«قازاقستاندا جاسالعان». وسى ءبىر پاتەنتپەن قاراعاندى وبلىسىندا ءوز ءونىمىن نارىققا شىعارىپ, ءتىپتى شەتەلگە دە جونەلتىپ جاتقان بىرنەشە كاسىپورىن بار. ەل پرەزيدەنتى بيىلعى جولداۋىندا «مەملەكەت ءىرى كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ, ءوندىرىستىڭ بارلىق ساتىسى ءوز ەلىمىزدە بولۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. ول ءۇشىن ءوندىرىس سالاسىن رەتتەيتىن جانە ىنتالاندىراتىن ءتۇرلى ءتاسىلدى قولدانۋ قاجەت», دەدى. ياعني وتاندىق ءوندىرىستىڭ وركەندەۋىنە قولداۋ كۇشەيدى. دەگەنمەن بۇل سالاعا كەدەرگى بولىپ وتىرعان ماسەلەلەر دە بار...
كەڭ ورىسكە مامان تاپشىلىعى ايتارلىقتاي كەدەرگى كەلتىرەدى. ونىمەن قوسا زاۋىت, كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ باستى ماسەلەسى – تەندەردىڭ ۋاقىتىندا وتپەۋى.
قازىرگى ۋاقىتتا جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەس مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر دەسەك تە, كاسىپورىنداردىڭ كوبى جۇمىسشىلارعا جارىماي وتىرعان جايى بار. بىرنەشە تۇزىلگەن باعدارلامانىڭ ءوندىرىس سالاسىنداعى مامان تاپشىلىعىن شەشە الماي كەلە جاتقانىنا قىنجىلادى. ال مىڭداپ جۇمىس ىزدەگەندەر مەكەمەلەردىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ ءجۇر.
«كازپلاست» كاسىپورنى جۇمىستارىن باستاعاننان بەرى وسى ماسەلەمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. مۇنداعى ءوندىرىس مەكەمەسىنىڭ ەڭ تومەنگى جالاقىسى – 250 مىڭ تەڭگە.
– جۇمىستىڭ جەڭىلى بولمايدى. بىزدە ءوندىرىس اۆتوماتتاندىرىلعان. ەڭ تومەنگى جالاقى 250 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى. سولاي بولسا دا, مامان تاپشىلىعى سەزىلەدى. وقىپ ديپلوم العان جاستار وندىرىسكە نەگە كەلگىسى كەلمەيتىنى تۇسىنىكسىز. جەڭىل اقشا تابۋعا قۇمار بولىپ كەتكەن بە؟ قۇزىرلى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, وسى ماسەلەنى شەشۋدى دە ويلاستىرساق ەكەن, – دەيدى «كازپلاست» جشس ديرەكتورى الەكساندر يۆانوۆ.
مۇنداي كادر تاپشىلىعى «ەنەرگوسيستەمى ەلتو» مەكەمەسىندە دە بار. سەرىكتەستىك باسشىسى الەكساندر لاريونوۆ «ەڭبەك» سايتىنا بوس ورىن ۇسىنساق تا, مامان جەتىسپەۋشىلىگى جولعا قويىلماي كەلە جاتقانىن ايتادى.
– ءبىزدىڭ زاۋىتتا 120 ادام جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن باسقا كاسىپورىندارداعىداي بىزدە دە كادر جەتىسپەۋشىلىگى بار. ءاردايىم مەملەكەتتىك «ەڭبەك» سايتىنا بوس ورىنداردى ۇسىنىپ كەلەمىز. ءيا, جۇمىس ىستەيمىن دەپ كەلۋشىلەر كوپ, ورنىعىپ قالۋشى جوق دەسەك تە بولادى. مىسالى, سوڭعى ەكى-ءۇش جىلدا ەڭبەككە ارالاسسام دەگەن نيەتپەن 100-گە تارتا ادام كەلدى. سولاردىڭ ەكەۋى عانا بىزدە قالدى, – دەيدى ا.لاريونوۆ.
مىسالى, «قاراعاندىاۆتوترانسسيگنال» جشس-دا جۇرگىزۋشى, ەلەكتروجوندەۋشى, دانەكەرلەۋشى سەكىلدى جۇمىس تۇرلەرىنە بوس ورىن بار.
«Maker-KLMZ» جشس-نا دا فرەزەرلىك وپەراتور, كومپيۋتەرمەن باسقارىلاتىن ماشينا وپەراتورى, مەتالل كونسترۋكتسيالاردى قۇراستىرۋ جونىندەگى سلەسار, ەلەكتر جانە گازبەن دانەكەرلەۋشى, اۆتوماتتى جانە جارتىلاي اۆتوماتتى قوندىرعىلارعا ەلەكتر دانەكەرلەۋشىلەر قاجەت.
وتاندىق ءونىم شىعارىپ, ءتاپ-ءتاۋىر سالىق تولەپ وتىرعان كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ بۇل ماسەلەسىنە باس اۋىرتىپ, قولداۋ كورسەتۋ كەرەك-اق. جاقسى بىلەسىزدەر, قاراعاندىداعى كومپانيالاردىڭ دەنى تەندەرگە تاۋەلدى. تەندەر كەش ويناتىلعاندىقتان, قاراجاتتىڭ جىرىم-جىرىم بولىپ بەرىلەتىنى دە كوپ كاسىپورىننىڭ جۇمىس كۇشىن تەجەيدى.
– ءبىزدىڭ ءونىم بۇكىل قازاقستانعا تارايدى. دەگەنمەن تەندەردىڭ جۇمىسقا كەلتىرەتىن زيانىن دا ايتۋىمىز كەرەك. مىسالى, وڭتۇستىك وبلىستاردا قۇرىلىس جىل ون ەكى اي سالىنادى, ال سولتۇستىكتىڭ جۇمىس ماۋسىمى – جاز بەن كۇز ايلارى. تەندەر تۇزاعى وسى ۋاقىتتا بىلىنەدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرستارى تەك كوكتەم شىققاندا ويناتىلادى دا, قاراجات جاز ۋاقىتىنىڭ ورتاسىندا بولىنەدى, جىرىم-جىرىم قىلىپ, ءبولىپ بەرەدى ونى. تەندەر ۇتىپ العان كومپانيا وزىنە كەرەك زاتقا تاپسىرىس بەرىپ, وعان قول جەتكىزگەنشە تاعى ايلار وتەدى. قىس تا كەلەدى وسى ۋاقىتتا, باستالعان جۇمىس كەلەسى جىلعا قالادى. سونىمەن قاتار تەندەر اقشاسى جازدا بەرىلگەننەن كەيىن ءونىم وندىرەتىن كاسىپورىنعا كەسىرى ءتيىپ جاتادى. ياعني مەردىگەر كومپانيالار مەن دەلدالدار بەلگىلى ءبىر ونىمگە ءبىر ۋاقىتتا تاپسىرىس بەرىپ, جۇمىستى تەجەپ تاستايدى, – دەيدى «ەنەرگوسيستەمى ەلتو» جشس باس ديرەكتورى الەكساندر لاريونوۆ.
وسىلايشا, كاسىپورىن باسشىلارى مەملەكەتتىك تەندەر نەگە جىل اياعىندا ويناتىلمايتىنىن بىلمەي دال.
قاراعاندى وبلىسى