الدىمىزدا ماسكەۋ, شەگىنەرگە جول جوق!

قازان ايىنىڭ سوڭى مەن قاراشا ايى­نىڭ باسىندا ماسكەۋدە وتەتىن حالىق­ارالىق فەستيۆال كەرەكۋلىك تەاتر ءۇشىن ونەر شىڭىنا ۇمتىلۋ مەن كورەرمەن­دەر شەكاراسىن كەڭەيتۋدە تىڭ قادام بول­ماق. شىنداپ كەلگەندە, بيىلعى «ۇج­دان» قويىلىمى ەلىمىزدەگى تەاترلار ارا­­سىندا جىل جاڭالىعى اتانىپ وتىر. رە­سەي ەلىندەگى ۇيىمداستىرۋشىلار قا­زاق­ستاننان تۇس­­كەن وتىنىمدەردى سۇ­رىپتاي كەلە, تاڭدا­ۋىن «ۇجدانعا» ار­ناۋى بۇل قويىلىم­نىڭ وزگە­لەردەن شوقتىعى بيىك تۇرعانىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەسە كە­رەك. بيىل ناۋرىز ايىن­دا تۇساۋى كە­سىلگەن شاكارىمنىڭ ءاپ­سانا­سى قاي ساحنادا قو­يىلماسىن, كورەر­مەن­دەردىڭ كەرەمەت قول­پاشتاۋىنا يە بولدى. پرەمەرانى بۇ­عان دەيىن پاۆلودار, سەمەي, وسكەمەن جۇرت­شىلىعى تاماشالادى.

قازاق دالاسىندا تەاتر پايدا بولعا­لى تالاي ساڭلاقتىڭ دۇنيەسى كورەرمەنگە جول تارتتى. الايدا تاپ قازىرگى ومىردە قوعامنىڭ اۋرۋىن ءدوپ باسىپ, ونى تەاتر تابالدىرىعىن اتتايتىن قالىڭ قاۋىم­عا اسەرلى ادىسپەن جەتكىزۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەيتىن دۇنيە. ايماۋىتوۆ ­تەاترى جۋىقتا كوپتەن كۇتكەن سانا توڭكە­رى­سىن جاساپ, مورالدىق سانا-سەزىم ۇعى­مى­نىڭ ەڭ جوعارى كاتەگورياسىن ساحنا­­دان كوردىك. كوردىك تە «ۇجداننىڭ» بۇگىن­گى قوعامداعى قۇندىلىعىنىڭ ولمەگەنى­نە كۋا بولدىق. ونەر ورداسىنىڭ ادە­بي درا­ما ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, «ۇجدان» اڭگى­مەسىنىڭ ساحنالىق نۇسقاسىن جازىپ شىق­قان نۇركەن تۇرلىبەك ءاپسانا جانرىن تاڭداعاندا قاتەلەسپەپتى, قاتتى سۇيسىن­دىك. تەاتردىڭ ىرگەتاسىن بىرگە كوتەرىسىپ جۇرگەن ونەر مايتالماندارى مەن جاس اكتەرلەر ۇجىمىنىڭ ۇيلەسكەن پلاستيكا­لىق ءىس-قيمىلى, جان ازابىنان تۋىندا­عان ساتتەر, ار, ىنساپ, ادiلەت, مەيiرiم, جا­ۋاپ­كەرشىلىكتەن جۇرداي بولعان قوعام­نىڭ قانداي جاعدايعا جەتەتىنىن دالەل­دەي تۇسەتىن ءار كورىنىس بىرىنەن ءبىرى وتەدى. ۇجداندى شىڭىراۋعا قاماپ, ادامداردى توبىرعا اينالدىرۋ, پەندەنىڭ ىشكى سەزىم يىرىمدەرىن اششى شىندىقپەن جەتكىزۋ, وتكەنگە وكىنىش ايتۋ, ادامي قاسيەتتەر­دىڭ ەڭ بيىك شىڭىن تومەندەتۋ, قولدا بار ال­تىننىڭ قادىرىن بىلمەۋ, ۋاقىتتى ۇرلاتۋ, تاعىسىن-تاعىلار.... قويىلىمدا قا­زىرگى قوعام بويىنان سۋسىپ بارا جاتقان قۇندىلىقتىڭ بارلىعى بار.

