الىس اۋدان قالىس قالمايدى

نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى بيىل 6,7 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, بىلتىرعىمەن سا­لىستىرعاندا 13 پايىزعا ارتتى. اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالاسى – اۋىل شارۋاشىلىعى. بيىلعى 10 ايدا اۋدان 27 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. وعان شارۋاشىلىقتاردىڭ تەحنيكالىق پاركىن جاڭارتقانى يگى ىقپالىن تيگىزدى. اۋىل شارۋاشىلىعى كا­سىپ­ورىندارى بيىل 3,4 ملرد تەڭ­گەگە 117 دانا جاڭا اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكاسىن ساتىپ الىپ, بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە ارتىق جەتىلدىرىلگەن تەحنيكالار ساتىپ الدى. اۋا رايىنىڭ بيىلعى قولايسىزدىعى ءۋاليحانوۆ اۋدانى شارۋالارىنا دا وڭايعا سوقپادى, استىق ونىمدىلىگى گەكتارىنان 4,1 تسەنتنەردى عانا قۇراپ, 84,6 مىڭ توننا استىق باستىرىلدى.

ال مال شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىنىڭ بارلىق تۇرىنەن اۋدان 10 ايدا وسىمگە قول جەتكىزدى. اگرو­ونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋعا 2024 جىلعا جالعاسۋمەن 11 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى قۇيىلىپ, وعان كىشكەنەكول اۋىلىنداعى «جولداسباي-اگرو» فەرمەرلىك قوجا­لىعىنىڭ, اقبۇلاق اۋى­لىنداعى «Jalayr agrofoods» جانە «ولجا-اتامەكەن» جشس 3 تاۋار­لى-ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى جۇر­گىزىلىپ جاتىر. شەتەلدەن 3 820 تۇياق اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. 28 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلماق. قوي شا­رۋاشىلىعى بويىنشا 1 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, «تۋ­عان جەر» فق پاۆلودار وبلىسى­نان 1000 تۇياق قوي ساتىپ الدى. جوبانىڭ قۇنى – 100 ملن تەڭگە. ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن قوي باعۋعا قاجەتتى قورا-قوپسى مەن شو­پانداردىڭ ءۇيى سالىندى. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى بويىنشا 8,6 ملن تەڭگەگە قوي ساتىپ الۋعا قوسىمشا قا­راجات ءبولىندى, بۇگىندە وسى با­عىت­تاعى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.

پرەزيدەنتتىڭ بوس جاتقان جەرلەردى مەملەكەتتىڭ مەنشىگىنە قايتارۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سايكەس جالداۋعا العانداردان 88 مىڭ گەكتار جەر الىنىپ, اۋداننىڭ جەر قورىنا قايتارىلدى.

ءۋاليحان اۋدانىنىڭ اكىمى تاجىريبەسى مول, حالىقپەن جۇ­مىس ىستەۋدىڭ قىر-سىرىن جاقسى مەڭ­گەرگەن – قايرات پىشەن­باەۆ. ول بۇعان دەيىن دە ەكى اۋداندى باسقارعان. ونىڭ ايتۋىنا قا­راعاندا, اۋداننىڭ ەكونو­ميكالىق الەۋەتى مول, سونىڭ ىشىندە شوب-تىڭ دا بولاشاعى زور. «قازىر اۋداندا 878 شوب سۋبەك­تىلەرى تىر­كەلگەن, سونىڭ بەسەۋى بيىل اشىل­دى. «اۋىل اماناتى» باع­دارلاماسىنا قاتىسۋعا 28 ءوتىنىش ءتۇستى. ولاردىڭ ۇسىنعان جو­با­سىنىڭ قۇنى – 172,5 ملن تەڭگە, بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 2 ەسەگە تاياۋ ارتىق. بۇگىنگە دەيىن ولارعا 138 ملن تەڭگەنىڭ 19 نەسيەسى بەرىل­دى», دەيدى ول.

