مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا «ادىلەتتى قازاقستان – ادال ازامات» اتتى بايانداماسىندا ۇلت كەلەشەگىنە كەپىل بولاتىن بىرقاتار ەلدىك ماسەلەنى ورتاعا تاستادى. ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءبىرتۇتاس ەل بولىپ جۇمىلۋ كەرەكتىگىن جۇرتشىلىقتىڭ جادىنا سالدى. بەرەكەلى قوعامنىڭ ءار مۇشەسىن ء«بىز بولاشاعى قانداي مەملەكەت قۇرىپ جاتىرمىز؟ ۇلتىمىز نەنى ارماندايدى؟ قازاقستان ازاماتى قانداي بولۋى كەرەك؟ ەلىمىزدىڭ باستى تىرەگى نە؟ ميسسياسى قانداي؟» دەگەن سۇراقتار توڭىرەگىندە ويلانۋعا شاقىردى. بيىك ماقسات, ىزگى مۇراتتارعا جەتۋ ءۇشىن ءاربىر ادام ادال بولۋعا ۇمتىلىپ, جۇيەلى جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس ەكەنىن نىقتاپ ايتتى.
ۇلتتىڭ رۋحاني قۇتحاناسى
پرەزيدەنت مەملەكەتتىك نىشانداردى جەتىلدىرۋ, ۇلتىمىزدىڭ تاريحي سانا-سەزىمىن جاڭعىرتۋ, مادەني مۇرامىزدى جان-جاقتى دارىپتەۋ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋ, مەملەكەتتىك ساياساتتا تالداۋ, ساراپتاما جاساۋ, اقپارات ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, كرەاتيۆتى يندۋستريا جانە شەكارالاس ايماقتاردى دامىتۋ جولدارىن جىكتەپ, ناقتى باعىتتارىن ايقىنداپ بەردى. تۇعىرلى تۇلعالارىمىز ماڭگىلىك تۇراق تاپقان ءتورت قاقپالى تۇركىستان شاھارىنىڭ تاريحي ماڭىزىنا توقتالدى.
«تۇركىستان عاسىرلار بويى قازاق حالقىنىڭ ماڭىزدى ساياسي ورتالىعى بولىپ كەلدى. قازاق مەملەكەتىنىڭ باس قالاسى رەتىندە تاريحقا التىن ارىپپەن جازىلدى», دەي كەلە, قاسيەتتى شاھار بولاشاقتا دا وسى مارتەبەلى ميسسياسىن اتقارا بەرەتىنىن جەتكىزدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى كوشىرىلگەن بەس جىل ىشىندە تۇركىستان قالاسىنىڭ شىن مانىندە تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني-مادەني استاناسى رەتىندە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا كۋامىز. ۇلى دالا ەلى ورتالىعى, ياساۋي مۇراجايى, تۇركىستان كىتاپحاناسى, اۋەندى فونتان, شىعىس مونشاسى, امفيتەاتر, اۋەجاي, اۆتوۆوكزال, سپورت مەكتەبى, نەكە سارايى جانە باسقا ساۋلەت ونەرىنىڭ بىرەگەي تۋىندىلارى حالىقتىڭ كوزايىمىنا اينالدى. قازاقتىڭ بىرلىگى مەن تۇتاستىعىن تانىتۋدا كونە تۇركىستاننىڭ مۇمكىندىكتەرى ءالى دە كوپ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتانشىلدىق قاسيەتتەردى بويعا ءسىڭىرۋ, دارىندى جاستاردى قولداۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ پايىمدارى – كۇندەلىكتى ومىردە ورىندالۋى مىندەتتى ءىس-ارەكەتتەر. قوعامدىق ەتيكا قالىپتاستىرۋ, جاس ۇرپاقتى ادالدىققا تاربيەلەۋ ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە ءبىر ساتتە ەسىمىزدەن شىقپاۋعا ءتيىس. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى «جاستاردىڭ وقۋ-تاربيە جۇمىسى تۇزەلمەي, جۇرت ءىسى تۇزەلمەيدى» دەيدى. ماحاتما گانديدىڭ «الەمدى وزگەرتكىڭ كەلسە, الدىمەن وزىڭنەن باستا» دەگەن ءسوزى دە بۇگىندە وزەكتى. سونىمەن قاتار XIV عاسىردىڭ سوڭىندا سالىنعان قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە ۇلتتىق مادەني-تاريحي ەسكەرتكىش مارتەبەسىن بەرۋ, «ياساۋيتانۋ» عىلىمي ورتالىعىن نەمەسە ينستيتۋتىن قۇرۋ ۇسىنىستارى دا وتە قۇپتارلىق.
