قازاق حالقىندا جولعا, ساپارعا قاتىستى بۇرىننان بار ىرىم-تىيىمدار جەتەرلىك. وقىرمان نازارىنا سول جولعا قاتىستى ايتىلعان ىرىم-تىيىمداردىڭ بىرنەشەۋىن ۇسىنامىز.
جولعا قاتىستى ايتىلاتىن ىرىم-تىيىمدار:
- جولعا شىققان جولاۋشى وزىمەن بىرگە سارى ماي, تۇز الىپ شىكپايدى. مۇنىڭ ءمانىسى جولىمدا سارعايىپ, زارىقپايىن, تۇزداي اشتى ازاپ تارتپايىن دەپ نيەت ەتكەنى;
- ۇزاك جولعا تۇستەن كەيىن اتتانبايدى, تۇندە ساپار باستامايدى;
- جولدى بۇلدىرمەيدى, جولعا وت جاقپايدى, جولعا دارەت سىندىرمايدى. سونىمەن كاتار جولدىڭ ۇستىنە كۇل توگۋگە تىيىم سالىنادى;
- جولدا كۇل توككەننىڭ جولى كەسىلەدى, دەرت جابىسادى دەپ سەنگەن;
- كەلە جاتقان كوش جولىن نەمەسە كەرۋەن جولىن كەسىپ وتۋگە قاتان تىيىم سالىنادى. سەبەبى كوشتىڭ نەمەسە كەرۋەننىڭ جولى كەسىلەدى دەسەدى.
- جولدا كەزدەسكەن ادامنان «قايدا باراسىڭ؟» دەپ سۇرامايدى.
- اتتىلى جولاۋشى كەلسە, اتىن كازاققا بايلاپ, سودان سوڭ عانا ءۇيدىن الدىنا كەلىپ, ءۇي يەلەرىمەن سەيلەسەدى. ەگەر اسىققان جولاۋشى بولسا, اتتان تۇسپەستەن, كيىز ءۇيدىن سىرتىنان سەيلەسەدى.
- جولعا شىققاندا ۇيدەن تۇز المايدى.
- جۇرەر جولدىڭ ۋاقىتىن كەسىپ ايتۋعا بولمايدى. مۇنى استامشىلدىق نەمەسە كۇپىرلىك دەپ سانايدى. جول جۇرەتىن ادام, ادەتتە, «اللا جازسا», «قۇداي قالاسا» دەپ بارىپ قانا جولعا كەتەر ۋاقىتتى مولشەرلەيدى.
- جۇما كۇنى كوشۋگە بولمايدى. جۇما - قاسيەتتى كۇن. بۇل كۇنى اتا-بابا ارۋاقتارى شانىراققا كەلىپ, دۇعا دامەتەدى دەگەن ىرىم بار.
- الىس جولعا شىققاندا جولاۋشىلار قارا شاڭىراقتان, ياعني ۇلكەن كىسىنىڭ ۇيىنەن ءدام تاتىپ اتتانادى. قازاكتاردىڭ جول جۇرۋگە قاتىستى ىرىمدارىن ەتنوگراف ءا. ديۆاەۆ سىرداريا ەكسپەديتسياسى كەزىندە پەروۆسك ۋەزىنىڭ قازاعىنان جازىپ العان. اتالعان ىرىمدار تومەندەگىدەي:
«ەگەر جولاۋشى جولدا كەلە جاتقاندا جول ۇستىندە اتتىڭ نەمەسە تۇيەنىڭ باسى بەرى قاراپ جاتسا, جاقسى بەلگى, ال ەگەر كەرىسىنشە بولسا, وندا جولى بولمايدى. جولدا ءجۇرىپ بارا جاتكاندا ات سۇرىنسە, ولجا باستى دەيدى. كىستاۋدان جايلاۋعا العاش رەت كوشەر كەزدە ءبىرىنشى كۇنى قىستاۋدىڭ ماڭىنا, جول بويىنا ايالدايدى. ودان سوڭ ءارى قاراي كوزعالعاندا جولدىڭ ەكى جاعىنان ۇلكەن ەكى وت جاعىپ, وتتىڭ اراسىنا جۇك تيەلگەن تۇيەلەردى قوس-قوستان وتكىزەدى. بۇل قاسكۇنەم رۋحتار مەن جىن - شايتاننان ساقتانۋ ءۇشىن جاسالادى, ويتكەنى ولار كەشتى اڭدي الماي, وتتا قالىپ قويادى».
سونداي-اق جولعا قاتىستى ىرىم, نانىم-سەنىمدەردىڭ ءبىرازى مالمەن بايلانىستى بولعان. جولعا شىعاردا نەمەسە كەلە جاتقان كەزدە استىڭداعى اتىڭ ەسىنەسە, «جولىڭ بولسىن جانۋار!» دەپ قولىنداعى قامشىسىن باۋىردىقتاپ بۇكتەپ, اتتىڭ ماڭدايىنا, ونان سوڭ ءوز ماڭدايىنا تيگىزەدى. اتتىڭ جولعا شىققالى جاتقاندا بوپاي (تەزەك) تاستاسا نەمەسە سيسە جولاۋشىنىڭ جولى بولادى دەپ جاقسى ىرىمعا جوريدى.
سونىمەن بىرگە جولعا سەيسەنبى كۇنى شىقپايدى. بۇل كۇنى جول بولمايدى, نەمەسە جولدان پالە كەزىگەدى دەگەن ىرىم بار.