اق جەلەڭدىلەردى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنىڭ كوبەيە تۇسكەنى الاڭداتىپ وتىر. اياق-قولى ساۋ ادامعا وبىر جابىسسا, ايىعۋى ەكىتالاي. دارىگەرلەر پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق قارالۋ اۋرۋدى ەرتە ساتىسىندا انىقتاپ, جەڭۋگە بولاتىنىن ايتادى. وكىنىشكە قاراي, اۋەلگى بايلىقتىڭ ماڭىزىنا ۋاقىتىندا وي جۇگىرتپەي, كەش قالىپ جاتقاندار بارشىلىق.
ەرتىس-بايان ءوڭىر ونكولوگيا سىرقاتى بويىنشا رەسپۋبليكادا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. قوعام بەلسەندىلەرى مەن مەديتسينا سالاسىنىڭ وكىلدەرى مۇنى ايماقتاعى ناشار ەكولوگيالىق جاعدايمەن بايلانىستىرادى. وندىرىستەگى الىپ كاسىپورىندار, قورشاعان ورتاعا زياندى قالدىقتار شىعاراتىن ەڭبەك ۇيىمدارى مول شوعىرلانعان. ونىڭ ۇستىنە كەزىندە ايماقتىڭ ءبىراز بولىگى سەمەي پوليگونى اۋماعىندا بولعاندىقتان, قاۋىپتى دەرتتىڭ ازايماي تۇرۋىنا كەزىندەگى اتوم بومباسى سىناقتارىنىڭ زاردابى دا قىرسىعىن تيگىزۋدە دەپ بولجانادى. مۇنداي سەبەپ-دالەلدەردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. دەي تۇرعانمەن, اق جەلەڭدىلەر كەيىنگى جىلدارى ونكولوگيالىق ارۋلارعا قارسى كۇرەستە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جەتىستىككە قول جەتكىزىپ وتىرعانىن ايتىپ وتكەن ابزال. جاڭا مەديتسينالىق جابدىقتاردى قولدانۋ, ەرتە دياگنوستيكانى كەڭەيتۋ ەسەبىنەن ونكولوگيالىق ناۋقاستاردىڭ بەسجىلدىق ءومىر ءسۇرۋ كورسەتكىشى 51 پايىزدان 57 پايىزعا دەيىن وسكەن. بۇل – وتاندىق مەديتسينا سالاسى ءۇشىن جامان كورسەتكىش ەمەس.
دارىگەرلەر قاۋىپتى ىسىك اۋرۋلارى بويىنشا احۋالدى بۇدان دا جاقسارتۋعا بولاتىنىن, تەك بۇل جەردە ازاماتتاردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ازاماتتار ءومىر جاسىنىڭ ءار كەزەڭىندە ءارتۇرلى دەرتتى ەرتە انىقتاۋ ماقساتىندا سكرينينگكە شاقىرىلادى. بۇل تەكسەرۋ – اۋرۋدى الدىن الا انىقتاپ, وڭتايلى ەمدەۋ ءادىسىن تاڭداۋعا, ۋاقتىلى ەم-دوم قابىلداۋعا كومەك. وڭىردە ەنگىزىلگەن «جاسىل ءدالىز» قاعيداتى قاتەرلى ىسىكتى دەر ۋاقىتىندا ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. مىسالى, وسىنداي مەديتسينالىق تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەسىندە جىل باسىنان وڭىردەگى 56 تۇرعىننان ونكولوگيالىق دەرت تۇرلەرى انىقتالعان.
وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەردە جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 3,8 مىڭ ادام ەمدەلگەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 800 ەمدەلۋشىگە كوپ.
– ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ قۇرىلىمى بويىنشا الىپ قاراساق, كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىككە شالدىققاندار كوش باستاپ تۇر. ودان سوڭ ءسۇت بەزى وبىرى, وكپە, اسقازان, جاتىر موينىنىڭ قاتەرلى ىسىكتەرى دە كوبەيىپ كەلەدى. ال وكپە ىسىگىنە شالدىققاندار اراسىندا ءولىم كوپ. مۇنداي دياگنوز قويىلعانداردىڭ 17 پايىزى دۇنيە سالعان. ال كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىككە شالدىققاندار اراسىنداعى ءولىم جاعدايلارى – 13,3 پايىز. اسقازان جانە ءسۇت بەزى وبىرى مەن ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلىگى ىسىگى بويىنشا دا ەمدەلۋشىلەر اراسىندا قايتىس بولىپ كەتكەندەر از ەمەس. مۇنداي سۇرىقسىز ستاتيستيكا تۇرعىنداردىڭ دياگنوستيكا شارالارىنا كەش كەلىپ, اۋرۋدى وتكىزىپ الۋىنان تۋىنداپ وتىر, – دەيدى پاۆلودار وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل مۇقىشەۆا.
جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, ءسۇت بەزى, جاتىر موينى جانە كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىكتەرىن ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن مەديتسينالىق سكرينينگتەر جۇرگىزىلەدى. بيىل جەتى ايدا ءسۇت بەزى وبىرى بويىنشا 23 مىڭنان اسا ايەل تەكسەرۋدەن وتكەن. وكىنىشكە قاراي, 34 ايەلدەن قاتەرلى دەرت تىركەلدى. سكرينينگتىڭ مۇنداي ءتۇرى 40 پەن 70 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەر اراسىندا جۇرگىزىلىپ, تۇرعىندار ءتورت جىلدا ءبىر رەت مىندەتتى تۇردە تەكسەرىلىپ تۇرۋى شارت. ال جاتىر مويىنى قاتەرلى ىسىگى جونىنەن 21 مىڭداي ايەلگە دياگنوستيكالىق تەكسەرۋ جاسالىپ, 11 ادامدا ونكولوگيالىق اۋرۋ انىقتالعان. ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى كوللورەكتالدى ىسىكتى انىقتاۋ بويىنشا تەكسەرۋلەرمەن 33 مىڭنان اسا ازامات قامتىلعان. بۇل بويىنشا تاعى 11 ادامنىڭ اۋىر دەرتكە شالدىققانى تىركەلدى.
جالپى, وڭىردە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋ تەكسەرۋلەردىڭ 30 پايىزىندا ءمالىم بولادى ەكەن. رەسپۋبليكا بويىنشا ەرتە دياگنوستيكالاۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ناتيجەسى 30,3 پايىز بولسا, بىزدە ول 30,7 پايىزدى قۇراپ وتىر. دارىگەرلەر ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا اعزاسىندا دەرت ەندى تارالا باستاعان ازاماتتار باقىلاۋعا الىنىپ, ساپالى ەم-دومنىڭ ناتيجەسىندە اۋرۋىنان قۇتىلىپ جاتقانداردىڭ سانى از ەمەس كورىنەدى.
وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديسپەنسەردەگى ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اسەل اسقاروۆا قازىرگى كۇنى ەمدەۋ ۇيىمىندا 13 025 ادام ارنايى مەديتسينالىق تىركەۋدە تۇرعانىن جەتكىزدى. كەيىنگى 6 ايدا ديسپانسەرگە جاڭادان 1 254 ادام تىركەۋگە الىنعان (وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە 1 155 ادام تۇرعان). «كوللورەكتالدى جانە جاتىر مويىنى قاتەرلى ىسىكتەرىنە شالدىققاندار ءجيى انىقتالىپ جاتىر. ايەلدەردە ءسۇت بەزى وبىرى مەن جاتىر مويىنى ىسىكتەرى, ال ەر ادامداردا اسقازان جانە كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىكتەرى كوپ كەزدەسەدى. جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 1 273 ادامدا جاڭادان قاتەرلى ىسىك انىقتالدى. تىركەلگەن جايتتاردىڭ باسىم بولىگى پاۆلودار قالاسىنا قاتىستى, شاھار بويىنشا 708 ادامنىڭ اۋىرعانى بەلگىلى بولدى», دەيدى ول.
اتاپ وتەرلىگى, وبلىستا بىلتىردان بەرى «جاسىل ءدالىز» قاعيداتى جۇزەگە اسىپ جاتىر. ناۋقاس ادام مامانداردان كەڭەس الىپ جانە امبۋلاتوريالىق جاعدايدا قاتەرلى ىسىك بولۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىككە ىلىنسە, ول ءتۇرلى تەكسەرۋلەرگە كەزەكتەن تىس باعىتتالادى. بارلىق دياگنوستيكالىق انىقتاۋ شارالار جيىنى ەكى-ءۇش اپتا كولەمىندە جۇرگىزىلەدى ەكەن. بۇل جاڭاشىلدىق قاتەرلى ىسىك دياگنوزىن قويۋ كەزىندە ەمدەلۋشىلەردىڭ دياگنوستيكالىق قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ونكولوگيالىق ديسپانسەردە «احۋالدىق ورتالىق» جۇمىس ىستەيدى. ورتالىقتىڭ كۇش-قيمىلى ونكولوگيالىق دەرتتى باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك دەڭگەيىندە انىقتاپ, ناۋقاستىڭ مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق مەكەمەگە جەتكىزىلۋىنە, ودان ءارى ساپالى ەم الۋىنا باعىتتالعان.
پاۆلودار وبلىسى