قاسىم-جومارت توقاەۆ «يدەولوگيا جۇمىسىنداعى باستى باعىتتىڭ ءبىرى – كىتاپ باسىپ شىعارۋ ءىسى» ەكەنىنە دە ماڭىز بەرىپ, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن پرەزيدەنت كىتاپحاناسىن اشۋ ارمانىمەن ءبولىستى. مەملەكەت باسشىسى مىسالعا كەلتىرگەن انكاراداعى ۇلتتىق كىتاپحانا 2015 جىلى سالىنعان. 24 ساعات ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيتىن عيمارات 125 000 شارشى مەتر اۋماقتى الىپ جاتىر. كىتاپحانا قورىندا 2 360 000 باسپا كىتاپ, 2 033 103-عا جۋىق جۋرنال بار. سونىمەن قاتار 69 دەرەكقوردىڭ ىشىندە 750 000 ەلەكتروندىق كىتاپ, 120 000-عا جۋىق ەلەكتروندىق جۋرنال مەن 240 000 000 ماقالا ساقتالعان. 2017 جىلدىڭ 3 ماۋسىمىندا قابىلدانعان قارارعا بايلانىستى تۇركيادا جاريالانعان ءاربىر كىتاپتىڭ ءبىر ۇلگىسى كىتاپحاناعا تاپسىرىلادى. كەشەندە اسپاناستى كىتاپحانا, سيرەك قورلار, بالالار كىتاپحاناسى, مەرزىمدى باسىلىمدار بولمەسى, زەرتتەۋ كىتاپحاناسى, وقۋ زالدارى, جاستار كىتاپحاناسى, اۋديو جانە بەينەجازبا بولىمدەرىمەن قوسا, باسقا دا ارنايى ماقساتتاعى كابينەتتەر مەن زالدار بار. عيمارات ىشىندە ءجۇرۋدى قولجەتىمدى ەتۋ ءۇشىن 23 ليفت ىسكە قوسىلعان. ونىڭ التاۋى پانورامالىق. سونىمەن قاتار تۇركيا پرەزيدەنتتەرىنىڭ كىتاپتارى جانە 16 بۋىن تۇرىك يمپەرياسىنا قاتىستى ەڭبەكتەر ساقتالىپ تۇر. سونداي-اق جاستار كىتاپحاناسى, بالالار كىتاپحاناسى, دەمالىس ورىندارى, ينتەرنەت بولمەسى جانە تاماقتاناتىن ورىندارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارمانى ورىندالىپ, ەلىمىزدە بىرەگەي كىتاپحانا بوي كوتەرىپ جاتسا, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسى زيالى ۇلتتىڭ, جاڭا قازاقستان جاستارىنىڭ تىڭ بەينەسىن قالىپتاستىرارى ءسوزسىز. وسى كىتاپحانا ىشىندە كورنەكتى زيالى قاۋىم, مەملەكەت, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ كوشباسشىلىق, شەبەرلىك دارىستەرى ءوتىپ, شىعارمالارى جانر-جانرعا ءبولىنىپ تالدانىپ جاتسا...
