وڭاي تابىس تاۋىپ, ولجاعا كەنەلگىسى كەلەتىندەر نەشە ءتۇرلى الاياقتاردىڭ قۇربانى بولىپ, ماڭداي تەر, تابان اقىمەن تاپقان پۇلدارىنان ايىرىلىپ قالىپ ءجۇر. ەڭ سوراقىسى, الاياقتاردىڭ اشكەرەلەنىپ جاتقانىنا قاراماستان قىلمىستىڭ بۇل ءتۇرى ازايۋدىڭ ورنىنا كوبەيىپ كەلەدى.
الاياقتار كەيبىر بەلگىلى ادامداردىڭ بەينەسىن مونيتوردان كورسەتىپ, اۋىزدارىن جىبىرلاتىپ قويادى دا وزدەرى نەمەسە جاساندى ينتەللەكت سولار بولىپ سويلەپ, كەيدە ءتىپتى داۋىستارىن دا كەلتىرىپ, «قارجىلىق كەرەمەت جوباعا قاتىسساڭدار, اقشاعا قارىق بولاسىڭدار» دەگەندى جارنامالاپ جاتادى. قازىر حالىق دانالىعىنا قۇلاق اسپايتىن ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. ەگەر حالىق دانالىعىنا قۇلاق اسقاندار بولسا, «بۇل نە دەگەن باتپان قۇيرىق, تەكتەن تەگىن جاتقان قۇيرىق» دەگەندى ەسكە الىپ, وڭاي ولجانىڭ تەگىن بولماسىن تۇسىنەر ەدى.
پرەزيدەنت مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا نۇقسان كەلتىرەتىن قارجى پيراميدالارىن جويۋ مىندەتىن قويدى. قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگى الاياقتاردى انىقتاۋ, جولىن كەسۋ جانە الدىن الۋ بويىنشا تۇراقتى نەگىزدە جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. اگەنتتىك تاراتقان رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, 2022 جىلى پيراميدالاردىڭ سانى 7-دەن 29-عا دەيىن وسكەن, ال ادامدار كەرەمەت تابىس ۇسىناتىن جانە ءوز جيناقتارىن جاڭا سحەمالارعا سالاتىن الاياقتارعا سەنۋدى ءالى دە جالعاستىرىپ كەلەدى. قازىر ەلىمىزدەگى قارجى پيراميدالارىنىڭ قۇرباندارى نەگىزىنەن 31-دەن 60 جاسقا دەيىنگى حالىق بولىپ وتىر. بۇلاردىڭ 74 پايىزىنىڭ جۇمىسى بار, ال 62 پايىزى جوعارى ءبىلىمدى.
قارجى پيراميدالارىنىڭ بەلگىلەرى بار 6,5 مىڭ سايت پەن شوت انىقتالىپ, بيىل ولاردىڭ 4 مىڭنان استامى بۇعاتتالعان. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق, 2020 جىلى تەك 600-گە جۋىق سايت پەن ەسەپتىك جازبا بۇعاتتالعان ەدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى تەرگەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان ومىربەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا وڭىردە قولعا الىنعان «توقتا, پيراميدا!» شاراسى اياسىندا حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى مەن ساباقتار بەلسەندى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. الايدا وكىنىشكە قاراي كۇماندى وپەراتسيالارعا اقشا سالاتىن ازاماتتاردىڭ سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. «مىسالى, بيىل دەپارتامەنت «Hermes Ltd» پيراميداسىنىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەسىنە قاتىستى قىلمىستىق ءىستى اياقتاپ, سوت ۇكىم شىعاردى. بۇل پيراميداعا 15 سالىمشى تارتىلىپ, ولار 15 ملن 600 مىڭ تەڭگە قاراجاتىن سالعان. سونداي-اق «Chia Tai-Tianqing Pharmaceutical» قارجى پيراميداسىن قۇرۋ جانە باسقارۋ فاكتىسى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالدى. 2023 جىلعى قاڭتار مەن ءساۋىر ارالىعىندا وبلىس اۋماعىندا «سhia Tai-Tianqing» ينۆەستيتسيالىق كومپانياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ازاماتتاردىڭ قاراجاتىن زاڭسىز تارتقان. تەرگەپ-تەكسەرۋ بارىسىندا وبلىس اۋماعىندا پيراميدا 27 قاتىسۋشىنى الداپ-سۋلاپ, ولاردىڭ 22 ملن 700 مىڭ تەڭگەدەن استام اقشاسىن قولدارىنا تۇسىرگەن.
