كاسىپكەردى قولداۋ ۇلگىسى

سونىڭ ءبىر ايعاعى – ساۋدا-لوگيس­تي­كا­ ورتالىعىندا تۇرىك ين­ۆەس­­تورلارى «Coca-cola» سۋسىنىن شى­عاراتىن جوبانى ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. وسىعان وراي ولارعا 16 گەكتار جەر بەرىلدى. قۇرىلىس جۇ­مىس­تا­رى باستالىپ, قازىر 40 پا­يىزعا اياقتالدى. جوبانى تولىق جۇزەگە اسىرۋعا 27 ملرد تەڭگە جۇم­سا­لادى. 200-دەن اسا ادام جۇمىس ورنىمەن قامتىلادى.

بۇعان قوسا قىتايدان كەلگەن ينۆەستورلار كەراميكالىق تاق­تاي­شالار وندىرسەك دەيدى. ولار­عا «جۇلدىز» يندۋستريالىق اي­ماعىنان 32 گەكتار جەر قاراس­تى­رىلدى. تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى – 32 ملرد تەڭگە. 350 جاڭا جۇمىس ورنى پايدا بولادى. قۇرىلىسى 70-80 پايىزعا اياقتالىپ قالدى.

اكىمدىكتىڭ نەگىزگى ماقساتى – حالىققا جۇمىس تاۋىپ بەرۋ, جاڭا وندىرىستەر ارقىلى بيۋدجەتتىك سالىقتى كوبەيتۋ. سو­نىمەن, 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىل­دىعىندا كوكا-كولا مەن كەرامي­كا­لىق تاقتايشالار وندىرەتىن زاۋىت تولىعىمەن ىسكە قوسىلادى. بۇدان باس­قا دا شەتەلدىك ينۆەستورلار سانى مە­گا­­پو­ليستە كوپ. ماسەلەن, رەسەيدەن كەلگەن ينۆەستورلارعا يندۋستريالىق اي­ماق­تان 20 گەكتار جەر بەرىلىپ, ولار ءۇي قۇرىلىسى كومبيناتىن سالىپ جاتىر. ياعني تەمىر-بەتون بۇيىمدارىن قۇ­راس­تى­رادى. قازىر شاھاردا كوپقاباتتى تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىن العان. بۇل رەتتە تەمىر-بەتون بۇيىمدارى ءۇي قۇرىلىسىنداعى شىعىنداردى ازايتىپ, قۇرىلىسقا كەتەتىن ۋا­قىت­تى ۇنەمدەمەك. شەتەلدەگى ۇي­لەردىڭ كوپشىلىگى وسىنداي ادىس­پەن سالىناتىنعا ۇقسايدى. بۇل تەمىر-بەتون كونسترۋكتسياسىمەن بىرقاباتتى ءۇيدى دە تۇرعىزۋعا بولادى.

مەگاپوليستە اۋىل شارۋاشى­لى­عى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەيتىن «بوزارىق» يندۋستريالىق ايماعى بار. نەگىزىنەن شيكىزاتتى كورشىلەس وبلىستاردان الاتىن بولادى. تەك قانا تاماق ونەركاسىبىمەن اينالىسادى. ونىڭ كولەمى – 136 گەكتار. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قۇرىلعان. قازىر تۇرىك ينۆەستورى وسى يندۋس­تريا­لىق ايماقتان ۇلكەن جوبانى جۇزەگە اسىرعالى جاتىر. بۇل جوبا – انار شىرىنىن شىعاراتىن زاۋىت. انار شىرىنى 250 مگ قاڭىلتىر بانكىدە شىعارىلادى. بۇگىندە مۇنداي شىرىن ساۋدا ورىندارىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. 300-دەن اسا ادام وسى كاسىپورىندا جۇمىس ىستەمەك. زاۋىت اۋماعى 10 گەكتاردى قۇرايدى, جۇمسالعان ينۆەستيتسيا قاراجاتى – 7,2 ملرد تەڭگە. ءوندىرىستى ىسكە قوسۋ 2025 جىلعا جوسپارلانىپ وتىر.

ال «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونو­مي­كالىق ايماعىندا جەڭىل ونەر­­كا­سىپ, مۇناي-حي­مياسى, ماشينا­جا­ساۋ سالالارى شو­عىر­لانعان. كە­لەتىن ينۆەستورلارعا وسى اي­ماق­تان ورىن بەرىلەدى. ءبىر جاق­سى­سى – ينۆەستور جەر, م ۇلىك سا­لى­عىنان بوساتىلادى. قازىر رە­سەيلىك ينۆەس­تور ايەل­دەرگە ار­نالعان فيتنەس كيىمدەر تىگىپ جاتىر. ۇلكەن جوبا بولماسا دا جەڭىل ونەركاسىپتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىر. وسى سەكىلدى جوبالار مەگاپوليستە جەتەرلىك.

مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا شاعىن كاسىپكەرلەردى قولداۋعا, ولاردى ورتا كاسىپكەرلەر دەڭگەيىنە شىعارۋعا تاپسىرما بەردى. بۇل ورايدا شىمكەنتتە «ىسكەر قالا» دەپ اتالاتىن جەرگىلىكتى باع­دار­لا­ما جۇمىس ىستەپ جاتىر. بيىل 1 تامىزعا دەيىن 1%-بەن 10 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرەتىن. قا­زىر ول سوما ءوسىپ, 30 ملن-عا كوبەيدى. باع­دارلامادا ءوندىرىس, اۋىل شارۋا­شى­لىعى, تۋريزم, سەر­ۆيستىك قىزمەت سالالارىنا قاتىستى جوبالارعا قارجى بەرۋ قاراستىرىلعان. «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى باعدارلاماعا قاراجات ءبولۋدى وسى ايدا شەشپەك. كاسىپكەرلەرگە بۇل باعدارلامامەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانك ارقىلى نەسيە بەرىلەدى. باس­تى شارتى – كەپىل م ۇلىكتىڭ بولۋى. «بيزنەسكە ارنالعان ۇكىمەت» فرونت-ءوفيسى كەرەكتى قۇجاتتاردىڭ ءبارىن تۇگەندەپ, تەگىن بيزنەس-جوسپار جاساپ بەرەدى. سول فرونت-وفيس كاسىپكەردى جۇگىرتپەي-اق, 1-2 كۇندە قۇجاتتاردى بانككە ءوزى وتكىزەدى, ال بانك تالاپقا سايكەس كەلسە, ءبىر اپتا ىشىندە جوبانى ماقۇلدايدى. 1% پايىزبەن العان نەسيەنى كاسىپكەر قالاي پايدالانىپ جاتقانىن تەكسەرىپ وتىراتىن مونيتورينگتىك توپ بار. اكىمدىك تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگىن ەسكەرىپ, كەلەشەكتە قۇجاتتاردى ەلەكتروندىق كىلتپەن قابىلدايتىن ەتپەكشى. مۇنىڭ پايداسى كاسىپكەر ۋاقىت جاعىنان ۇتادى.

«ىسكەر قالانىڭ» تاعى ءبىر با­عى­­تى – وندىرىستىك الاڭداردى جالعا بەرۋ. ويتكەنى كاسىپكەرلەر ورىن تابۋدان كوپ قينالادى. ارەن­­دا­عا بەرىلەتىن عيماراتتار قىم­­بات. اكىمدىك سول ءۇشىن بۇرىن­عى توق­تاپ قالعان «قاي­نار ماي» زاۋى­تىنىڭ باس­شى­لى­عىمەن كەلى­سىپ, كاسىپ­ورىن­نىڭ ءار شارشى مەترىن مىڭ تەڭگەدەن ارزانعا جالعا بەرىپ وتىر. Silk way ءوندىرىس ورنىنان دا ارەندا قاراستىرعان. ءبىرىنشى جىلى اكىمدىك جالداۋ قۇ­نىنىڭ 75%-ىن, ەكىنشى جىلى 50%-ىن, ءۇشىنشى جىلى 25%-ىن تولەپ بەرەدى. ياعني كاسىپكەرگە اياق­قا تۇرىپ العانشا جاعداي جاسايدى. 10 مىڭ شارشى مەترلىك زاۋىت مودۋل ءوندىرىس الاڭى جا­قىن­دا اشىلعانىنا قارا­ماس­تان كاسىپكەرلەر تولىپ قالعان. كاسىپ­كەر­لەردى تولىق قانا­عات­­تان­دى­رۋ ءۇشىن «ستاندارت» جە­كە­­مەن­شىك ين­دۋس­تريالىق ايما­عى­نان 27 مىڭ شار­شى مەترگە ءوندىرىس الاڭى سالىنىپ جاتىر.

«ىسكەر قالا» باعدارلاماسىنىڭ ءۇشىنشى باعىتى – وندىرىستىك الاڭدا جۇ­مىس ىستەپ جاتقان كاسىپكەرلەرگە ءون­دى­رىسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن 2%-بەن 50 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرۋ. وسى اقشاعا كەرەكتى قۇرال-جاب­دىق­تار ساتىپ الادى نەمەسە اينالىم قاراجاتقا جۇمسايدى. پرە­زي­دەنت­تىڭ شاعىن كاسىپكەرلەردى ورتا كاسىپكەرلىك دەڭگەيىنە كوتەرۋ قاجەت دەگەن جولداۋداعى تالابىن وسى باعدارلاما ىسكە اسىرىپ جاتىر. سوندىقتان وسىنى ۇكىمەت نازارعا الىپ, وزگە وڭىرلەرگە قا­نات­قاقتى جوبا رەتىندە ەنگىزسە بولادى دەگەن ۇسىنىس ايتقىمىز كەلەدى. ەگەر كاسىپكەر 2-3 جىل وتكەن سوڭ تابىسى ارتىپ, ون­دى­رىستىك الاڭعا سىيماي بارا جاتسا, اكىمدىك يندۋستريالىق الاڭ­نان جەر ۇسىنادى. وسىلايشا, جەرگىلىكتى بيلىك ىسكەر ازاماتتاردى شاعىننان ورتاعا, ودان ءىرى كا­سىپ­كەر اتانۋعا كومەك بەرەدى.

كاسىپكەرلىك جانە يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باس­­­قار­ماسىنىڭ باسشىسى ءبىرجان ازىمبەرديەۆتىڭ ايتۋىنشا, باع­دار­­لاما 2019 جىلى قابىل­دا­نىپ, وسى كۇنگە دەيىن ءوزى­نىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەپ ۇلگەرگەن. ماسەلەن, باع­دار­لاما ارقىلى 500-گە جۋىق ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر. ءبىرىن­شى پايداسى وسى بولسا, ەكىن­شىدەن باعدارلامانى ىسكە اسى­رۋ­­عا جۇمسالعان ءاربىر بيۋد­جەت­­تىڭ 1 تەڭ­­گەسىنە 2,2 تەڭگە سالىق تۇس­كەن.

شىمكەنت