ءبىر وكىنىشتىسى, بىزدە مۇنداي جۇمىستار كوپ جاعدايدا سەكتسيا جۇمىستارى رەتىندە عانا قاراستىرىلادى. وندا دا الەمدىك كلاسسيكتەردىڭ شىعارماسىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن جىلىكتەپ بەرەتىن كىتاپقۇمارلار مەن بىلىكتى سىنشىلار سانى كوپ ەمەس. وقىرمانداردىڭ وي بولىسەتىن ورتاسى جانە كىتاپقۇمار جاستاردىڭ ءبىلىمىن پايداعا اسىراتىن قۇرىلىمدار جوق. جاڭا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ادەبيەت, ونەر سىنشىلارىنا ارنالعان جۇمىس ورىندارى قاراستىرىلماعان. الىسقا بارماي-اق كورشى رەسەيدەن الاتىن جاقسى ۇلگىمىز بار. جوعارى وقۋ ورىندارىندا تانىمال جازۋشىلار, ادەبيەتتانۋشىلار, پۋبليتسيستەر, ادەبي سىنشىلار جىل ون ەكى اي ساباق بەرەدى. ۋنيۆەرسيتەتتەن بولەك, ءتۇرلى مادەنيەت ورىندارىندا وقىرمان سۇرانىسىمەن جاڭا شىققان كىتاپتار مەن كلاسسيك جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق قولتاڭباسىنا تالداۋ جاسايدى. ادەبي ءومىردىڭ وتكەنى مەن كەلەشەگىنە كوز جىبەرىپ, قازىرگى كەزەڭ تۇرعىسىنان باعا بەرەدى.
ول از دەسەڭىز, يۋتۋب جەلىسىندە اشىپ قويعان جەكە كانالدارى بار. ەفير ارقىلى مىڭداعان تۇتىنۋشىنىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرىپ, سىن جانرىندا ساراپتامالىق سۇحبات ۇيىمداستىرادى. سول ارقىلى جاستاردى كىتاپ وقۋ ىسىنە تاربيەلەپ, كوركەم ادەبيەتتىڭ زەرتتەلۋىنە, زامانعا ساي دامۋىنا, جاس سىنشىلار شوعىرىنىڭ تانىلۋىنا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وسى باعىتتا ءبىلىمىن جەتىلدىرەمىن دەگەن جاستار ۇيدە وتىرىپ-اق ينتەرنەت ارقىلى كوپ نارسەگە قول جەتكىزە الادى. قازاقستان جازۋشىلارى دا زامان سۇرانىسىنان قالماي, ءوز مۇمكىندىكتەرىن جان-جاقتى جۇزەگە اسىرعانى دۇرىس.
كەيدە قولىمىز قالت ەتىپ بۋكينيستىك نەمەسە ءىرى كىتاپ دۇكەندەرىنە باس سۇققانىمىزدا, جاستاردىڭ كوپتەپ كىتاپ ساتىپ الىپ جاتقانىن بايقايمىز. مەملەكەت قولداۋ جاساسا, ولاردىڭ اراسىنان قازاق ادەبيەتى مەن الەم ادەبيەتىن جەتىك مەڭگەرگەن, ءسوز ونەرىن ساۋاتتى زەردەلەپ بەرەتىن زاماناۋي بىلىكتەگى جازۋشىلار مەن ادەبي سىنشىلاردىڭ سۋىرىلىپ شىعارىنا سەنەمىن. پرەزيدەنت ارمانىنداعى كىتاپحانا كوپ ۇزاماي بوي كوتەرىپ, دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان سۇرانىسقا يە كلاسسيكتەر شاقىرىلىپ, وعان جاستار جاپا تارماعاي بارىپ جاتسا, ناعىز زيالى ۇلت ورداسىنا, قۇندىلىقتار قۇتحاناسىنا اينالار ەدى.
ۋنيۆەرسيتەتتە ساراپتاۋ-تالداۋ ورتالىعى بولۋى ماڭىزدى
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى «مەملەكەتتىك ساياساتتا تالداۋ, ساراپتاما جاساۋ قىزمەتى ساپالى جۇرگىزىلۋگە ءتيىس» ەكەنىن ەسكە سالدى. قوردالانعان ماسەلەلەردى جان-جاقتى زەرتتەۋلەر نەگىزىندە شەشۋ قاجەتتىگىنە باسىمدىق بەردى. ساراپتاۋ-تالداۋ ورتالىقتارى جەلىسىن جاساقتاپ, كەشەندى باعدارلاما ازىرلەۋدى ۇسىندى. «ساراپتاما ورتالىقتارى ەلىمىز ەگەمەندىك كەزەڭىندە ءجۇرىپ وتكەن جولدىڭ ءار باعىتىن زەرتتەۋگە ءتيىس. كەمشىلىكتەردىڭ سەبەپ-سالدارىن انىقتاۋ قاجەت. ۇكىمەت جاڭا جوسپار جاساعاندا وسى فاكتورلار ەسكەرىلۋى كەرەك. عىلىم مەن زەرتتەۋگە نەگىزدەلگەن ساياسات تابىستى بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى.
