ءوز قاتارىنان وزا شاۋىپ, ورەكپىپ بارىپ جارعا سوعىلعان دارىندى ۇل, قارىمدى قالامگەر قايرات الىمبەكتىڭ ەسىمى جەتىسۋ جۇرتى بىلاي تۇرسىن, ەل رۋحانياتىنا ولجا سالىپ جۇرگەن ازاماتتارعا دا ءجىتى تانىس.
نەبارى 43 جاسىندا جول اپاتىنان كوز جۇمعان اقىننىڭ ارتىندا قالعان مۇراسى رۋحانياتىمىزدىڭ ءبىر ۋىعى سەكىلدى قۇندىلىققا تولى. اتتەڭ, كوزى ءتىرى بولسا 60 جاسقا تولار ەدى. ايتسە دە اتىن جوقتاتپايتىن ەلى بار. مىنە, بۇگىن سوڭىنداعى ۇرپاعى مەن كوزكورگەن دوستارى, قالامداستارى, ءوزى «كۋرستاستار – دۇرىس دوستار» دەگەن جولداستارى, جالپى جەتىسۋلىقتار ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ارداقتى اقىننىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويى الدىمەن ءوزىنىڭ جالىندى جىلدارى وتكەن, بۇگىندە مانات توپىراعىنا ماقپال ءتانىن توسەگەن جەرى – قاراتال اۋدانىندا زيارات ەتۋ راسىمىمەن باستالدى. جىلىبۇلاق اۋىلىنداعى اقىن زيراتىنا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن جەتىسۋلىق قالامگەرلەر بارىپ قۇران باعىشتادى.
قالامى مەن بويداعى تالانت قۋاتىمەن ەلىنە رۋحتى جىر ارناپ, ليريكالىق تولعامدارىمەن ادامگەرشىلىكتىڭ, ىزگىلىك پەن مەيىرباندىلىقتىڭ قانشالىقتى اسىل قاسيەت ەكەنىن ايشىقتاي بىلگەن قايرات الىمبەكتىڭ تىرىسىندە تۇتقان بۇيىمى مەن پايدالانعان زاتتارى جاۋھار جىرلارى ىسپەتتى جادىگەرگە, مۇراعا اينالىپ سالا بەردى. اقىننىڭ ءبىرشاما بۇيىم-كيىمى, زاتتارى, العان ماراپاتتارى مەن سارعايعان گازەت بەتتەرىندەگى كەسەك-كەسەك جازبالارى قويىلعان مۋزەي ەكسپوزيتسياسى دا مەرەيتويعا وراي سالتاناتتى تۇردە اشىلدى.
م.تىنىشباي ۇلى اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە قۇرمەتپەن ورناتىلعان «عازال-عۇمىر جارقىلى» تاقىرىبىنداعى ارنايى بۇرىشتىڭ اشىلۋىنا زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. اۋەلى اقىننىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە بىرگە وقىعان كۋرستاسى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇزۋ پروفەسسورى ايازبي بەيسەنقۇلوۆ ءسوز الىپ, سالقامدىق پەن سىربازدىقتىڭ, سەرىلىكتىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتكەن, ادامگەرشىلىكتىڭ اياۋلى تۇعىرىنان تانباعان اياۋلى دوسىنىڭ ءار زاتى كوزگە وتتاي باسىلعانىن, ءاربىر دۇنيەسى تاريحقا, جادىگەرگە اينالعانىن تەبىرەنە تىلگە تيەك ەتتى. ءوز كەزەگىندە ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ءادىل قويتانوۆ تا جارقىن جىلدار جاڭعىرىعىن تولعامىنا تاقىرىپ ەتتى. ال الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى جاقىپجان نۇرعوجاەۆ پەن مادەنيەت قايراتكەرى بەيسەنباي سۇلەيمەنوۆ مۋزەي بۇرىشىنىڭ لەنتاسىن قيدى.
