مەكتەپتەگى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى جوعارى. سونداي-اق كوپتەگەن وتباسىلار ءۇشىن بالالارعا رۋحاني تاربيە بەرىپ, ولاردى دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردىڭ ىقپالىنان قورعاۋدىڭ دا ماڭىزى تومەن ەمەس. رۋحاني تاربيە - ءار ادامدى تاربيەلەۋ پروتسەسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى. ولاردىڭ لايىقتى ازامات بولىپ ءوسۋى ءۇشىن نەنى ەسكەرۋىمىز كەرەك؟ ەگەر بالاڭىز دىنگە قىزىعۋشىلىق تانىتقان جاعدايدا اتا-انا تاراپىنان قانداي كەڭەستەر ايتىلعان ءجون؟ تالقىلاپ كورەلىك.
كەيبىر اتا-انالار بالانى تاماقتاندىرۋدى, كيىندىرۋ, اياق كيىمىن كيگىزۋ عانا ءوزىنىڭ باستى مىندەتى دەپ ساناسا, ال كەيبىرى بالاسىنا ءبىلىم بەرۋ, ونىڭ تالانتى مەن قابىلەتىن دامىتۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمسايدى. بىراق وسى اتالعان قوس تاراپتا بالالارعا «رۋحاني» تاربيە بەرۋدە نەنى ەسكەرۋ كەرەكتىگىن ۇمىت قالدىرىپ جاتادى.
شىندىعىندا, رۋحاني تاربيە ءار ادامدى تاربيەلەۋ پروتسەسىندە ماڭىزدى كومپونەنت بولىپ تابىلادى. ەگەر رۋحاني تاربيە بولماسا لايىقتى ازاماتتىڭ ورنىنا بولاشاقتا بارىنە مويىنسۇنعىش ء«السىز» ادام پايدا بولۋى مۇمكىن. كەز-كەلگەن قۇندىلىقتار جۇيەسىن سۇيىسپەنشىلىكپەن بەرۋ كەرەك, بۇنداي قارىم-قاتىناس بالانىڭ تەرەڭ ويلانىپ, دۇرىس شەشىم قابىلداۋىنا ىقپال ەتەدى. ەگەر اتا-انالار دىننەن حابارى بولماسا قالاي ءدىن تۋرالى ايتۋعا بولادى دەگەن سۇراق تۋىنداۋى زاڭدىلىق. بۇنداي كەزدە بىلىكتى ماماننىڭ كومەگىنە جۇگىنۋ كەرەك. قاي ءدىندى ۇستانساڭىز, سول ءدىننىڭ مامانىنان كەرەكتى كىتاپتار ءتىزىمىن الىپ, بىلمەگەن زاتىڭىز تۋرالى سۇراعان ءجون. سونداي-اق وزگە ءدىن وكىلدەرىنە قۇرمەت كورسەتۋ كەرەكتىگىن دە بالاعا ۇيرەتۋ ماڭىزدى.
دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىم وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ساياسي ماقساتتارىن قاراپايىم ادامدار ارقىلى جۇرگىزۋدى كوزدەيدى. سوقىر ءدىني ءفاناتيزمدى دارىپتەپ, ادامزاتقا دەگەن جەككورىنۋشىلىك سەزىمدەر تۋعىزادى. ءوز بالاڭىز سولاردىڭ قاتارىنان تابىلماسىن دەسەڭىز اتا-انا بۇنداي توپتار تۋرالى زەرتتەپ, باستاپقى بەلگىلەرى تۋرالى بىلگەن ءجون, ەگەر بالاڭىز دىنگە دەگەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتسا ارالاساتىن ورتاسىن ءبىلىپ ءجۇرىڭىز.
