ەلىمىزدە كاسىپكەرلەردى قولداۋدىڭ قارجىلاي جانە قارجىلاي ەمەس قولداۋ شارالارى قولدانىلادى. قارجىلىق شارالاردىڭ ىشىندە نەسيەلەردى سۋبسيديالاۋعا سۇرانىس كوپ. بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىندا كەڭىنەن ءسوز بولدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قولداۋ جانە قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى نۇربول جاڭابەكوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جانە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالار 2022 جىلدان باستاپ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسىنا شوعىرلاندىرىلعان.
قارجىلاي قولداۋ شارالارى بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسى بولىگىندە مەملەكەت نەسيەلەردى 13,75% سۋبسيديالايدى, ال كاسىپكەرلەر قالالاردا ونىڭ 8%-ىن جانە اۋىلدىق جەرلەردە 7%-ىن تولەيدى.
«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جانە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى ىسكە اسىرىلا باستاعالى بەرى 95 مىڭ كاسىپكەرلىك جوباعا شامامەن 7 ترلن تەڭگە سۋبسيديالاۋمەن قولداۋ كورسەتىلگەن. كرەديتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا 1,4 ترلن تەڭگە كولەمىندە 57 مىڭنان اسا نەسيە قولداۋ تاپقان. سونىمەن قاتار «قىسقا نەسيەلەر» دەپ اتالاتىن شاعىن نەسيەلەۋ قۇرالى دا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
«ينۆەستيتسيالىق ماقساتتارعا 3 جىلعا 20 ملن تەڭگەگە دەيىن, ال اينالىم كاپيتالىن تولىقتىرۋعا 2 جىل مەرزىمگە 5 ملن تەڭگە بەرىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا 255 ملرد تەڭگەگە 38 مىڭنان اسا جوباعا قولداۋ كورسەتىلدى», دەدى ن.جاڭابەكوۆ.
وتەۋسىز نەگىزدەگى مەملەكەتتىك گرانتتار بەرۋ دە تابىستى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2012-2023 جىلدار ارالىعىندا كاسىپكەرلەر ءۇشىن 17,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا 5 600-دەن اسا گرانت بەرىلدى.
«قارجىلاي قولداۋلاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى دە جوعارى. وسى باعدارلامالار ىسكە اسىرىلا باستالعالى بەرى 120 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى, بيۋدجەتكە 53 ترلن تەڭگەدەن اسا سوماعا سالىق تولەندى, 3,4 ترلن تەڭگەدەن ارتىق سوماعا شوب ءونىمى شىعارىلدى», دەپ قورىتىندىلادى ۇەم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى.
كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى اۋىل-اۋداندارداعى كاسىپكەرلەردى دە كەڭىنەن قامتىعان. سونىڭ ءبىر مىسالى – «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى. اتالعان شارا جونىندە اشم قارجىلىق قۇرالدار جانە ميكروكرەديت بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى تۇرار مۇحامەدجانوۆ جان-جاقتى اڭگىمەلەدى.
بيىل «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنا 100 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. ەلىمىز بويىنشا بۇگىنگى تاڭدا 4 600-دەن اسا ءوتىنىم ماقۇلدانىپ, 25 ملرد تەڭگە سوماسىندا نەسيە بەرىلگەن.
«بۇل باعدارلاما بيىل رەسپۋبليكا كولەمىندە العاش رەت ىسكە اسىرىلىپ وتىر. نەسيە نەگىزىنەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە بەرىلىپ جاتىر. سوندىقتان كەپىلگە قوياتىن م ۇلىكتەرى – اۋىلداعى ۇيلەر, جەرلەر. كوپ جاعدايدا وسىنداي اۋىلداعى ۇيلەردىڭ قۇجاتتارى دۇرىس بولمايدى. سول سەبەپتى نەسيەلەردى ماقۇلداۋ مەرزىمدەرى دە سوزىلىپ كەتتى. نەسيەلەردىڭ از بەرىلۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – وسى», دەدى ت.مۇحامەدجانوۆ.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنا بولىنگەن 100 ملرد تەڭگە بيىل شامامەن 17 مىڭ عانا شاعىن نەسيە بەرۋگە ەسەپتەلگەن. ال 2029 جىلعا دەيىن بۇل باعدارلاماعا 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن قارجى ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«كەلەسى جىلعا ءبىز تاعى 100 ملرد تەڭگە ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازىرگى ۋاقىتتا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ جوباسى ازىرلەندى, سول جوبا اياسىندا 100 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر», دەدى ت.مۇحامەدجانوۆ.
قارجىلاي قولداۋ شارالارىمەن قاتار, كاسىپكەرلىكتى قارجىلاي ەمەس قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ بىرقاتار شاراسى دا ءساتتى ىسكە اسىرىلۋدا. بيىلدان باستاپ مينيسترلىك ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋدى كوزدەيتىن «مەن كاسىپكەر» كاسىپكەرلىكتى قارجىلاي ەمەس قولداۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن ەنگىزدى.
«شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن تەگىن قىزمەتتەر اۋداندىق دەڭگەيدە جانە مونوقالالاردا كاسىپكەرلىككە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا وفلاين رەجىمدە ۇسىنىلادى. قالا تۇرعىندارى ءۇشىن قىزمەت ءتيىستى پورتال ارقىلى ونلاين كورسەتىلەدى», دەدى «اتامەكەن» ۇكپ جۇمىسپەن قامتۋ مەن شاعىن جانە ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ايدانا توعىزباەۆا.