بالىق اۋلايتىن تۋريستەر

تالقارا اۋىلىنداعى «SRG GROUP» سەرىكتەستىگىنىڭ شارۋا­سىنا قاراپ, بۇل تاراپتاعى جۇ­مىستى ىلكىمدى ۇيىمداستىرا بىلسە, ويعا العان ءىستىڭ وڭىنان وڭ­عارى­لاتىنىنا كوز جەتكىزۋگە بو­لادى. سەرىكتەستىڭ بولاشاعى زور. بۇگىندە ولار سۇرانىسقا يە بالىق تۇقىمدارىن وسىرۋمەن اي­نالىسادى. اق ايدىندا قازىر تۇقى, شورتان, كۇمىستۇقى, اق امۋر ءتارىزدى بالىقتار ءجۇزىپ ءجۇر. ال­داعى ۋاقىتتا فورەل وسىرۋگە دە مۇم­كىندىك بار. وسىدان ەكى جىل بۇرىن سەرىكتەستىك كراسنوبور سۋ قوي­ماسىندا باعالى بالىق وسى­رۋگە رۇقسات العان. «ارەكەت 2050» سەرىكتەستىگىمەن تاۋارلى با­لىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بو­يىن­شا بيولوگيالىق نەگىزدەمە ازىرلەۋگە شارت جاساسىپتى. وقۋ ورىندارىمەن عىلىمي تۇرعىدا اقىلداسىپ وتىرۋعا دا كەلىسكەن. دامۋ جوسپارى ءبىر عانا تارماقتان تۇرادى. بۇل – جىل سايىن تاۋارلى بالىق ءوسىرۋ.

– الداعى ۋاقىتتا «بالىق شا­رۋاشىلىعىنىڭ عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى» سەرىك­تەس­تىگىنىڭ سولتۇستىك فيليالىمەن عىلىمي زەرتتەۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزۋدى جانە باعالى بالىق ءون­دىرىسىن دامىتۋ بارىسىندا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەيدى سەرىكتەستىك ديرەكتورى مارات ىبىراەۆ.

بۇل جەردە تور ىشىندە بالىق ءوسىرۋ تەحنولوگياسى دا قولدا­نى­لادى. مۇنداي ءادىس كورشىلەس رە­سەيدىڭ كليماتتىق جاعىنان ۇق­ساس كەلەتىن ايماقتارىندا بار. ەلىمىزدىڭ شىعىس قا­زاق­ستان جانە اتىراۋ وبلىستارىندا دا قولدانىلادى ەكەن. سە­رىك­تەستىك باعالى بالىق وسىرۋگە قا­جەتتى قۇرال-جابدىقتار جانە ازىعىن ساتىپ الىپتى. تورلاردى ورنالاستىرۋ, باسقا دا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ دا اقىسىن تولە­گەن. ەڭ باستىسى, جاڭادان 10 جۇ­مىس ورنى اشىلىپ وتىر. وت­كەن جىلى كاسىپورىن عىلىمي قىز­مەت­كەرلەر ءۇشىن ۋا­قىتشا تۇراق بازاسىن سالىپ العان. بۇل ماق­ساتقا 20 ملن-عا جۋىق قارا­جات جۇمسالعان. ءتۋريزمنىڭ وسى با­عىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ۇزىندىعى مەن كولدەنەڭى 45 مەتر­لىك بالىق باعىلاتىن تورلار ورنالاستىرىلعان.

بيىل سۋ قويماسىنا 300 مىڭ اق امۋر, ءدال وسىنداي كولەمدە تۇقى دەر­ناسىلدەرى جى­بەرىلگەن. جۋىردا تاعى دا رە­سەي­دەن 20 مىڭ تۇقى دەرناسىلى جەت­كىزىلمەك. سەرىكتەستىك ما­ماندارى تاجىريبەسىن جەتىل­دىرىپ, ءبىلىمىن مولايتۋدى مەجە­لەپ وتىر. سول ءۇشىن دە وسى تاقى­رىپتا ۇيىمداستىرىلاتىن سەمي­نار­لارعا ۇزبەي قاتىسادى.