ءار وتباسى بالاعا قاي كەزدەن باستاپ ءدىن تۋرالى ايتۋ كەرەكتىگى جايلى وزدەرى شەشەدى. قورشاعان ورتاسىنا بايلانىستى بالالاردا بەلگىلى ءبىر جاسقا كەلگەندە ءدىن تۋرالى, رۋحانيات تۋرالى سۇراقتاردىڭ تۋىنداۋى ماڭىزدى. كوپ جاعدايدا ءدىن تاڭداۋعا كەلگەندە بالا اتا-اناسىنىڭ ۇستانعان دىنىندە قالادى. كەيدە ءوز تاڭداۋىن جاساپ, باسقا دىنگە دەگەن قىزىعۋشىلىق تانىتۋى مۇمكىن. سونداي كەزدە اتا-انالاردىڭ ازدى-كوپتى ءدىني ساۋاتتى بولۋى ماڭىزدى. ولاي بولماعان جاعدايدا بالاڭىز سىرتتاعى ادامداردىڭ ىقپالىندا كەتەتىنى ءسوزسىز. بالا 5-6 جاسىندا وتباسىندا جاسالىناتىن ءدىني جورالعىلار تۋرالى سۇراي باستايدى. يسلام ءدىنىن ۇستاناتىن وتباسى بالالارىندا «ورازانى» ادامدار نە ءۇشىن ۇستايدى, «ايت» مەرەكەسىن نەگە تويلايدى دەگەن, حريستيان ءدىنىن ۇستاناتىن وتباسىلاردا «روجدەستۆو» مەرەكەسىن تويلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى قانداي دەگەن سياقتى سۇراقتار تۋىندايدى. ال 10 جاسىندا ءدىننىڭ ماڭىزىن تۇسىنسە, 12-15 جاستا ءوزىنىڭ سانالى تۇردە تاڭداۋىن جاسايدى. تيىسىنشە, وسى جاسقا دەيىن بالانىڭ ءدىن تۋرالى تۇسىنىگى قالىپتاسادى.
ەڭ باستاسى اتا-انا بالاعا ءدىن تۋرالى, رۋحانيات تۋرالى ايتقاندا وزىندە تۇسىنىك بولۋى كەرەك. ءدىن تۋرالى اقپاراتتى بالا ءبىرىنشى كەزەكتە ۇيدەن نەمەسە ساۋاتتى ماماننان العانى ابزال. بىرىنشىدەن, ءدىني ءبىلىمدى سەنىمدى اقپارات كوزدەرىنەن السا, ەكىنشىدەن, ءدىني ءبىلىم بالانىڭ كوكجيەگىنىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتەدى, قوسىمشا ءبىلىمنىڭ ەشقاشان زيانى جوق.
سونداي-اق ءبىز زايىرلى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىمىزدى ۇمىت قالدىرماڭىزدار. قر ء«دىني قىزمەتتەر جانە ءدىني بىرلەستىكتەر» تۋرالى زاڭىنا سايكەس, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءدىني بىرلەستىكتەردەن بولىنگەن جانە زايىرلى سيپاتتا. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ اۋماعىندا ءدىني راسىمدەر وتكىزىپ, جينالىس جۇرگىزۋگە, سونداي-اق ميسسيونەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا جول بەرىلمەيدى.
كەيبىر كەزدە اتا-انالار بالالارىنىڭ تەلەديدار كورگىزبەي, مەملەكەت بەلگىلەگەن بارلىق مەرەكەلەردى اتاپ وتۋدەن باس تارتىپ, مەكتەپتە مەملەكەتتىك رامىزدەردى (تۋ, ەلتاڭبا, ءانۇران) قۇرمەتتەۋگە تىيىم سالادى. اتا-انالاردىڭ بالالاردى ءدىني سەبەپتەرمەن مەديتسينالىق ۆاكتسيناتسيالاۋدان باس تارتۋ جاعدايلارى دا كەزدەسەدى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ار-وجدان بوستاندىعى قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ جانە ءدىني تاجىريبەلەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالعان, الايدا بالانىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ ءتونىپ, ونىڭ قۇقىقتارىنا قىسىم جاسالعان جاعدايدا مەملەكەت ءوز بالاسىنا قاۋىپ توندىرەتىندەرگە قاتىستى بەلگىلى ءبىر شارالار قولدانۋ قۇقىعىنا يە.
تەمىرلان سوۆەتوۆ,
ءدىنتانۋشى