اۋداندا قۇرىلىس جۇمىستارى دا وتكەن جىلعا قاراعاندا الدە­قايدا قارقىندى. بىلتىر 10 ايدا 710,3 ملن تەڭگەنىڭ قۇرىلىس جۇمىسى اتقارىلسا, بيىل 2,8 ملرد تەڭگەنىڭ قۇ­رىلىستارى جۇرگىزىلىپ, 3,9 ەسەگە ارتىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 8 جوباعا, «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» باعدارلاماسى اياسىندا 5 جوباعا جانە جەرگىلىكتى بيۋد­جەتتەن 7 جوباعا قاراجات بولىنگەن. قارجىنىڭ نەگىزگى كولەمى الەۋ­مەتتىك نىسانداردى سالۋعا, جول­داردى جوندەۋگە, ينجەنەرلىك ين­فراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جانە سۋمەن جابدىقتاۋعا باعىت­تالىپتى.

اۋدانداعى اۆتوجولداردىڭ جالپى ۇزىندىعى – 571 شا­قىرىم, سونىڭ 74 شاقىرىمى رەسپۋبليكالىق, 223 شاقىرىمى وبلىستىق ماڭىزى بار جولدار. بيىل سونىڭ 93 كم جوندەۋدەن وتكىزىلدى. اۋىلىشىلىك جولدار ارا­­سىنان قۋلىكول, تەل­جان, كىش­كەنەكول, بيدايىق اۋىل­دارىنىڭ جولدارىن جوندەۋگە 919 ملن تەڭگە بولىنگەن. ال اۋداندىق ماڭىزى بار جولداردى جوندەۋگە بارلىعى 730 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. سونىڭ ارقاسىندا بۇل جولداردىڭ 73,6 پايىزى قاناعاتتانارلىق جاعدايعا جەتكىزىلگەن.

اۋدان اۋماعىنداعى 24 ەلدى مەكەن, ياعني 99 پايىزى تازا اۋىز سۋمەن قامتىلعان. باسقا اۋىلدار­مەن سالىستىرعاندا بۇل – جوعارى كورسەتكىش. 2024 جىلى تاعى 3 اۋىلعا سۋ مۇناراسىن سالۋ جوسپارلانعان. اۋداننىڭ بارلىق 27 ەلدى مەكەنىنىڭ 19-دا ءموبيلدى ۇيالى بايلانىس پەن ينتەرنەت بار. بيىلعى جىلى تىلەۋساي اۋىلى ۇيالى بايلانىس جانە ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلسە, جىل سوڭىنا دەيىن جاسقايرات اۋىلىن قامتاماسىز ەتۋ جوس­پارلانىپتى. اۋداننىڭ ەلدى مەكەن­دەرىن جارىقتاندىرۋ بو­يىنشا ۇلكەن جۇمىستار اتقا­رىلىپ, ونىڭ ىشىندە اۋدان ورتالىعى كىشكەنەكول اۋى­لىن­­داعى تۇرعىنداردىڭ كوپ جىلعى وسى ماسەلەسى شەشىمىن تاۋىپ­­تى. بيىل تاعى 5 اۋىلدىڭ (تەل­جان, كوبەنساي, كوكتەرەك, كۇزەك­ساي, اققۇدىق) كوشەلەرىن جارىقتاندىرۋعا 12 ملن تەڭ­گەگە جۋىق قاراجات ءبولىندى. وسى­­­لايشا, اۋدان كوشەلەرىنىڭ جارىق­­تاندىرىلۋى 90%-عا جەتتى.

حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدا دا ىلگەرىلەۋشىلىك بار. بيىل جالپى سانى 1 175 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ 989 تۇراقتى ورىندار. «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا 50 ادام جاڭا كاسىپتى يگەرۋ بويىن­شا وقىتىلدى. قازىر اۋدان بو­يىن­شا 128 ادام رەسمي تۇردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن, الايدا جۇمىس ورىندارىن اشۋ مەن جۇمىسقا تۇرعىزۋ شارالارى ودان ءارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