بالىق شارۋاشىلىعى كاسىپ­ور­­نىنىڭ جۇمىسى جولعا قويىلۋ ءۇشىن سۋ ايدىنىنىڭ ورتاشا تە­رەڭدىگى 3 مەتردەن كەم بولماۋى كەرەك ەكەن. الداعى ۋاقىتتا سۋ قوي­ما­سىنىڭ ءتۇبىن شوككەن لايدان تازالاپ, تەرەڭدەتۋ جۇ­مىستارى كۇتىپ تۇر. 1958 جىلى سۋ قويماسى سا­لىنعاننان بەرى جىرالاردان قۇيىل­عان كوكتەمگى قىزىل سۋ لايدى ايدىننىڭ تۇبىنە دەيىن جەتكىزىپ, شوگىندىگە اينالعان. 2016-2017 جىلدارداعى الاپات سۋ تاسقىنى كەزىندە تالقارا اۋىلىنداعى سۋ كوزىنە جاقىن سا­لىنعان كەيبىر ۇيلەردى سۋ باسىپ قالعان. سول كەزدە اينالما ۇرا قازىلعان. بۇل ءادىس سۋ قوي­­ماسىنداعى سۋ دەڭگەيىنىڭ تومەن­دەۋىنە اكەلىپ سوققان. ەندى بوگەت­تىڭ بيىكتىگىن كوتەرىپ, قىسقى ماۋ­سىمدا سۋ دەڭگەيىن 3 مەتر­دەن تەرەڭ ساقتاۋ ءۇشىن جيەكتەگى تەمىر-بە­توندى قايتا قۇرۋ قاجەت. وسى شارۋا­نى قولعا الماس بۇ­رىن ءتيىستى ورگان وكىلدەرىنىڭ قا­تىسۋىمەن ءمان-جايدى ەگجەي-تەگجەي ساراپ­قا سالعان كەڭەس وتكىزىپتى. ناتي­جەسىندە, بيۋدجەتتەن قاجەتتى قارا­جات ءبولۋ ءۇشىن تەح­نيكالىق پاس­پورت ازىرلەۋ قا­جەت دەگەن ۇيعا­رىمعا كەلگەن.

دەمالىس ورنىن ۇيىمداستىرۋ دا وڭاي-وسپاق شارۋا ەمەس ەكەن. ماسەلەن, قورىقشىلار وسى جىلى سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىنداعى ورماندى القاپتى بىرنەشە مارتە ورت­تەن قۇتقارىپتى. تابيعات ايا­سىندا تىنىعۋشىلارعا ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ور­مان ىشىندە وت جاعۋ, كولىكپەن بەلگىلەنگەن مولشەرگە دەيىن اي­دىنعا جاقىنداماۋ كەرەكتىگى ۇعىن­دىرىلعان. قورىق قىزمەتى سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىن تازا ۇستاۋ­عا تىرىسىپ, توڭىرەكتى قو­قىس­تان تازارتىپ جاتىر. تالقارا ورمان شارۋاشىلىعى مەن باۋ-باق­شا وسىرۋگە قاجەتتى جەردى جالعا الۋ تۋرالى شارت جاساسىپتى. 124 قاراعاي, 54 جەمىس اعاشى, 500-دەن اسا قاراقات بۇ­تالارى, باس­قا دا داقىلدار وتىر­عىزىلعان. بي­­ىلعى كۇزدە تاعى دا 120 قاراعاي مەن قىل­قان جاپىراقتى اعاش كو­شەتىن وتىرعىزۋ مەجەلەنىپ وتىر. دەن قويسا, اۋىلدا دا تابىس­تى سالانى دامىتۋعا بولادى ەكەن.

اقمولا وبلىسى,

اقكول اۋدانى