىنىڭ ءبىرىنشى كۇنى بىرلەسكەن دەكلاراتسياعا, جەتى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە جانە ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى 16 كوممەرتسيالىق مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
ق.توقاەۆ كەزدەسۋدە قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا تاراۋى اشىلعانىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, يتاليا – قازىردىڭ وزىندە قازاقستاننىڭ الەمدەگى ءۇشىنشى ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى. تاۋەلسىزدىك العان 1991 جىلدان بەرى ورتالىق ازياداعى ەلگە اپەننين تۇبەگى 10 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسيا سالعان.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ارىپتەستىك قارىم-قاتىناستى جوعارى دەڭگەيگە شىعارۋدىڭ جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا سالالارىن زەرتتەۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى. اتاپ ايتقاندا, ەنەرگەتيكا جانە تسيفرلىق دامۋ, كولىك ينفراقۇرىلىمى, ونەركاسىپ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا مۇمكىندىك مول.
ق.توقاەۆ قازاقستان ءوز اۋماعىندا ءداندى داقىلدار ءوندىرىسى سالاسىندا ۇسىنىپ وتىرعان وراسان زور الەۋەتتى پايدالانا وتىرىپ, ماكارون ونىمدەرىن شىعاراتىن يتاليالىق كومپانيالارمەن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرعىسى كەلەتىنىن جەتكىزدى. ورتالىق ازيا ەلى الەمدەگى ۇن ءوندىرۋ بويىنشا ونىنشى ورىندا جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ جاھاندىق تاپشىلىعىن ازايتۋعا كومەكتەسە الادى. ء«بىز يتاليالىق كومپانيالاردى وسى سەكتورداعى مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋعا شاقىرامىز. ءبىزدىڭ بيداي قازىردىڭ وزىندە سپاگەتتي وندىرۋگە پايدالانىلادى, ءبىز ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىگىمىز بار», دەدى ق.توقاەۆ.