وڭىردەگى ءبىلىم وشاقتارى جوندەۋدەن وتكىزىلگەننەن كەيىن جۇتىنىپ سالا بەردى. اتا-انالار دا, مەكتەپ وقۋشىلارى دا سۇيىكتى مەكتەپتەرىنىڭ وزگەشە رەڭگە بويانىپ, ءسان-سالتاناتى كەلىسكەنىنە ءدان رازى.
زەرەندى اۋدانىنا قاراستى ەتەك-جەڭى كەڭ پىشىلگەن شاعالالى اۋىلىنداعى مەكتەپ سوناۋ 1965 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونشاما ۋاقىتتان بەرى كۇردەلى جوندەۋ كورمەگەندىكتەن, توزىعى دا جەتكەن. ءبىلىم وشاقتارىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنا سايكەس 2021-2022 جىلدارى 188 مەكتەپتى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن 4,2 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. قىرۋار قارجى كونەرگەن عيماراتتاردى جاڭارتىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن تولىقتىرىپ, ءبىلىم سالاسىن جاڭا بيىككە كوتەرۋگە شاراپاتىن تيگىزىپ وتىر. شاعالالى مەكتەبى دە كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن قايتا تۇلەگەن. بۇل ءبىلىم وشاعىنا 261 ملن تەڭگە باعىتتالعان. ورتا جانە باستاۋىش سىنىپتاردىڭ عيماراتى وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جاڭعىرتىلعان. كىرەبەرىس ءدالىز دە, ءپان كابينەتتەرى دە جارقىراي جايناپ تۇر. ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جەلىسىنە قوسىلعان. وزدەرىنىڭ جەكە قازاندىعى بار. 27 وقۋ كابينەتىنىڭ 20-سى كومپيۋتەرمەن جابدىقتالعان. سپورت زال, اسحانا, مەديتسينا كابينەتى كوزتارتارلىق. مەكتەپ ديرەكتورى جانىبەك ءنۇرشارىپتىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم ساپاسىنىڭ كورسەتكىشىنە بايلانىستى اۋدانداعى 62 مەكتەپتىڭ اراسىنان ءۇشىنشى ورىنعا يە بولىپتى. مۇعالىم دە جەتكىلىكتى.
جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپ وقۋشىلارى وقۋلىقتارمەن 100 پايىز قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر. جالپى, ءبىلىم الامىن دەگەن وقۋشىعا مۇمكىندىك مول. ەلەكتروندى كىتاپحانا جۇمىس ىستەيدى. باستاۋىش سىنىپتىڭ وقىتۋشىسى اينۇر راتاي كىتاپحاناشى جۇمىسىن قوسىمشا اتقارادى. تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق – قازاق ءتىلى ءپانى كابينەتى ينتەراكتيۆتى تاقتامەن, مونوبلوكپەن جابدىقتالعان. ساباق جاڭا ادىستەمە بويىنشا جۇرگىزىلەدى. بۇرىنعىعا قاراعاندا جەرگىلىكتى ۇلت ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتا باسىم. وعان ءتىل وقىتۋدىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگىنىڭ جەتىلۋى سەبەپشى بولىپ وتىر. مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, بىرنەشە ۇلتتىڭ بالالارى ءبىلىم الىپ جاتقان مەكتەپتە بارلىق وقۋشى قازاقشا اۋىزەكى تىلدە سويلەي الادى. گەوگرافيا ءپانىنىڭ كابينەتىنە قۇنى 2 ملن تەڭگە تۇراتىن Touch Panel سەنسورلىق ەكرانى ورناتىلعان. ءوزىڭىز ويلاپ قاراڭىز, بىلمەككە جانى قۇمار اۋىل بالالارى گەوگرافيا ءپانىن وقىعان كەزدە الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىن الاقاندارىنا سالعانداي كورىپ, قىر-سىرىن جادىنا توقيتىن بولادى. وسى ءبىر ادەمى مۇمكىندىك تورتكىل دۇنيەنى تەگىس تانىپ بىلۋگە قۇلشىنىستارىن ارتتىرادى ەمەس پە؟ تيتىمدەي تەتىكتى باسساڭىز بولدى, وزەن بە, تەڭىز بە, اسقارالى تاۋ ما كوركەم سۋرەتى كىلكىپ, كوز الدىڭىزدا تۇرادى. گەوگرافيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ارداق قابدەنوۆانىڭ پىكىرىنشە, وسى ءبىر تەحنيكالىق مۇمكىندىك وقۋشىلاردىڭ وي-ءورىسىن كەڭەيتە تۇسكەن ءارى بۇلاردىڭ مەكتەبى وسى جاڭالىقتىڭ ارقاسىندا اۋدانداعى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ الدىڭعى لەگىنەن تابىلدى. ءبىلىم وشاعىن جاڭا زاماننىڭ تالابىنا ساي جابدىقتاۋ, مۇعالىمدەردىڭ دە ەڭبەگىن ءبىرشاما جەڭىلدەتە تۇسكەن. بۇرىنعىداي قادام باسقان ءىسىن حاتتايتىن قاعازباستىلىقتان ارىلىپ, ىزدەنىسپەن جۇمىس ىستەۋگە ۇمتىلۋ ۇستىندە.