وسى رەتتە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, ۇسىنىمدار دايارلاۋعا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ عالىمدارىنىڭ الەۋەتى جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. ويتكەنى قارالى قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن ورىن العان وقيعاعا عىلىمي تۇرعىدا تالداۋ جاساپ, سەبەبىن انىقتاۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەتتە جەدەل ساراپشى-عالىمدار توبى قۇرىلعان بولاتىن. فاكۋلتەتتەر فوكۋس-توپتارعا ءبولىنىپ, ساراپتامالىق باعالاۋلار, پسيحولوگيالىق زەرتتەۋلەر, قوعامدىق ساۋالنامالار ۇيىمداستىردى. يدەولوگيالىق سيپاتتاعى ءىس-شارالار وتكىزۋدىڭ تەحنولوگيالارى, الەۋمەتتىك-تاربيە جۇمىستارىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋدىڭ ادىستەمەلىك نۇسقاۋلارى مەن الگوريتمدەرى قۇراستىرىلدى. زەرتتەۋ باعىتتارى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, گەوساياسي جاعداي, ساياسي مادەنيەت, ساياسي پسيحولوگيا, ەكونوميكا, قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ, الەۋمەتتىك ساياسات, ءدىن جانە ەكسترەميزم, ەتنوسارالىق قاتىناستار سالالارىن قامتىدى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ءيميدجى, قازاقستان مونوقالالارىنداعى ەڭبەك نارازىلىقتارى, داعدارىستىق جانە داعدارىسقا قارسى كوممۋنيكاتسيا جوسپارلارى سارالاندى. قويىلعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بەدەلدى عالىمدار, اكادەميكتەر, وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ءتيىستى قۇرىلىمدار جۇمىلدىرىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «Farabi Media» يۋتۋب كانالىندا 50-دەن استام «ويتالقى», «موزگوۆوي شتۋرم» ساراپتامالىق باعدارلاماسى ءتۇسىرىلىپ, 200-گە جۋىق عالىم-ساراپشى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ استارىنا ءۇڭىلدى, شىعۋ جولىن قاراستىردى. قازىرگى ۋاقىتتا زەرتتەۋشىلەرىمىز ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق-ساياسي دامۋى بويىنشا تالداۋ جۇرگىزىپ, مۇددەلى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارعا, ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى ارنايى قىزمەت ورىندارىنا كەشەندى شەشىمدەر مەن ناقتى ۇسىنىستار دايىنداپ ۇلگەردى.
سوندىقتان پرەزيدەنت جۇكتەگەن التىنشى باعىت قازۇۋ عالىمدارىنىڭ الداعى ۋاقىتتا دا الەۋمەتتىك ىزدەنىستەرى مەن جاڭا مۇمكىندىكتەرىن جانداندىرۋعا سەرپىن بەرمەك. ويتكەنى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى ءوز ميسسياسىن اتقارۋ ءۇشىن جوو جانىنداعى ءتۇرلى الەۋمەتتىك زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن اقىل-وي ورتالىقتارىنىڭ ۇسىنىمدارى اسا ماڭىزدى.