شاكارىم قۇدايبەرديەۆتىڭ «ۇجدان» اڭگىمەسى نەگىز بولعان فيلوسوفيالىق ءاپ­سانانى كورىپ, ىشكى تۇيسىكپەن ۇعى­نۋ كەرەك. ءارى سول ءيىرىمنىڭ ىشىنەن ءوزىڭىزدى ىزدەۋ كەرەك. باسقاداي جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل قويىلىمعا ماسكەۋدەگى ستانيسلاۆسكي تەاترىندا ەڭبەك ەتكەن ازامات نىعمانوۆ رەجيسسەرلىك ەتكەنىن ايتىپ وتكەن ابزال. فرانتسيادان كوستيۋم جونىندەگى سۋرەت­شى جانە قويۋشى سۋرەتشى ەللي ران­شە, رەسەيلىك حورەوگراف, پلاستيكالىق قي­مىل-بي جەتەكشىسى يليا پودچەزەرتسەۆ, ال­ماتى قالاسىنان جارىق بەرۋشى دانيار ساتى­بالديەۆ پرەمەراعا كاسىبي تۇرعىدان جاڭالىق اكەلدى.

«شاكارىمنىڭ «ۇجدان» اڭگىمەسىنىڭ ساح­نالىق نۇسقاسىن ەكسپەريمەنتتىك-في­لو­سوفيالىق ءاپسانا دەپ اتاۋعا بولادى, – دەيدى تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ادىلەت اقانوۆ. – ادامداعى ىنساپ, ادiلەت, مەيiرiم – ۇشەۋiن قوسىپ ايتقاندا ۇجدان دەگەن ۇعىم شىعادى. ەكسپەريمەنتتىك قو­يىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى – مۇندا باستى ءرول جوق. بارلىعى قالا تۇرعىندارى, حالىق اراسىندا وتەدى. ادامي قاسيەتتەردىڭ بيىك شىڭى سانالاتىن ۇجدان ماسەلەسى بۇگىن­گى الماعايىپ زاماندا اسا وزەكتى. كورەرمەن­دى تەرەڭ ويعا جەتەلەيتىن, كورىپ وتىرىپ ساحناداعى كەيىپكەرلەر اراسىنان ءوزىن ىزدەيتىن قويىلىم ماسكەۋ تورىندە دە ءساتتى شىعادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. جالپى, ءاپسانادا 26 اكتەر وينايدى. مۇنىڭ سىر­تىندا بىرگە ەرىپ باراتىن اكىمشىلىك جانە تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەر بار. جالپى سانى 40 ادام ماسكەۋگە بارادى دەپ جوسپارلانعان. فەستيۆال ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە بولعا­لى تۇر. مىتيششينسكي دراما جانە كومەديا تەاترىنىڭ ساحناسىندا وتەتىن سىنعا جالپى سانى 14 تەاتر قاتىسقالى وتىرسا, قازاقستاننان ءبىز – جالعىز ۇمىتكەرمىز. جالپى, ايماۋىتوۆ تەاترى ءۇشىن بۇل – العاشقى حالىقارالىق فەستيۆال. ماس­كەۋدە قازاق زيالىلارىنىڭ مول شو­عىر­لانعانىن ءارى رەجيسسەرىمىز ازامات نىع­مانوۆتىڭ سول جەردەن ەكەنىن ەسكەرسەك, قويىلىم بارىسىندا كورەرمەننەن كەن­دە بولمايتىن سياقتىمىز».

ايماۋىتوۆ تەاترىنىڭ باسشىسى ارمان تەمىربەكتىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي با­سە­­كەگە قاتىسۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭدايىنا بۇ­يىرا بەرمەيتىن باق. 40 ادامدى ماس­كەۋ­گە اپارىپ-اكەلۋدى, جاتىن ورنى مەن ىشەر اسىن ۇيىمداستىرۋدى ونەر وردا­سىنىڭ قالتاسى كوتەرمەيتىنى انىق. سون­دىقتان پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تارا­پىنان كومەك بولا ما دەپ ۇمىتتەنىپ وتىر تەاتر ۇجىمى.

ايتىپ وتەيىك, ونەر ورداسى بۇعان دەيىن قازاقستانداعى تەاتر فەستيۆالدارى­نا قاتىسىپ, بارلىعىنان ولجالى ورال­عان. ورال قالاسىنداعى باسەكەدە «كورول لير­مەن» «ۇزدىك ستسەنوگرافيا» اتالىمىن جەڭىپ السا, كوكشەتاۋدا «ۆەنەتسيا­لىق ەگىزدەر» قويىلىمى «ۇزدىك رەجيسسەر­لىك قويىلىم» اتالىمىنا يە بولعان. ال كور­نەكتى رەجيسسەر چاپاي زۇلحاشتىڭ قۇر­مەتىنە اتىراۋدا ۇيىمداستىرىل­عان ءى رەس­پۋبليكالىق فەستيۆال-فورۋمدا اكتريسا باحارگۇل قۇربانوۆا «قىمباتتى ەلە­نا سەرگەەۆنا» سپەكتاكلىندەگى ەلەنا سەر­گەەۆنا ءرولى ءۇشىن «ۇزدىك اكتريسا» اتاندى.