– قازىرگى مۇعالىمنىڭ مۇمكىندىگى مولايدى, – دەيدى ارداق قابدەنوۆا. – ماسەلەن, مەن تاپسىرمانى ەكران ارقىلى كورسەتەمىن. سىنىپتىڭ بارلىق وقۋشىسىنا جەكە-جەكە تاپسىرمانى باسىپ شىعارۋدان ارىلدىق. بىلاي قاراعاندا, جەڭىل-جەلپى دۇنيە بولعانىمەن, كۇن سايىن قايتالانا كەلە قىرۋار شارۋا بولىپ شىعار ەدى.
ششۋچە قالاسىنداعى №5 ورتا مەكتەپتىڭ جوندەۋىنە 459 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. ايتپاقشى, ءبىلىم وشاعى 1957 جىلى سالىنىپتى. سودان بەرى تىڭعىلىقتى جوندەۋ جۇمىسى جاسالىپ وتىرعانى وسى. قۇرىلىسشىلار قابىرعاسىن عانا قالدىرىپ, قالعان دۇنيەنىڭ ءبارىن جاڭالاپ شىققان. ەسەسىنە قازىرگى كەيپى جاڭادان سالىنعان عيمارات ءتارىزدى. بۇرىن-سوڭدى بولماعان اسحاناعا دا ورىن تابىلعان. تاعى ءبىر كەرەگى – ۇجىمنىڭ باسىن قوساتىن ءماجىلىس زالى. بۇل ءبىلىم وشاعى – ششۋچە قالاسىنداعى اۋىزەكى تىلدە «ستانسا سىرتىنداعى پوسەلكە» دەپ اتالاتىن شاعىن اۋداننىڭ ازاماتتارىنىڭ باسىن قوسىپ, كەزدەسۋ وتكىزەتىن دە جەرى. بۇگىندە 533 ورىندىق ءبىلىم وشاعىندا 329 وقۋشى ءبىلىم الادى. ماتەماتيكا, فيزيكا, تاريح ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بار. جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەر باسپانا بەرىلمەيتىندىكتەن كەلە الماي وتىر. جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەننەن كەيىن جاڭا ينفورماتيكا كابينەتى جابدىقتالعان. مۇنداي كابينەتتەردىڭ سانى – التاۋ. «بالالار روبوتتەحنيكانى مەڭگەرىپ, ءارتۇرلى بايقاۋلارعا قاتىسادى. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتى جەتىلدىرۋگە كۇش سالامىز», دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى قۋانىش شاياحمەتوۆ.
قاتاركول ەلدى مەكەنىندەگى ابىلقايىر دوسوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ 1971 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. 2021 جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتەن 354 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. قازىر كورگەن جان كونە دەپ ايتا الماس ەدى. 2022 جىلدىڭ 8 تامىزىندا «قازاقستان حالقىنا» قورىمەن كەلىسىمشارت جاسالعان. وسى كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە اۋىل مەكتەبى 250 ملن تەڭگەگە قاجەتتى قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. مەكتەپ جاڭعىرعان سوڭ ششۋچە قالاسىنان كەلىپ وقيتىن وقۋشىلار دا كوبەيە تۇسكەن. مەكتەپ ديرەكتورى سەرىكباي مۋسين ءبىلىم وشاعىنىڭ كىرەبەرىسىندەگى اقپاراتتىق كيوسكىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىردى. ەلەكتروندى جۇيە ءدال وسى كەزدە مەكتەپ ءىشى نەمەن تىنىستاپ جاتقانىن اينا-قاتەسىز كورسەتىپ بەرەدى. ءار كابينەت ىڭعايلى جيھازدارمەن جابدىقتالعان. ءتىپتى جاڭا تەلەستۋديا پايدا بولىپتى. مەكتەپتە «وزىق ويلار ورالىمى» دەپ اتالاتىن ءمۇيىس تە بار. بۇل جەرگە مۇعالىمدەر مەن مەكتەپ وقۋشىلارى وزدەرىنىڭ وي-پىكىرلەرىن, ۇتىمدى ۇسىنىستارىن جازىپ قالدىرا الادى. قاتاركول مەكتەبى استانا مەن كوكشەتاۋ قالاسىنداعى ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەرمەن بايلانىس جاسايدى.
ششۋچە قالاسىنداعى ورمان شارۋاشىلىعى, ەكولوگيا جانە تۋريزم جوعارى كوللەدجىنىڭ جاتاقحاناسىنا جالپى قۇنى 221 ملن تەڭگە بولاتىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەن. بۇل – وڭىردەگى ەڭ بايىرعى ءبىلىم وشاعى. ۇجىم وسى جىلى 125 جىلدىعىن اتاپ وتكەلى وتىر. قازىر كوللەدجدە 500-گە جۋىق ءبىلىم الۋشى بار. جوندەۋ جۇمىسىمەن اينالىسقان مەردىگەرلەر عيماراتتىڭ ەدەنىن تولىق جاڭالاعان. ەلەكتر, سۋ, جىلۋ جەلىلەرى جاڭارتىلعان. ەسىكتەرى الماستىرىلعان. بەينە باقىلاۋ ورناتىلعان. شاتىرى قىمتالعان. كوللەدج ديرەكتورى ازامات قوجاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم الۋشىلاردى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋدە ماسەلە تۋىنداعان ەمەس.
وسىلايشا, كوكشە وڭىرىندەگى ءبىلىم وشاقتارى زامانعا ساي تۇلەپ جاتىر.
اقمولا وبلىسى