قولدانبالى الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر اۋقىمدى, ادىستەرى قانشا كەڭ, باسەكەگە قابىلەتتى بولسا, سوعۇرلىم ساپالى, سەنىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولادى. كەز كەلگەن قاۋىپتىڭ سالدارىمەن ەمەس, سەبەبىمەن كۇرەسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, عىلىم مەن زەرتتەۋگە نەگىزدەلگەن ساراپتاۋ-تالداۋ قىزمەتىن ءتيىمدى جۇرگىزەتىن مىقتى ورتالىقتار جەلىسىن ۋنيۆەرسيتەتتەردە دە قۇرۋ وڭتايلى بولماق. ويتكەنى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جاسالاتىن زەرتتەۋلەر بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلعانىمەن, ولاردىڭ بازاسى قولجەتىمدى ەمەس. ورىنداۋشىلاردى عىلىمي ورتا تانىمايدى جانە كاسىبي بىلىكتىلىگى كوپ جاعدايدا كۇمان تۋدىرادى. ناتيجەسىندە, قانداي ەڭبەكتەر شىعارىلىپ, قايدا تارالىپ جاتقانى بەلگىسىز. عىلىمي ساراپتاۋ-تالداۋ ورتالىقتارىن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا اشۋ شەتەلدىك تاجىريبەدە دە بار. بارلىق مەملەكەتتەگى ساراپتامالىق زەرتتەۋ ورتالىقتارى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى عىلىمي-ساراپتامالىق قابىلەتتى شىڭدايتىن داعدىلار مەن بىلىكتەرگە باعىتتالعان. ءوز كەزەگىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-داعى «ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جانە تابيعاتتى پايدالانۋ», «جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ پروبلەمالارى بويىنشا زەرتتەۋلەر», «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تەحنولوگيالار», «قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىن قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ» عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جانە «الەۋمەتتانۋلىق زەرتتەۋلەر مەن الەۋمەتتىك ينجينيرينگ ورتالىعى», «دىنتانۋلىق زەرتتەۋلەر جانە ەكسپەرتيزا ورتالىعى», «ساياسي زەرتتەۋلەردىڭ اقپاراتتىق ورتالىعى», «پسيحولوگيالىق تەحنولوگيا جانە يننوۆاتسيا ورتالىعى», «گەندەرلىك ءبىلىم عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعى» جانە باسقا قوعامدىق زەرتتەۋ ورتالىقتارى ساپالى ءارى سۇرانىسقا يە ينتەللەكتۋالدى ءونىم ۇسىنۋعا دايىن.
قازىرگى ساتتە مادەني مۇرا, ۇرپاق تاربيەسى جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتار, وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ, قازاقستاندىق قوعامنىڭ الەۋمەتتىك قۇرىلىمىنداعى وزگەرىستەر جانە تەڭسىزدىك ماسەلەسى بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. قوعامىنداعى كيكىلجىڭ, فاكتورلار مەن تاۋەكەلدەر, ءدىني احۋال, قوعام مەن تۇلعانىڭ پسيحولوگيالىق سالاۋاتتى تاقىرىپتارى قوسا قامتىلدى.
كوپشىلىكتىڭ باسىم بولىگى ءداستۇرلى اقپارات كوزدەرىنە قاراعاندا, الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى حابارلامالارعا كوپ سەنەتىنى بايقالادى. سوندىقتان الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە ەكسترەميستىك ماتەريالداردىڭ تارالۋىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسۋ, اسكەري جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا وقۋعا ءتۇسۋ كەزىندە ءدىني ساۋات نەگىزدەرىن بىلۋگە تەستىلەۋ ەنگىزۋ كەرەك. بۇل شارا حالىقتىڭ جالپى سانا-سەزىمى مەن ءدىني ساۋاتىن ارتتىرادى. وتاندىق ءدىني ءبىلىمى بار كاسىبي كادرلاردى, اتاپ ايتقاندا, قازاق, ورىس, اراب تىلدەرىن مەڭگەرگەن, سونداي-اق جاماعاتپەن جۇمىس ىستەي الاتىن, ساراپتامالىق جۇمىستى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە مەڭگەرگەن يسلامتانۋشىلار مەن تەولوگتەردى دايىنداۋ كۇن تارتىبىندە تۇر.