سونداي-اق «Qnet» قارجى پيراميداسىنىڭ وڭىرلىك بولىمشەسى بويىنشا قىلمىستىق ءىس تەرگەلىپ جاتىر. قىلمىستىق ءىستىڭ قاتىسۋشىلارى مالايزيادا تىركەلگەن «Qnet» حالىقارالىق كومپانياسى ونىمدەرىنىڭ ينتەرنەت-ساۋداسى اياسىندا ارەكەت ەتكەن. وزدەرىنە تىركەلۋ ءۇشىن ولار ازاماتتاردان 600-دەن 800 مىڭعا دەيىن اقشا تارتىپ وتىرعان. سوسىن ولاردى «كومپانيانىڭ تاۋەلسىز تىركەلۋشىسى» دەپ تىركەپ, مالايزياعا ساياحات جاسايتىن كارتا بەرىپ جارىلقاعان. ونىمەن قويماي كەڭسەنى جالداۋعا 40 مىڭ تەڭگەدەن تولەۋدى تالاپ ەتكەن. قازىر وسى الاياقتارعا الدانعان 73 ادام بەلگىلى بولىپ وتىر. ولار وزدەرىنىڭ 82 ملن تەڭگەسىنەن ايىرىلعان.
الاياقتار كوبىنە ءوز قىزمەتىن ينۆەستيتسيالىق كاسىپورىن رەتىندە كورسەتەدى. سونىڭ ىشىندە ء«ىت كومپانيا», «ينتەرنەت-كومپانيا», «يننوۆاتسيالىق جوبا» دەگەن سياقتى تارتىمدى اتاۋلاردى قولدانادى. الداۋدىڭ تاعى ءبىر قۇيتۇرقى ءادىسى – سالىمشىلارعا «كىرىس كومپانيالاردىڭ» اكتسيالارى مەن وبليگاتسيالارىن ساتىپ الۋدى ۇسىنۋ. ءتىپتى قۇرىلىسقا, كريپتوۆاليۋتاعا اقشا سالىناتىنىن جەتكىزەدى. ءىس جۇزىندە الاياقتار ەشقانداي ەكونوميكالىق قىزمەت جۇرگىزبەيدى, ال تولەمدەر نەگىزىنەن جاڭادان تارتىلعان قاتىسۋشىلاردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. ال تۇپكى قورىتىندىسىندا پايدانى تەك قارجى پيراميدالارىنداعى قىلمىستىق سحەمالاردى ۇيىمداستىرۋشىلاردان باسقا ەشكىم كورمەيدى.
شارالاردى قابىلداۋ ۋاقتىلى ماقساتىندا قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگى Telegram مەسسەندجەرىندە «@baiqapiramidabot» بوتىن ازىرلەدى. بۇل اقپارات كوزى وتانداستارىمىزعا قارجى پيراميدالارىنا تارتاتىن الاياقتاردىڭ ارەكەتتەرىنەن وزدەرىن قورعاۋعا كومەكتەسەدى. ەندى ازاماتتار سايتتار مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جىمىسقى كومپانيالاردىڭ دەرەگىن ءوز بەتىنشە تەكسەرە الادى. ول ءۇشىن «قىزمەت كورسەتپەك بولعان» كومپانيا سايتىنىڭ سىلتەمەسىن ينستاگرامنىڭ بەتىنە, «ۆكونتاكتە» توبىنا نەمەسە تەلەگرام-كانالعا سالسا جەتكىلىكتى. ولار بۇل كومپانيانىڭ قارجىلىق پيراميدا ەكەنىن كورسەتىپ, دەرەۋ حابارلاما بەرەدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان زاڭناماسىندا قارجى پيراميدالارىن جارنامالاۋ جانە ولاردىڭ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا قىلمىستىق جاۋاپتىلىق كوزدەلگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. قۇقىقتىق ساۋاتتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان وسىنداي باستامالاردى ءاربىر ازامات ءبىلۋى كەرەك. ايتپەسە از اقشا از ۋاقىتتا مول اقشاعا اينالادى دەگەنگە ەلەڭدەۋشىلەر كوبەيىپ بارادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى