ءۇندىستاندا ءوتىپ جاتقان G20 ەلدەرىنىڭ سامميتىندە تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايپ ەردوعان «ۇلكەن جيىرمالىق» ەلدەرىنىڭ جاڭا ساۋدا ءدالىزىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جوسپارىن سىنعا الدى.
بۇل باعىت ءۇندىستاننان شىعىپ, ساۋد ارابياسى جانە يزرايل ارقىلى وتپەك, ال تۇركيا ودان تىس قالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى ر.ەردوعان مۇنداي جوباعا تۇركيا ارالاسپاسا, ونى جۇزەگە اسىرۋ قيىن ەكەنىنە توقتالدى.
«تۇركياسىز ءدالىز جوق», دەدى ەردوعان ءۇندىستاندا ءوتىپ جاتقان G20 سامميتىندە. «تۇركيادا ماڭىزدى وندىرىستىك جانە ساۋدا بازاسى قالىپتاسقان. شىعىستان باتىسقا تاۋار جەتكىزۋدىڭ قولايلى ءتاسىلى – تۇركيا ارقىلى ءوتۋ».
ء«ۇندىستان – تاياۋ شىعىس – ەۋروپا» ەكونوميكالىق ءدالىزى نەمەسە IMEC دەپ اتالاتىن كولىك بايلانىسى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, ساۋد ارابياسى, يوردانيا جانە يزرايل ارقىلى ءوتىپ, سودان كەيىن گرەكيا مەن ەۋروپاعا جەتەتىن تەمىر جول جەلىلەرى مەن كەمە قاتىناسىن قۇرۋعا باعىتتالعان.
ءدالىز قۇرىلىسى جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك مەموراندۋمىنا ەۋروپالىق وداق, ءۇندىستان, ساۋد ارابياسى, ءباا, اقش جانە G20-نىڭ باسقا سەرىكتەستەرى قول قويدى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – جۇك تاسىمالداۋ ۋاقىتىن 40 پايىزعا قىسقارتۋ, سونداي-اق ءتۇرلى شىعىندى ازايتۋ.
الدا-جالدا ءدالىز وسى نۇسقاسى بويىنشا قابىلدانسا, وندا تۇركيانى اينالىپ وتەدى. ر.ەردوعاننىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ءتۇرلى ساۋدا دالىزدەرىن سالۋ ارقىلى كوپتەگەن مەملەكەت ىقپال ەتۋ اۋقىمىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق تۇركيا پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە ءباا باسشىسى مۇحاممەد بەن زايدتىڭ وسى ماسەلەگە قاتىستى باتىل ۇسىنىس جاساعانىنا نازار اۋداردى.
جالپى, «ۇلكەن جيىرمالىق» سامميتىندە بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلە تالقىلاندى. بىلتىرعى كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىلارى رەسەيدى اشىق ايىپتاعان. الايدا بيىلعى جيىننىڭ قورىتىندى قۇجاتىندا ۋكراينانىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى عانا ايتىلعان. ساراپشىلار مۇنى G20 ەلدەرىنىڭ كوزقاراسى جۇمسارعانىمەن بايلانىستىرادى.
بۇدان بولەك, رەسمي تۇردە افريكا وداعى «ۇلكەن جيىرمالىقتىڭ» تۇراقتى مۇشەسى اتاندى. بۇعان دەيىن وندا تەك وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى عانا بار-تۇعىن. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, افريكا وداعىنىڭ رەسمي مۇشە اتانۋى قارا قۇرلىقتىڭ داۋسىن جەتكىزۋگە جول اشادى.
G20 كوشباسشىلارى 2030 جىلعا قاراي جاھاندىق دەڭگەيدە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا قۋاتىن ءۇش ەسە ۇلعايتۋعا كەلىستى. كومىردەن وندىرىلەتىن قۋاتتى قىسقارتۋ قاجەت ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ماقۇلدادى. دەگەنمەن جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرىن ۇلعايتۋعا قاتىستى قولدانىستاعى ساياساتتى وزگەرتۋ جوسپارىن ۇسىنعان جوق. قازىرگى تاڭدا تۇبەگەيلى جاسىل ەنەرگياعا كوشۋ ءۇشىن جىلىنا 4 تريلليون دوللار قاجەت. بىراق ونى قايدان الۋعا بولاتىنى تۋرالى ەشكىم ءتىس جارمادى.