جەكە تۇلعالاردان, تىركەلمەگەن ءدىني بىرلەستىكتەردەن ءدىني ءبىلىم الۋعا زاڭ ارقىلى تىيىم سالۋ دا ماڭىزدى. بۇل شارا جاستاردى دەسترۋكتيۆتى ءدىني يدەولوگيالاردىڭ ىقپالىنان ساقتاپ, ءدىننىڭ جانە ءدىني ءبىلىمنىڭ دامۋىنا جول اشادى. جاستارمەن جۇمىس ىستەيتىن الەۋمەتتىك-پەداگوگيكالىق مامانداردى ماقساتتى دايارلاۋدى قولعا الۋ ورىندى بولماق. قوعامنىڭ ءال-اۋقاتىن جانە پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن زەرتتەۋ بويىنشا الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى ۇيلەستىرۋ, جۇيەلەۋ جانە رەتتەۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك جانە ۇلتتىق عىلىمي مەكەمەلەر – پسيحولوگيا عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى جانە الەۋمەتتانۋ عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋدىڭ دا قاجەتتىلىگى بار.
ءبىلىم «اباي ىلىمىنەن» باستالادى
مەملەكەت باسشىسى «مەن مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىرمىن. قازاق ءتىلىن قولدانۋ اياسى بارلىق سالادا كەڭەيىپ جاتىر. قازىر ءتىلىمىز دامىماي جاتىر دەپ الاڭداۋعا ەشبىر نەگىز جوق. بولاشاقتا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تۇعىرىن نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن باسقا دا ماڭىزدى شارالار قابىلدايمىز», دەپ, ءتىلىمىزدى دامىتا ءتۇسۋ ءۇشىن ناقتى ءىس-ارەكەتكە كوشۋدىڭ ءجون-جوباسىن كورسەتتى.
بۇل تۇرعىدا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى قازاق ءتىل ءبىلىمى كافەدراسىندا, جوعارى وقۋ ورنىنا دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ فاكۋلتەتىندە شەتەلدىكتەردىڭ تىلدىك جانە جالپى ءبىلىم بەرۋ دايىندىعى كافەدراسىندا قازاق ءتىلىنىڭ گرامماتيكاسى مەن پراكتيكالىق كۋرسى وقىتىلادى. سونداي-اق جاراتىلىستانۋ فاكۋلتەتتەرىندە سوڭعى ەكى جىلدان بەرى ءتىل عىلىمىنىڭ لەكسيكولوگيا ءبولىمى ءپان رەتىندە بولەك ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار جالپى ۋنيۆەرسيتەت بويىنشا «اباي ءىلىمىن» نەگىزگى ءپان رەتىندە وقىتۋ ەكى جىلدان بەرى جولعا قويىلدى. بيىلدان باستاپ قازاق ءتىلىن دەڭگەيلەپ وقىتۋ جۇيەسى بەكىتىلدى. جاراتىلىستانۋ جانە گۋمانيتارلىق عىلىم سالالارى بويىنشا جىل سايىن «قازاق ۋنيۆەرسيتەتى» باسپاسىنان قازۇۋ عالىمدارى عىلىمي كەڭەستىڭ شەشىمىمەن قازاق تىلىندە وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن شىعارىپ وتىر. ماسەلەن, ءبىر عانا ءىت ماماندىقتارى بويىنشا قازاق تىلىندە 100-گە جۋىق ەڭبەك جارىق كوردى. ۋنيۆەرسيتەت مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدى جۇيەلى جالعاستىرا بەرەدى.
ۇلتتىق قۇرىلتايدا قاراستىرىلعان ماسەلەلەر مەن پرەزيدەنت بەرگەن تاپسىرمالار بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتە جۇمىس جوسپارى قۇرىلىپ, جۇزەگە اسىرۋ جولدارى تالقىلاندى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بۇل باعىتتا ءوز مۇمكىندىگىن تولىعىمەن پايدالانادى. ويتكەنى ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرىپ, قازاق ەلىنىڭ ادال ازاماتتارى رەتىندە ادىلەتتى قازاقستاندى بىرگە قۇرۋ – ورتاق مىندەتىمىز.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور