كەيدە كەشقۇرىم جاياۋلاتىپ «مەلومان» كىتاپ دۇكەنىنە بارامىن. جاستار كوپ جۇرەدى. ءيا, ءورىستىلدى جاستار. ءبىز دە جاڭا شىققان كىتاپتاردى كورۋگە, مۇقاباسى مەن ساپاسىن, بەزەندىرىلۋىن بايقاۋ ءۇشىن كىرەمىز. جاقسى كىتاپ كورسەك, ىشتەي قازاقشا كىتاپتار دا وسىنداي فورماتتا, ساپالى شىقسا دەپ قىزىعاسىڭ. ەندى ءبىر ويىڭ, كىتاپ شىعارۋعا كەرەكتى ەڭ باستى دەتال – قاعاز وندىرمەيتىن ەلدە باسپا سالاسى قارقىندى دامي قويار ما ەكەن دەيدى. ءسويتىپ تۇرعاندا قازاقشا كىتاپتاردىڭ سورەسىنە جاقىندايسىڭ: سول اباي, سول بەيىمبەت, سول اۋەزوۆ... سىرت كوزگە بۇگىنگى ادەبيەت وتكەن داۋىردەگى كلاسسيكتەرمەن توقتاپ قالعانداي كورىنەدى (ونىڭ ءوزى وقىلمايدى). جاڭا زامان ادەبيەتى جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان قوعام كىتاپ وقىمايدى دەگەن – جاڭساق تۇسىنىك. وقيدى. بىراق قازاق ادەبيەتىن ەمەس.
قاي زاماندا دا ۇستازدىق ۇلىق ماماندىق سانالعان. ومىرگە جاڭادان قادام باسقان, ءومىردى ەندى تانىعان جاس وسكىننىڭ ساۋاتىن اشىپ, وقۋعا دەگەن قۇشتارلىعىن وياتقان اسىل ۇستازدىڭ قادىرى دە ارقاشان بيىك. جەر بەتىندە مۇعالىمنەن اسقان ءبىلىمدى, مۇعالىمنەن اسقان اقىلدى ادام جوق سياقتى كورەمىز. جەر بەتىندە ەشكىم كىتاپ وقىماي كەتسە دە مۇعالىمدەر وقيتىن سياقتى كورەمىز. بۇل – زاڭدىلىق. ال قازىر, بايقاساق, كىتاپ وقىمايتىن, گازەت-جۋرنالعا جازىلمايتىن مۇعالىم كوپ. ەڭ سوراقىسى, قازاق ادەبيەتى پانىنەن بەرەتىن مۇعالىمدەردىڭ ءوزى كىتاپ وقىمايدى. بىراق وقىماعان شىعارماسى تۋرالى ساسپاي ساباق وتەدى. جاتتاندى. جوسپاردان اۋىتقىمايدى. بۇل ءسوزىمنىڭ شىن مىسالى – ءاربىرىڭىزدىڭ اۋلەتىڭىزدە ءبىر مۇعالىم بار ەكەنى ءسوزسىز. جانە ونىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن بەرەتىنى ءسوزسىز. ول كەيىپكەر اۋىلداعى ءوز ۇيىمدە دە بار. مۇندايدا «سانانى تۇرمىس بيلەيدى» دەگەن اقتالۋ دا ارتىق بولار. پارادوكس. ۇستاز تۋرالى قالىپتاسقان كىرشىكسىز تازا وي, بيىك باعا جانە شىن ومىردەگى ءبىلىمسىز مۇعالىم.
كۇنى كەشە عانا ەل استاناسىندا الامان ايتىس ءوتتى. شەشەن حالىقتىڭ باعزىدان كەلە جاتقان ۇلتتىق ونەرى قازىر دە كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ-اق جاتىر. اۋىل-اۋداننىڭ تويى بولسا دا, اقىن-جازۋشى, باتىردىڭ مەرەيتويى بولسا دا باسقاسى بولماسا دا ايتىس وتەدى. قازاق ءوزى تويشىل حالىق قوي. ءالى دە سولاي. ەشقانداي دۋمان ايتىسسىز, ات جارىسى مەن كوكپارسىز, كۇرەسسىز وتپەيدى. باعى وزعانعا كولىك بەرەدى, قارجىسى دا از ەمەس. بىرەۋ مۇنى مەملەكەتتىڭ ۇلت مادەنيەتىنە جاساعان قامقورلىعى دەپ تۇسىنەر. بالكي. بىراق ناۋقانشىلدىقتان تۋعان بۇل جيىن-تويلاردىڭ تاعىلىمى قايسى؟ قوعامعا نە ۇيرەتەدى؟ ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا: «قازىر «تويىڭ تويعا ۇلاسسىن» دەپ اندەتىپ, توي تويلاپ جۇرەتىن ۋاقىت ەمەس. بۇگىنگىدەي تەحنولوگيانىڭ زامانىندا توي-تومالاقتىڭ اڭگىمەسىن ايتىپ, ءبىر-ءبىرىن اسىرا ماقتاپ, اس ءىشىپ, اياق بوساتقانعا ريزا كەيىپتە ءجۇرۋ ادەتىنەن ارىلۋ كەرەك», دەگەن ەدى.
شىن مانىندە, ناۋقانشىل مادەني مەرەكەسى كوپ ۇلتتىڭ رۋحانياتى قالاي داميدى؟ قازاقشا ساپالى كىتاپ شىعارۋعا, ونى وقىتۋعا, ساتۋعا تالپىنبايتىن ۇلتتىڭ رۋحانياتى قاي دەڭگەيدە؟ قازىرگى ادەبيەتتەن, گازەت-جۋرنال وقۋدان, جالپى جازۋ-سىزۋدان حالىقتىڭ حابارى جوقتىعىنان, جازىپ جۇرگەن ءبارىمىزدىڭ ءوز الەمىمىز, ال رۋحاني ومىردەن تىم الىس قاراپايىم جۇرتتىڭ ءوز الەمى قالىپتاستى. جانە ۋاقىت وتكەن سايىن قاراپايىم حالىق رۋحانياتتان الىستاپ بارادى. بۇل – قاسىرەت. اقىننىڭ ولەڭىن ادەبي ورتاداعى قاۋىمنان باسقا جۇرت وقىمايدى. ارينە, سالىستىرمالى تۇردە العاندا. جازۋشىنىڭ جان ازابىنان تۋعان شىعارماسىنىڭ دا ءحالى وسىنداي. تۇپتەپ كەلگەندە, گازەت وقيتىن ادام سيرەدى. ال جۋرناليستەر كىم ءۇشىن جازادى؟
ءوز ەركىمەن كىتاپ ساتىپ الىپ وقىمايتىن, ءوز ەركىمەن گازەتكە جازىلمايتىن بۇگىنگى قوعامدا ۇلتتىق رۋحاني قاجەتتىلىك نەگە تومەن؟ بۇعان بۇيرىق كەرەك پە, جوسپار قاجەت پە؟ ءوز ەلىمىزدە ءوزىمىز ءبيمىز. حالىققا نەگە ءتاۋىر كىتاپ شىعارا الماي ءجۇرمىز؟ ۇلتقا نەگە قازاقشا كىتاپ, گازەت وقىتا الماي وتىرمىز؟