اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى ادامزات بالاسىنىڭ وراسان يگىلىگى بولعانىمەن, ونىڭ كەسىرلى قىرلارى بايقالىپ وتىرعانى وكىنىشتى. ماسەلەن, اقپاراتتىق تەحنولوگيالارمەن ىلەسە كەلگەن لۋدومانيا دەيتىن وسى زامانعا عانا ءتان دەرت بار. ال ودان دا قاسىرەتتىسى – ينتەرنەتتىڭ كومەگىمەن ساۋداسى ءجۇرىپ جاتقان, عالامتوردىڭ وزەگىنە تۇسكەن سۇم ورمەكشىدەي ەسىرتكى بيزنەسى. جاستىقتىڭ ج ۇلىنقۇرتى – ورىمدەي ۇل-قىزداردى قىرشىنىنان قيىپ جاتقان ناشاقورلىقتى تىزگىندەۋدىڭ زاماناۋي ءادىسى بار ما؟
سونىمەن «سىنانى سىنا قاعىپ شىعارادى» دەيتىن يديوماتيكالىق ءسوز ورنەگىنە سالساق, ەندىگى جەردە قۇزىرلى مەكەمەلەر ينتەرنەتتەگى لاڭمەن سول ادىسكە سالىپ كۇرەسۋگە كىرىستى. قىسقاسى, بۇدان بىلاي ينتەرنەتتەگى ەسىرتكى جارناماسىمەن كيبەرۆولونتەرلەر اينالىسادى.
بۇل قالاي جۇزەگە اسادى دەيتىن بولساق, «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى نۇرجان جاقىپوۆ كيبەرۆولونتەردىڭ مىندەتى – تىيىم سالىنعان پرەپاراتتاردى جارنامالايتىن بەلگىلەرى بار سىلتەمەلەر مەن حابارلاندىرۋلاردى انىقتاپ, ءتيىستى مالىمەتتەردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرۋ ەكەندىگىن ايتادى.
«دامىعان تەحنولوگيالار داۋىرىندە ەسىرتكىنىڭ تارالۋى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى دا جۇزەگە اسىپ جاتىر. ءتىپتى بىزگە Facebook جەلىسىندە ەسىرتكى ساتاتىن دۇكەننىڭ جارناماسى بار سكرينشوتتار كەلىپ ءتۇستى. قازىر ءتۇرلى سايت ارقىلى جاستاردى ەسىرتكى تاراتۋعا تارتۋ وقيعالارى ءجيى كەزدەسەدى. بۇل قالاي جۇزەگە اسادى؟ الدىمەن ايلىعى جوعارى كۋرەرلىك جۇمىس ورنى بار ەكەندىگى تۋرالى حابارلاندىرۋ ىلىنەدى. ادەتتە مۇنداي «بوس جۇمىس ورىندارى» ستۋدەنتتەر ءۇشىن قولايلى. جۇمىس بەرۋشىمەن بايلانىس ورناعان سوڭ, ەسىرتكى دۇكەندەرىنىڭ دەلدالدارى بۇل جۇمىستىڭ ءمانى كۋرەردىڭ ادەتتەگى قىزمەتىنەن ازداپ وزگەشە ەكەنىن, ياعني ەسىرتكى تاراتۋمەن بايلانىستى ەكەندىگىن جاسىرمايدى. وقيعا ءمالىم بولعان جاعدايدا بۇل ىسكە پوليتسيا ارالاسىپ, ءتيىستى تەرگەۋ امالدارىن جۇرگىزىپ, قۇقىق بۇزۋشىلاردى جاۋاپقا تارتادى», دەيدى «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى.
ال كيبەرۆولونتەرلەر دايىنداۋعا ارنالعان كۋرستاردى ازىرلەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءۇشىن ارنايى ماشىق, داعدى قاجەت ەمەس. قاراپايىم تىلمەن تۇسىندىرگەندە, كيبەرۆولونتەر بولۋ ءۇشىن «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى @narkostopkz پاراقشاسىنا جازىلۋعا بولادى.
قۇزىرلى مەكەمەنىڭ وكىلدەرى كۋرستان ءوتۋ مەرزىمى قىسقا ەكەنىن جانە بۇل جۇمىس ارنايى ۋاقىت ءبولۋدى تالاپ ەتپەيتىنىن, ادام بەلگىلى ءبىر سىلتەمەلەردى باقىلاپ, انىقتاۋعا 5-10 مينۋت نەمەسە 2-3 ساعات بولە الاتىندىعىن ايتادى. ال جوبا قىزمەتكەرلەرى ءوز مىندەتتەرىنە ساي الىنعان اقپاراتتى ءارى قاراي تەرگەۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرەدى.
ايتقانداي, «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ ۆولونتەرلەرى الماتى پوليتسياسىمەن بىرگە جاستار اراسىندا ەسىرتكى قىلمىسىنىڭ الدىن الۋعا قاتىستى باسقا دا امالدارعا بارىپ وتىر. ولار قالا قابىرعالارىنداعى جاسىرىن ەسىرتكى جارنامالارىن بوياۋمەن قاتار, مەكتەپ وقۋشىلارى, كوللەدج جانە ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى مەن ولاردىڭ اتا-انالارى ءۇشىن ارنايى دارىستەر جۇرگىزەدى. ەڭ باستىسى, بۇل ىسكە 3 مىڭنان استام ادام اتسالىسىپ وتىرعانى قۋانتادى.
«بيىل پوليتسيا دەپارتامەنتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قابىرعالارداعى 100 مىڭنان استام ەسىرتكى جارناماسىن بويادىق. وسىعان ۇقساس 200-دەن استام ءىس-شارا وتكىزىلدى. سونىمەن قاتار ءبىز ينتەرنەت پەن تەلەديداردا ەسىرتكىگە قارسى كونتەنت دايىندادىق. قازاق تىلىندە ەسىرتكىنىڭ زيانى تۋرالى اقپاراتتاردىڭ ازدىعىن ەسكەرە كەلە, وسى ماسەلەگە دە كوڭىل بولدىك», دەيدى «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى.
سول سياقتى الماتى قالاسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىل باسقارماسىنىڭ اعا جەدەل ۋاكىلى, پوليتسيا مايورى داۋرەن كوبەەۆ قالادا اقشا ءۇشىن اردان بەزگەن فارماتسەۆتەر اراسىندا ىزدەستىرۋ شارالارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
ازىرگە بىزگە بەلگىلىسى, الماتىدا وسى اپتادا مەديتسينالىق, ەسىرتكىلىك, پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلاردىڭ تارالۋىن اۋىزدىقتاۋعا باعىتتالعان «دارمەك» وقۋ-وندىرىستىك ءىس-شارالارى ءوتىپ جاتىر. جەدەل ىزدەستىرۋ شارالارى فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ قىزمەتىمەن بىرلەسە جۇرگىزىلەدى. ەسكە سالا كەتۋ كەرەك, بيىل ناۋرىز ايىندا «ترامادول» ەسىرتكىلىك زاتتاردىڭ جيىنتىق كەستەسىنە ەنگىزىلدى. ياعني ونى ەركىن ساۋدادا, ءتىپتى دارىگەردىڭ تاعايىنداۋىمەن دە ساتۋعا بولمايدى.
الماتى