استانادا «كولىك جانە لوگيستيكا نارىعى» اتتى V حالىقارالىق كونفەرەنتسيا اياسىندا «وزىق تەحنولوگيالار جانە كونتەينەرلىك تاسىمالداۋ ترەندتەرى» تاقىرىبىندا سەسسيا ءوتتى. وعان وتاندىق جانە بىرقاتار ەلدىڭ ماماندارى مەن عالىمدارى, سونداي-اق سالاعا قاتىستى سالا باسشىلارى قاتىستى.
جەزقازعان كونتەينەرلىك تەرمينال قۇرۋعا ءتيىمدى جەر
سەسسيادا «ورتالىق ازياداعى كولىك جانە لوگيستيكا بويىنشا سەرىكتەستىك» قاۋىمداستىعى زتب پرەزيدەنتى بەرىك بولەكباەۆ, قازاقستانداعى كونتەينەرلىك تاسىمالداۋ نارىعىن دامىتۋدىڭ جاڭا ۆەكتورىنىڭ بىرىنە جەزقازعاندا كونتەينەرلىك تەرمينال قۇرۋ ماسەلەسىن قويدى. ءسويتىپ, وعان نەگىز بولاتىن العىشارتتار تۋرالى ويىمەن ءبولىستى.
قازىر الەم بويىنشا, سونىڭ ىشىندە ازيا ەلدەرىندە جۇك اعىنى ۇلعايىپ جاتقان كەز. سونىڭ ءبىرى كونتەينەرلىك تاسىمالداۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. بۇل – بۇگىنگى كۇننىڭ ترەندى. ال قازاقستان باستى باعدار, تحكب-عا قاتىسا وتىرىپ, بۇل تاسىمالدىڭ جاڭا تۇرىنەن قالىس قالمايتىنى انىق.
«ەلدەگى ترانزيتتىك باعداردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ونىڭ قاتارىندا كونتەينەرلىك تەرمينال قۇرۋ ىسىنە ايرىقشا نازار اۋدارعانىمىز ءجون. ءىرى كونتەينەرلەر جاعدايى تۇسىنىكتى, ولار الماتى, استانا, قاراعاندى, اقتوبە, شىمكەنت قالالارىندا ورنالاسقان جانە تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇر.
دەسەك تە, قازىر تەندەنتسيا, گەوساياسات وزگەرىپ جاتقان كەز. باعدارلار مەن جۇك اعىنى دا وزگەرۋدە جانە ولاردىڭ قارقىنى دا جىلدام. بارشاعا ايان, جەتىسۋ, اباي, ۇلىتاۋ وبلىستارى جاڭادان اشىلدى. سول كەيىن اشىلعان وبلىستىڭ ورتالىعى – جەزقازعان قالاسى. وسى جەزقازعان قالاسى قاراعاندى وبلىسىنا قاراستى بولعان كەزدە, نازاردان تىس قالىپ, دامۋى كەنجەلەدى. ەندى ول وبلىستىڭ ورتالىعى بولعاندىقتان, قالايدا دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسەرى انىق. ونىڭ ۇستىنە مۇندا 9 ءىرى كاسىپورىن اشىلادى. سونداي-اق جەزقازعاننىڭ ۇستىنەن نەگىزگى باعدارلار – سولتۇستىك – وڭتۇستىك, باتىس – شىعىس, سونداي-اق تحكب وتەدى.
مۇنىمەن ايتپاعىمىز, جەزقازعاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ىشكى جانە ترانزيتتىك باعدارلارعا قولايلى. سوعان قاراماستان جەزقازعاندا كونتەينەرلىك تەرمينال جوق. الايدا سول جەردە جۇمىس ىستەپ جاتقان تاۋ-كەن كاسىپورىندارى تەرمينال سالۋعا جانە ونىڭ قۇرىلىسىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا مۇددەلى. وسى جوبا تۋرالى اتامەكەنمەن, وبلىس اكىمشىلىگىمەن جانە وڭىرلىك كولىك, بيزنەس وكىلدەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر.
اتالعان قالادا كونتەينەرلىك تەرمينال سالۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تۇسى – كەلەشەكتە قاراعاندى مەن جەزقازعان اراسىندا ءتورت جولاقتى اۆتوجول, سونداي-اق جەزقازعان مەن قىزىلوردا قالالارى اراسىندا دا اۆتوكولىك جولىن سالۋ جوباسى جۇزەگە اسپاقشى. جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجول جەلىسى بويىندا دا 17 ستانسا جۇمىس ىستەيدى. اۋەجاي دا الىس ەمەس. ەڭ باستىسى, قالادا 9 ءىرى وندىرىستىك كاسىپورىننىڭ اشىلاتىنى ترانزيتتىك باعداردى ايتپاعاندا, ىشكى جۇك اعىنىنىڭ ۇلعايۋىنا جول اشادى. سوندىقتان بۇل قالادا كونتەينەرلىك تەرمينال قۇرۋدى كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى دامىتۋدىڭ ءبىر باعىتى رەتىندە قاراستىرعان ابزال», دەدى زتب پرەزيدەنتى.
كونتەينەرلىك تاسىمالداعى كەدەرگىلەر
وسى تاقىرىپتى ەكىنشى قىرىنان قاراستىرعان وتاندىق ۆاگون (كونتەينەرلەر) وپەراتورلارى مەن تاسىمالداۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى سالتانات ادامباەۆا, ەل تەرريتورياسى ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك كونتەينەرلىك تاسىمالداۋ كولەمىنىڭ جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقانىنا توقتالىپ, ەلىمىزدە كونتەينەرلىك تاسىمالدى دامىتۋعا كەدەرگى بولىپ وتىرعان نەگىزگى فاكتورلارعا نازار اۋدارتتى. سونىڭ ءبىرى ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەرگە قاتىستى بولدى.
«قازاقستاندا جۇك جونەلتۋشىلەر ەكسپورتقا باعىتتالعان جۇكتەرىن جاپپاي كونتەينەرلەرگە تيەي المايدى. ويتكەنى وعان ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەر بار. ياعني كونتەينەرلىك الاڭ, ارنايى كران, تاعىسىن تاعى قۇرىلعىلار قاجەت. جالپى, ەلىمىزدىڭ يمپورت, ەكسپورت, رەسپۋبليكالىق باعىتتاعى تەمىرجول جەلىسى ۆاگونداردى تاسىمالداۋعا ارنالعان», دەدى ول.
سونداي-اق تاسىمالداۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىنىڭ تەمىرجول كولىگى قىزمەتتەرىنە تەڭ دارەجەدە قولجەتىمسىز ەكەنىن, وعان قوسا كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە فيتينگىلىك پلاتفورمالاردىڭ دا جەتىسپەيتىنىن ايتتى. ءسويتىپ, ترانزيتتىك باعىتتا جۇك تيەلگەن كونتەينەرلەردى تاسىمالداۋ بارىسىندا تاريف ساياساتىنىڭ تۇراقسىزدىعىن جانە بوس كونتەينەرلەردى مەنشىك يەسى ەلىنە ۋاقتىلى قايتارۋ قامتاماسىز ەتىلمەي وتىرعانىن ەسكە سالدى.
پىكىر الماسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار كونتەينەرلەۋدى تەز ارادا دامىتۋ قاجەتىن ءبىراۋىزدان قولدادى. بۇل قازاقستانعا ترانزيتتىك جانە ەكسپورتتىق تاسىمالداۋ كولەمىن 4,1 ملن جفە-گە دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى ءبىزدىڭ ەلدىڭ جۇك تاسىمالداۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا الەۋەتى جەتەدى.
مۇنداعى ۇتىمدىسى – ەلىمىزدىڭ تەڭىز تاسىمالىمەن سالىستىرعاندا تاسىمالداۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قولايلى گەوگرافيالىق ورنالاسۋى. سوندىقتان رەسپۋبليكالىق كونتەينەرلەندىرۋ باعدارلاماسىن دايىنداۋ كەزىندە مۇمكىندىگىنە قاراي نارىق سىيىمدىلىعىن, دامۋ ستسەناريلەرىن, قتج مەن مەملەكەتتىڭ ءرولىن انىقتاۋ وتە ماڭىزدى بولماق.
نەگىزى قازاقستان ورتالىق ازيا مەن كاسپي ايماعىنداعى تولىققاندى كولىك حابىنا اينالۋدى ماقسات تۇتتى. وسىعان بايلانىستى سالانى دامىتۋ, ترانزيتتىك اعىنداردى تارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. قازىر بىرقاتار ستراتەگيالىق ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ جانە يكەمدى تاريف ساياساتىن ىسكە قوسۋ شارالارى قولعا الىنعان. ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, ترانزيتتىك جۇكتەردىڭ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ شارالارى باستى نازاردا تۇر.