«تۇركىستان ەكى دۇنيەنىڭ ەسىگى عوي», (ماعجان) ياعني ەكى دۇنيەنىڭ قاقپاسى ەكەنىن ايگىلەگەندەي كورمە رەسپۋبليكا كۇنى مەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ 10-مەرەيتويلىق سامميتىنە وراي ۇلتتىق مۋزەيدە ءوتتى. مۇندا قازاق حاندىعىنىڭ عانا ەمەس, ۇلى تۇران, تۇركى ەلدەرى ورتالىعىنىڭ تامىرلى تاريحىنان سىر شەرتەتىن جادىگەرلەر كىمدى بولسىن بەيجاي قالدىرا قويماس.
ءيا, تۇركىستان تۋرالى ماعجان جىرىنان بەكەر باستامادىق. تۇسىنگەنگە بۇل شىعارما كوپ سىر شەرتەدى. ۇلتتىق مۋزەيدە وتكەن «مىڭجىلدىقتار توعىسىنداعى تۇركىستان» اتتى مىنا كورمە سولاردىڭ شەت جاعاسىنا كوز جەتكىزەدى. «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعى قورى اكەلىپ قويعان كورمەنى مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان جۇدەباەۆ اشتى. «بۇگىنگى كورمە ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مەرەكەسى – رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا اشىلىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ ەلدىگى مەن مادەني تاريحى وسىنداي مۇرالاردان باستاۋ الادى. جالپى, «مىڭجىلدىقتار توعىسىنداعى تۇركىستان» كورمەسى – قۇندى مۇرالارىمىزدى ساقتاپ, ولاردى ناسيحاتتاۋدى كوزدەيتىن ىرگەلى جوبالاردىڭ ءبىرى. تۇجىرىمدامادا ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى ساقتاۋ مەن دامىتۋ تۋرالى قاعيداتتار جانە يدەيالار بەلگىلەنگەن. ماقسات – حالقىمىزدىڭ تاريحي-مادەني قۇندىلىقتارىنىڭ وتكەنى, بۇگىنى مەن بولاشاعىن تانىستىرۋ», دەدى ول سوزىندە.
«ازىرەت سۇلتان» مۋزەي-قورىعىنىڭ قورلارىنان مۇندا 130-عا جۋىق جادىگەر اكەلىنىپ قويىلىپتى. قازبا جۇمىستارىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, تۇركىستاننىڭ ەكى مىڭ جىلدان استام تاريحى بار. ەجەلگى تۇرىكتەردەن بەرمەن جاساپ بۇگىنگە جەتكەنىن باعامداۋعا بولادى. ءبىزدىڭ زامانىمىزداعى ءىى-ءVىى عاسىر ارالىعىنداعى تيىندارعا دەيىن تۇر. ەجەلگى تۇركىستان تۋرالى كوپتەگەن كەرەمەت جادىگەرلەر بار. قىش ىدىستار مەن التىن بۇيىمداردىڭ ءوزى كوزدىڭ جاۋىن الادى. بۇلاردى «تاريحى تەرەڭ تۇركىستان» بولىمىنە توپتاستىرىپتى.
كەلەسى «تۇركىستان – تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني ورتالىعى» ءبولىمىنىڭ ءمانى تىپتەن زور. تۇركىستان دەگەن قالا عانا ەمەس, ۇلكەن گەوگرافيالىق اۋماق ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك. مۇستافا شوقاي «تۇركىستان ولكەسى» دەپ تەگىن ۇران كوتەرمەگەن. تۇركىستان ۇلى تۇران دالاسىنىڭ استاناسى بولعانى جادىمىزدا جاڭعىرۋعا ءتيىس. بۇرىنعى ياسسى (تۇركىستان) وركەنيەتتىڭ دە, رۋحانياتتىڭ دا وشاعى, التىن جۇلدەسىنە اينالعان. وعان احمەت ياساۋي, احمەت يۇگىنەكي ەسىمدەرىن اتاسا دا جەتكىلىكتى. ماسەلەن, كورمەدە احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە ءامىر تەمىردىڭ سىيعا تارتقان شىراعداندارى – سول زاماننىڭ عانا ەمەس, قازىرگى ۋاقىتتىڭ دا وزىق ۇلگىلەرى دەۋگە كەلەتىن دۇنيەلەر. جانە ءبىر ەمەس, بىرنەشە شىراعدان.
ەكسكۋرسيا جۇرگىزۋشىنىڭ ايتۋىنشا, ياساۋي كەسەنەسىنىڭ كوپتەگەن دۇنيەلەرى تونالعان. امان جەتكەندەرىنىڭ اراسىنداعى قۇندى جادىگەرلەردىڭ ءبىرى لاۋقا, كوشىرمەسى ەكەن. تۋدىڭ باسى. عۇلامانىڭ قابىرىنە كىرەبەرىستە توعىز مەترلىك ۇلكەن تۋ تۇر. مىناۋ سونىڭ باسى, قولادان قۇيىلعان, ءبىر مەترگە جۋىق. سالماعى 5 كيلوداي. ۇشىندا اللا دەگەن جازۋ بار, ەكى جاعىنان دا بىردەي وقىلادى. جانە قوشقار ءمۇيىز ويۋى سالىنعان. بۇل ءياساۋيدىڭ تۇركىلىك مادەنيەت پەن يسلامدى كىرىكتىرە العانىن ايگىلەيدى. سول كەزدە وسىنداي تۋىندى جاساتىپ, سىيعا تارتقان تەمىرگە دە قايران قالدىرعانداي بەلگى. سونداي-اق كەسەنەدە ورنالاسقان تايقازاننىڭ كوشىرمەسى. 1399 جىلى ياسسىعا جاقىن قارناقتا جاسالعان. الەمدەگى ەڭ ۇلكەن قازان. اۋىرلىعى ەكى توننا, ءۇش مىڭ توننا سۋ سىيادى. بىراق بۇل – اس-اۋقاتتان گورى يمان مەن ىزگىلىككە, ىرىس پەن بەرەكەگە سوعىلعان قۇندىلىق. مۇندا دا يسلام مادەنيەتى مەن تۇركى بەلگىلەرى تەڭ ورنالاستىرىلعانىن اتاپ وتكەن ءجون.
ءياساۋيدىڭ, سوفى اللايار, تاعى باسقا عۇلامالاردىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ كونە نۇسقالارى دا وسى كورمەدە. سوپىلىق ءىلىمنىڭ نەگىزى مەن ماعىناسىن تۇسىنۋگە جاقىنداتاتىن جادىگەرلەر جەتەرلىك. تۇركىستاننىڭ تالايعى تاريحىنىڭ ءبىر شەتى وسىنداي.