ۇكىمەت قاۋلىسىمەن قازاقستاننىڭ ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى بەكىتىلدى. قۇجات مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ 2022 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندە قازاقستان حالقىنا جولداعان «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ەل. بەرەكەلى قوعام» جولداۋىندا بەرىلگەن تاپسىرمالاردى ورىنداۋ اياسىندا ازىرلەندى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
كەشەندى جوسپار ناشاقورلىقپەن جانە ەسىرتكى بيزنەسىمەن ءتيىمدى كۇرەسۋ ءۇشىن قاجەتتى ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالاردى ەسكەرە وتىرىپ, قازىرگى ناشاقورلىققا قاتىستى احۋالدى تالداۋ نەگىزىندە ازىرلەندى. ونى دايىنداۋ بارىسىندا پسيحواكتيۆتى زاتتاردىڭ جاڭا تۇرلەرىنىڭ ۇلەسى ارتۋى, ەسىرتكىنى ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ جانە تاراتۋ ادىستەرىنىڭ وزگەرۋى, بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلىپ جاتقان قازىرگى الەمدىك ەسىرتكى ساياساتىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلدى.
ەلىمىزدە سينتەتيكالىق زاتتاردى جاسىرىن ءوندىرۋ جاعدايلارى ءجيى انىقتالىپ جاتىر. اپيىندى, ونىڭ ىشىندە اۋعانستاننان «سولتۇستىك باعىت» دەپ اتالاتىن ترانزيت ارقىلى تاسىمال, كاننابيس توبىنىڭ ەسىرتكى زاتتارىنىڭ اينالىمى, سونداي-اق ء«دارىحانا» ناشاقورلىعى وزەكتى پروبلەمالار بولىپ وتىر.
قابىلدانعان جوسپار اتالعان باعىتتار بويىنشا شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قاراي ەسىرتكى تۇتىنۋشىلاردىڭ سانىن ازايتۋ, ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتەن ۇزاق مەرزىمدى رەميسسياسى بار كامەلەتكە تولماعاندار سانىن 15%-دان 20%-عا دەيىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ەسىرتكى تۇتىنۋشىلاردى 26%-دان 30%-عا دەيىن مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك وڭالتۋمەن قامتۋ جوسپارلانعان.
قۇجات زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋدى, زاماناۋي ەسىرتكى بيزنەسىنىڭ جاڭا سىن-قاتەرلەرى مەن قاۋىپ-قاتەرلەرىنە قارسى تۇرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ مەن كەڭەيتۋدى, قازاقستاندىق قوعامدا ناشاقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋدى كوزدەيدى.
ناشاقورلىقتىڭ الدىن الۋ, ەمدەۋ, ناشاقورلاردى وڭالتۋ جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋگە, سونداي-اق ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋعا باسا نازار بولىنەدى.
ەسىرتكىگە جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى ءىس-قيمىلدى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ورگانداردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى جاقسارتۋ بويىنشا شارالار كەشەنى قاراستىرىلعان. بۇل جاڭا سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەردىڭ دەرەۋ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىن جاڭعىرتۋ جانە جاڭالارىن اشۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ۇشاق پەن ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن اپپاراتتاردى پايدالانا وتىرىپ, ادام از جۇرەتىن اۋماقتارداعى جاسىرىن ەسىرتكى زەرتحانالارى مەن پلانتاتسيالاردى جويۋ شارالارى قابىلداندى.
جوسپار شەكارالىق وتكىزۋ پۋنكتتەرىن دارىلىك زاتتاردى, پرەكۋرسورلاردى جانە ءدارىحانا زەرتحانالارىنا ارنالعان جابدىقتاردى انىقتاۋعا ارنالعان سكرينينگتىك قۇرالمەن قامتۋدى كوزدەيدى.
بۇدان بولەك, جاڭا سينتەتيكالىق پرەپاراتتاردى, سونداي-اق ازاماتتاردى مەديتسينالىق كۋالاندىرۋ اياسىندا الىناتىن قان ۇلگىلەرى مەن باسقا دا بيوماتەريالداردى زەرتتەۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن سوت ساراپتاما ورگاندارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايتىلادى.
كەشەندى جوسپاردا اتالعان شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيۋدجەت ەسەبىنەن 53,1 ملرد تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلعان.