استانادا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (تمۇ) مەرەيتويلىق ح ءسامميتى قارساڭىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى.
ءىس-شاراعا ازەربايجان, قازاقستان, قىرعىزستان, ماجارستان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان جانە تۇركيانىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى, سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى, تۇركپا جانە تۇركسوي باس حاتشىلارى, تۇركى اكادەمياسى, تۇركى مادەنيەتى مەن مۇراسى قورى, «تۇركى ينۆەستيتسيالىق» قورىنىڭ پرەزيدەنتتەرى جانە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى قاتىستى.
وتىرىستىڭ اشىلۋىندا قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ تۇركيالىق ارىپتەسى حاكان فيداندى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى.
«تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى مەرەيتويلىق ءسامميتى جانە مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قازاقستاندا – تۇركى اتا-بابالارىنىڭ جەرىندە ءوتۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار. 1993 جىلى شىلدەدە تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ العاشقى ءسامميتى قازاقستاندا وتكەن ەدى. مەملەكەتتەرىمىزدىڭ باسشىلارى بۇگىن استانا اكتىسى مەن دەكلاراتسياسىن قابىلداپ, ۇيىمىمىزدىڭ جاڭا تاراۋىن اشۋعا جينالىپ وتىر. بۇل كورنەكتى قۇجاتتار كوشباسشىلارىمىزدىڭ تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق تاريحىنا, تىلىنە, مادەنيەتىنە, داستۇرلەرى مەن قۇندىلىقتارىنا نەگىزدەلگەن جارقىن بولاشاققا دەگەن بىرلەسكەن كوزقاراسىن ايعاقتايدى», دەدى م.نۇرتىلەۋ.
سالا باسشىسى سامميت پەن كەڭەس قابىلداعان شەشىمدەر ۇيىمنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نىعايۋىنا ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق 160 ميلليون حالىقتى جانە 4 ميلليون شارشى شاقىرىمنان استام اۋماقتى قامتيتىن وداقتىڭ جان-جاقتى ىنتىماقتاستىعىن ىلگەرىلەتەدى.
«ەلدەرىمىز بەن حالىقتارىمىزدىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىن قامتاماسىز ەتكىمىز كەلسە, قازىرگى گەوساياسي تۋربۋلەنتتىلىك پەن ەكونوميكالىق سىن-قاتەر بىزدەن تمۇ شەڭبەرىندە كەلىسىلگەن كۇش-جىگەردى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان ەلىمىز تاياۋ شىعىستاعى زورلىق-زومبىلىقتىڭ ۋشىعۋىنا قاتتى الاڭدايدى. ءبىز حالىقارالىق قوعامداستىقپەن ىنتىماقتاستىققا قوسىلامىز جانە يزرايل مەن حاماس اراسىنداعى اتىستى دەرەۋ توقتاتۋعا شاقىرامىز», دەدى م.نۇرتىلەۋ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, گازا حالقى ءۇشىن گۋمانيتارلىق ءدالىز – قازاقستان ديپلوماتياسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتى. ول قانداي دا ءبىر الدىن الا شارتسىز ورىندالۋعا ءتيىس.
«قاقتىعىس تاراپتارى تاياۋ شىعىستا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدەگى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىك ءۇشىن بەيبىت كەلىسسوزگە نازار اۋدارىپ, بۇۇ-نىڭ ءتيىستى قارارلارىنا سايكەس «ەكى حالىق – ەكى مەملەكەت» فورمۋلاسىن قولداۋى كەرەك. شىنىندا دا, قازىرگى جاعداي بۇرىن-سوڭدى بولماعان جانە ونى ەش بولجاۋ مۇمكىن ەمەس. وسىعان قاراماستان قازاقستان بۇۇ جارعىسىندا جانە حالىقارالىق قۇقىقتا بەكىتىلگەن قۇندىلىقتار مەن قاعيداتتاردى بەرىك ۇستانىپ, تەڭگەرىمدى, كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتتى جۇرگىزۋدى جالعاستىرا بەرەدى», دەدى م.نۇرتىلەۋ.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى اياسىنداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىنە توقتالدى. قازىرگى تاڭدا كولىك قاتىناسى, لوگيستيكا, كليماتتىڭ وزگەرۋى, اقپاراتتىق تەحنولوگيا جانە تۋريزم سالاسى ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرەدى.
«تۇركى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ءداستۇرلى رۋحىمەن اتالعان باعىتتى زەردەلەۋدى اسىعا كۇتەمىن. وسى تۇرعىدا مەن مىنانى اتاپ وتكىم كەلەدى. بىرىنشىدەن, قازاقستان تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ توراعالىعىن قابىلدايدى. باسىمدىقتارىمىز ءوزارا تۇسىنىستىكتى نىعايتۋعا, باۋىرلاس حالىقتاردىڭ ىنتىماقتاستىعىن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ كەلەسى دەڭگەيىنە كوتەرۋگە باعىتتالادى.
بيىلعى سامميت «TURKTIME» ۇرانىمەن وتەدى: داستۇرلەر, بىرىگۋ, رەفورمالار, ءبىلىم, سەنىم, ينۆەستيتسيا, ارااعايىندىق جانە ەنەرگەتيكا تاقىرىبى تالقىلانادى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ 2023-2024 جىلدارعا ارنالعان توراعالىعىنىڭ تۇجىرىمدامالىق قۇجاتىن دايىندادىق», دەدى م.نۇرتىلەۋ.
ەكىنشىدەن, سالا باسشىسى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى ساياسي بايلانىستان بولەك, ساۋدا جانە ەكونوميكالىق بايلانىسقا ەرەكشە ماڭىز بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, بىلتىر قازاقستان مەن ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 13 ميلليارد دوللاردى قۇراعان.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ الداعى سامميتىنە دايىندىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى, سونداي-اق وسى ءىس-شارا بارىسىندا قول قويۋعا جوسپارلانعان قۇجاتتاردىڭ جوبالارىن بەكىتتى.