دەنساۋلىق سالاسىندا دا وڭ وزگەرىستەر بار. بيىلدان باس­تاپ اۋدان ورتالىعىندا 250 ورىندىق ەمحانانىڭ قۇرىلىسى باس­تالدى. بۇل – ءىرى جوبانىڭ قۇنى 3,3 ملرد تەڭگە. قۇرىلىس جۇمىستارىن 2024 جىلدىڭ شىلدە ايىندا اياقتاۋ جوس­پارلانعان. باسقا مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق جاع­داي­­لا­رىن جاقسارتۋعا بيىل 17 ملن تەڭگە بولىنگەن. وب­لىستىڭ باسقا اۋداندارى سياق­تى بۇلاردا دا مەديتسينا ماماندا­رىنىڭ تاپ­شىلىعى ۇلكەن. بيىل 6 دارىگەر, 10 ورتا دارەجەدەگى مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرى كەلگەنىمەن ءالى كارديولوگ, حيرۋرگ, لور, وفتالمولوگ, اكۋشەر سياقتى ماماندار جەتىسپەيدى. قازىر كىشكەنەكولدە 16 پاتەرلى «دارىگەرلەر ءۇيى» جا­ڭار­تىلىپ, كەلەمىن دەگەن دارىگەر­لەرگە بارلىق تۇرمىستىق جاعداي ۇسىنىلىپ وتىر.

اۋداندا جالپى ءبىلىم بەرەتىن 24 مەكتەپ جانە مەكتەپكە دەيىنگى 23 مەكەمە جۇمىس ىستەيدى. 1 جاس­تان 6 جاسقا دەيىنگى مەكتەپ­كە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ – 97%, 3 جاستان 6 جاسقا دەيىن 100%-دى قۇرايدى. اۋدان وتكەن وقۋ جىلىندا ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ناتيجەسى بو­يىن­شا وبلىستا ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. ورتاشا ۇپاي الدىڭعى وقۋ جىلىمەن سالىستىرعاندا 5%-عا جوعارىلاپ, 83,7-ءنى قۇرادى. تەستىلەۋگە اۋداننىڭ 124 تۇلەگى قاتىسىپ, ونىڭ 80 پايىزى وقۋ گرانتتارىن جەڭىپ الدى.

بيىل 100 ملن تەڭگەگە قايرات ورتا مەكتەبىنىڭ شاتىرى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. كەلەسى جىلعا 3 مەكتەپتىڭ جوندەۋ جۇمىستارى ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجات­تاماسى ازىرلەنىپ جاتىر.

مادەنيەت سالاسىنداعى وڭ وزگەرىستەر دە از ەمەس. سوڭعى 3 جىلدا اۋداندا 4 جاڭا كلۋب جانە 1 كى­تاپحانا اشىلىپ, جالپى سانى 36-عا جەتتى. بيىل جالپى قۇنى 9 ملن تەڭگەگە جامبىل دەما­لىس ور­تالىعى مەن اققۇدىق اۋىلدىق كلۋبىنا اعىمداعى جوندەۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلدى. سونداي-اق 212 ملن تەڭگەگە كىشكەنەكول اۋى­لى­نىڭ ورتالىق الاڭىن قايتا قۇ­رۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ, 569 ملن تەڭگەگە سايا­باقتىڭ اۋماعىن ابات­تاندىرۋ جوباسى جاسالعان. مادە­نيەت مەكەمەسى جوق كوكتەرەك, جاس ۇلان, تىلەۋساي اۋىلدارىنا كلۋب قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىر.

اۋداندا سپورتپەن 6 مىڭنان استام ادام شۇعىلدانادى, بۇل اۋدان حالقىنىڭ 41 پايىزىن قۇ­رايدى. 149 سپورت نىسانى بار. بيىل 7 اۋىلدا 50 ملن تەڭگەدەن استام قاراجاتقا سپورتتىق-ويىن الاڭ­دارىنىڭ قۇرىلىسى جۇر­گىزىلدى. 7 اۋىلدىڭ (تەلجان, مور­تىق, كوكتەرەك, اققۇدىق, جاس ۇلان, قاراشىلىك, قاراتەرەك) فۋت­بول الاڭدارى گازونمەن جاب­دىق­ت­ال­دى. مىنە, شالعايداعى اۋدان­نىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى وسىنداي.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,

ءۋاليحانوۆ اۋدانى