قارجى سالاسىندا كەزەك كۇتتىرمەي اتقارىلاتىن اۋقىمدى شارۋا كوپ. سونىڭ كوبى ۇلتتىق بانك قۇزىرەتىنە تىكەلەي تاۋەلدى. قارجىلىق ستراتەگيا تۇرعىسىنان ماڭىزدى سانالاتىن مەكەمە ۇلتتىق بانكتى عالىمجان ءپىرماتوۆ ەكى جىلعا جۋىق ۋاقىت باسقاردى. ەندى پرەزيدەنت ونىڭ ورنىنا باسشى ەتىپ تيمۋر سۇلەيمەنوۆتى تاعايىندادى.
باسشىلىقتىڭ اۋىسۋىمەن ۇب فۋنكتسياسى قالاي وزگەرمەك, قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتى جالعاسا ما, الدە بازالىق مولشەرلەمە تومەندەي مە, ينفلياتسيامەن كۇرەس قالاي, قاي باعىتتا جۇرگىزىلەدى دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەيتىنىمىز تۇسىنىكتى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋدا ۇلتتىق بانكتىڭ جوعارى بازالىق مولشەرلەمەسىنە قاتىستى وڭ پىكىر ءبىلدىردى. «بىلتىر بانكتەردىڭ تازا پايداسى 1,5 ترلن تەڭگەگە جۋىقتادى. ال وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا 1 ترلن تەڭگەدەن اسىپ كەتتى. بانكتەر ءتيىمدى جۇمىس ىستەگەننىڭ ارقاسىندا ەمەس, نەگىزىنەن ۇلتتىق بانك ينفلياتسيامەن كۇرەسۋ ءۇشىن بازالىق مولشەرلەمەنى جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرعاندىقتان, وسىنداي مول پايداعا كەنەلدى», دەدى پرەزيدەنت.
كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
سونىمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكادا ءتيىمدى رەفورما جاساۋ ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ماكروەكونوميكالىق ورنىقتىلىق پەن تۇراقتىلىق قاجەت دەدى. ال ءبىزدىڭ ەلدە قارجىلىق تۇراقتىلىققا قاتىستى قۇزىرەت ۇلتتىق بانككە تيەسىلى.
قارجى ساراپشىسى راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ اۋىسۋى – جاڭا ەكونوميكالىق باسىمدىقتاردى بەلگىلەگەننەن كەيىن جاسالىپ وتىرعان لوگيكالىق ءجۇرىس.
«مەملەكەت بۇل باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 1,5-2 ترلن تەڭگە ءبولۋى كەرەك. بىرەۋلەر ءپىرماتوۆتى الىپ تاستادى دەپ ايتىپ جاتىر. شىن مانىندە ت.سۇلەيمەنوۆ تاعايىندالدى. ت.سۇلەيمەنوۆ بۇعان دەيىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە جوسپارلاۋعا تىكەلەي قاتىسىپ ءجۇردى جانە ەندى مەملەكەتتىك جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تاعايىندالىپ وتىر. ۇب الدىنداعى نەگىزگى مىندەت – پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن اقشا تابۋ جانە بانكتەردىڭ بيزنەسكە نەسيە بەرۋىن باستاپ كەتۋ. بۇعان دەيىن بىرنەشە بەيرەسمي كەزدەسۋ بولدى, وندا مەملەكەت بانكتەردىڭ بيزنەستى نەسيەلەندىرۋگە نە كەدەرگى بولاتىنىن انىقتاۋعا تىرىستى. بانكتەر كەلتىرىپ وتىرعان ارگۋمەنتتەردىڭ كوبى اقىلعا سىيادى. قارجى ينستيتۋتتارى تاۋەكەلى كوپ بيزنەستى نەسيەلەۋگە قۇلىقتى ەمەس. ويتكەنى بانكتەردىڭ ارتىندا ءبىز – قاراپايىم سالىمشىلار تۇرمىز. بىراق كوپتەگەن بانك كەيىنگى ۋاقىتتا تۇتىنۋشىلىق زايمعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ جاتىر. بۇل ىشكى جالپى ءونىمدى كوتەرۋ جولىندا جاقسى شىعار, الايدا قولدى جۇرەككە قويىپ تۇرىپ مويىنداۋ قاجەت: ەگەر بانك تۇتىنۋشىلىق نەسيە بەرۋدەن باسقا ەشتەڭە ىستەي الماسا, وندا بۇل بانك كەدەيلىك ەسەبىنەن كۇن كورىپ وتىر دەگەن ءسوز. نارىققا ونداي بانك كەرەك ەمەس», دەيدى ساراپشى.
RiskTakersKZ ساراپشىلارى بولسا, ۇلتتىق بانكتىڭ جاڭا باسشىسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى ۇيىمدى «سفەرالىق ۆاكۋمنان» الىپ شىعۋ جانە حالىقتىڭ نەسيە جۇكتەمەسىن ازايتۋ بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ دەپ سانايدى.
ء«بىزدىڭ ويىمىزشا, جاڭا توراعا بازالىق مولشەرلەمە بويىنشا شەشىم قابىلداۋدا كەيىنگى جارتى جىلدا ۇب جاساعانداي ايرىقشا ۇقىپتىلىق تانىتپايدى. جاڭا توراعانىڭ تاعى ءبىر قىزىق مىندەتى – KASE مەن AIX-ءتىڭ بىرىگۋى. احقو-نى دامىتۋعا جۇمسالعان بارلىق قاراجاتتى ەسەپكە الاتىن بولساق, بۇل ميسسيانىڭ قالاي جۇزەگە اساتىنىن باقىلاۋ دا قىزىق. سونداي-اق ۇلتتىق بانك ىشىندە دە تاعايىنداۋلار كۇتەمىز. بۇل بۇرىنعى توراعامەن بىرگە كەلگەن ورىنباسارلار مەن ديرەكتورلارعا قاتىستى», دەيدى ولار.
تەلەگرامداعى Tengenomika كانالىنىڭ جازۋىنشا, تيمۋر مۇرات ۇلى ەڭ الدىمەن قارجى جۇيەسىنىڭ جۇيەلىك تاۋەكەلدەرىنىڭ مونيتورينگى جانە قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان شارالاردى قاراستىرۋ سياقتى باس بانكتىڭ فۋنكتسيالارى جونىندەگى اسپەكتىلەرگە باسا نازار اۋدارۋعا ءتيىس.
«مۇمكىن ماكروپرۋدەنتسيالىق ساياساتتى اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ قوسىمشا قۇرالى رەتىندە پايدالانۋ كەرەك شىعار. بۇل رەتتە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىق جونىندەگى كەڭەس مۇشەسى ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. ۇلتتىق بانكپەن سالىستىرعاندا, اگەنتتىك – قارجىلىق تۇراقتىلىق لوكوموتيۆى ەمەس. ياعني اگەنتتىك ماكرودەڭگەيدە ەمەس, ميكروپرۋدەنتسيالىق دەڭگەيدە جەكەلەگەن قارجى ينستيتۋتتارىن باقىلاۋ مەن قاداعالاۋعا جاۋاپ بەرەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە ساياساتى مەن باعا تۇراقتىلىعى مانداتىنان بولەك, قارجىلىق تۇراقتىلىقتى, سونىڭ ىشىندە ماكروەكونوميكالىق ورنىقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدە كوشباسشى جانە لوكوموتيۆ بولۋى كەرەك ەكەنىن ۇمىتۋعا بولمايدى», دەيدى Tengenomika ساراپشىلارى.
قارجى ساراپشىسى اندرەي چەبوتارەۆ ع.ءپىرماتوۆ تاعايىندالعالى بەرى جوعارى بازالىق مولشەرلەمەنى سىناپ كەلەدى. ونىڭ ويىنشا, بازالىق مولشەرلەمەنى 2022 جىلدىڭ سوڭىنان باستاپ بولسا دا تومەندەتۋ كەرەك ەدى. ول ت.سۇلەيمەنوۆ تۇسىندا ۇب سونداي باتىل قادامعا بارادى دەپ كۇتەدى.
«پرەزيدەنت كرەديتتىك ءيمپۋلستى جاڭعىرتىپ, كورپوراتيۆتىك نەسيەلەۋدى قايتا ىسكە قوسىپ, جىلىنا 6-7 پايىزعا ءوسىرۋدى مىندەت ەتىپ قويدى. بۇل راسىمەن مۇمكىن نارسە مە؟ تاپسىرمانى ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ قايتىپ جۇزەگە اسىرارى قىزىق بولىپ تۇر. ولار ءبىر-ءبىرىن ايىپتاۋدى دوعارىپ, ۇستەلگە جايعاسىپ, بىرىڭعاي ساياسات ازىرلەۋگە ءتيىس. وقۋلىقتار مەن ۇلتتىق بانكتىڭ مانداتى تالاپ ەتەتىندەي جوعارى مولشەرلەمەنى ۇستاي وتىرىپ, رەتتەۋشى ۇكىمەتتى ودان دا ۇلكەن فيسكالدىق يمپۋلستارعا يتەرمەلەيدى. مەملەكەتتىك قارىزعا جۇمسالعان شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. مولشەرلەمەنى بىرتىندەپ ءتۇسىرۋ كەرەك. وكىنىشكە قاراي, ۇلتتىق بانك بىلتىر جىل سوڭىندا مولشەرلەمەنى ازايتاتىن جاقسى مۇمكىندىكتى جىبەرىپ الدى. ول كەزدە تەڭگە نىعايا باستاعان جانە ينفلياتسيانىڭ ءۇش ايدان سوڭ تومەندەي باستايتىنى بەلگىلى ەدى. ناقتى ەكونوميكاعا اسەر ەتەتىن وڭتايلى ۋاقىت بولدى, سودان كەيىن بىرتىندەپ تومەندەتە باستاسا دۇرىس بولاتىن. قازىر ەندى كەشىگىپ قالدىق. ەگەر پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداعىسى كەلسە, وندا ۇب باسشىلىعى مولشەرلەمەگە قاتىستى نەعۇرلىم پارمەندى ءتاسىل قولدانۋعا ءتيىس», دەيدى ا.چەبوتارەۆ.
ت.سۇلەيمەنوۆتىڭ ۇب فۋنكتسيالارىن قالاي جاڭعىرتاتىنى – ۋاقىت ەنشىسىندە. ول بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋگە قاتىستى قىسقا پىكىر بىلدىرگەن. «ينفلياتسيا – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزداعى ەڭ قاۋىپتى ۇدەرىس. ونى ءبىرىنشى كەزەكتە شەشۋ كەرەك. ەگەر جاعداي جاسالسا, وندا مولشەرلەمەنى تومەندەتۋگە بولادى», دەپ ەكىۇشتى جاۋاپ قاتتى بىرەر كۇن بۇرىن.