«مەن قازاقتىڭ ۇلىمىن,
ۇلى دالا – بولعان مەنىڭ تۇعىرىم.
عاسىرلاردىڭ داۋىلىمەن الىسىپ,
جەتىسۋدا ءوتتى مەنىڭ عۇمىرىم», –
دەپ ءوزى جىرلاعانداي, تۋعان جەرىنەن تامىر ۇزبەي, الاتاۋ مەن الاكول, اسپانتاۋ مەن اياگوزگە دەيىن سوزىلىپ جاتقان ۇلى اتىرابىندا اقىق ولەڭ ورىستەتىپ, عۇمىر كەشكەن قايرات الىمبەكتىڭ «جوق ىزدەگەن جىگىت» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتى ءوتتى.
ب.ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترىندا وتكەن رۋحاني شارادا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, اكادەميك ءۋاليحان قاليجان ۇلى مەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, اقىن قازىبەك يسا جاڭا جيناقتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمىن جاسادى. سونداي-اق بەلگىلى تالانتتى اقىن مارالتاي رايىمبەك ۇلى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, رەسپۋبليكالىق «اباي» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى مۇراتبەك وسپانوۆ, س.بەردىقۇلوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اقىننىڭ دوسى بەكەن نۇراحمەتوۆ ءسوز الىپ, قازىنالى كەۋدەسىنەن قارا ولەڭنىڭ ساف التىنىن ساپىرعان ساڭلاق شايىردىڭ اقىندىق ايبىنى, ادامگەرشىلىك بولمىسى مەن قاسيەتى تۋرالى كەڭىنەن تولعادى.
ءيا, وسىنداي عاجايىپ ءىس-شارالارمەن ورنەكتەلگەن مەرەيتوي ءوز كەزەگىندە ب.ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا جالعاسىن تاپتى. وندا اۋەلى «جەتىسۋ» تەلەارناسىنىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمى دايىنداعان دەرەكتى فيلم كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. اقىننىڭ ءومىر جولى, شىعارماشىلىق سۇرلەۋ-سۇردەگى ەل اعالارىنىڭ, قالامداس دوستارىنىڭ, ادەبيەت بىرەگەيلەرىنىڭ ەستەلىكتەرى ايتىلىپ, اقىننىڭ ستۋدەنتتىك كەزدەگى ءرولى سومدالدى. اسەرلى فيلمنەن كەيىن العاشقى بولىپ اتالعان تويدىڭ وتۋىنە تىكەلەي مۇرىندىق بولعان اقىننىڭ دوسى, كۋرستاسى, جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ ءسوز الدى. اۋەلى دارىندى اقىن, قارىمدى جۋرناليست, قازاقستان جاستار وداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى قايرات الىمبەكتى ەسكە الۋعا ارنالعان ءىس-شارالار وسكەن ولكەسى قاراتال جەرىندە باستالىپ, تالدىقورعاندا جالعاسىن تاۋىپ وتىرعانىن, اقىننىڭ رۋحانياتتاعى ورنىن ايشىقتاعان ايماق باسشىسى: ء«بىز قايراتپەن قازمۋ-دا بىرگە وقىدىق, ءبىر بولمەدە تۇردىق. جۋرناليستيكا سالاسىندا 80-جىلدارى قاتار قىزمەت ەتتىك, ۇزەڭگىلەس, پىكىرلەس, دوس-جولداس بولدىق. قايراتتىڭ مىنەزى كوپشىل, پاراساتى تەرەڭ, بويىندا لاپىلداعان جالىنى بار, ارىندى, ادۋىندى, رۋحتى ازامات ەدى. ونىڭ ويعا ۇتقىر, سوزگە شەشەندىگى, ازاماتتىق بولمىسى, ەلجاندى مىنەزى جىرلارىنان ايقىن اڭعارىلىپ تۇراتىن», دەپ ساۋلەلى جىلداردىڭ ەستەلىگىن جاڭعىرتتى. اقىننىڭ اسقارالى جاسىنا وراي ايشىقتالعان مەرەيتوي قارساڭىندا اتقارىلعان جايدارمان ىستەردى اتاپ ءوتتى.
ء«وز ەلى ءوز ەرلەرىن ەسكەرمەسە, ەل تەگى قايدان السىن كەمەڭگەردى», دەپ ءىلياس اقىن جىرلاعانداي, بيىل جەرلەس اقىنىمىزدى ەسكە الىپ, 60 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي تاعىلىمدى ءىس-شارا ۇيىمداستىرعاندى ءجون كوردىك. كەلەسى جىلدان باستاپ قايرات الىمبەككە ارناپ جىل سايىن تۇراقتى تۇردە جاس اقىنداردىڭ شىعارماشىلىق بايقاۋىن وتكىزەمىز. بۇل – اقىن رۋحىنىڭ جاس تالانتتاردى شابىتتاندىرۋعا, شىڭداۋعا شاراپاتى تيسە دەگەن نيەتتەگى يگى باستاما.
جەتىسۋ توپىراعى ءتول تالانتتارىمەن ماقتانادى. سونىڭ ءبىرى قايرات الىمبەك از جاساسا دا, ءماندى ءومىر ءسۇردى. از جازسا دا, ساز جازدى, تەرەڭنەن تولعادى, رۋحاني ورتاعا قۇبىلىس بولىپ كەلدى. ونىڭ مۇراسىن ناسيحاتتاۋ, سول ارقىلى قازاق رۋحانياتىنىڭ ورتاق يگىلىگىنە اينالدىرۋ – ءبىزدىڭ پارىزىمىز», دەپ اعىنان جارىلدى. جازيرالى جاركەنت جەرىندە وت جۇرەگىن تۋلاتا ومىرگە كەلىپ, از عۇمىرىندا «سەزىمنىڭ گ ۇلى», «جوق ىزدەگەن جىگىتپىن», «نامىس نايزاگەرى», «ماحابباتستان» سىندى بىرقاتار كىتابىن وقىرمانعا ولجالاعان تالانت يەسى قازاق جۋرناليستيكاسىندا دا سونى سوقپاق سالدى. ول كوپتەگەن باسىلىمدا قىزمەت ەتىپ, تىلشىلىك الەمىن تىرشىلىكتىڭ ءتىنى ەتكەن بىرەگەيلەر قاتارىنا ەندى. ءاربىر جازباسى ويلى وقىرمانىن تولعاندىرماي قويمادى. قازىرگى «جاس الاش», «Jetisy» سىندى بەدەلدى باسىلىمداردىڭ بەتكەۇستار قالامگەرى رەتىندە قازاق جۋرناليستيكاسىنا ەڭبەك ءسىڭىردى.
ومىردە ىزگىلىك پەن ادامگەرشىلىكتى ناسيحاتتاعان, ىڭكارلىك پەن سەزىمدى جىرىنا استار ەتكەن قايرات الىمبەك تۋراسىندا كوپتەگەن جىلى ەستەلىك ايتىلدى. ءوزى ەلىكتەگەن, ءپىر تۇتقان مۇقاعاليداي اسقاق تۇعىرعا ەل بولىپ قوندىرۋ كەرەگى ءسوز ەتىلدى. سونداي تەبىرەنىسكە تولى تولعام تولعاعاندار قاتارىندا بەلگىلى جۋرناليست, عالىم ءۋاليحان قاليجان ۇلى اقىن شىعارماشىلىعىنا تەرەڭ تالداۋ جاساپ, «لەنينشىل جاس» گازەتىندە جۇرگەن جىلدارداعى اقىننىڭ جۋرناليستىك قابىلەت-قارىمى تۋراسىندا ءسوز قوزعادى. ءوز كەزەگىندە زيالى قاۋىم وكىلدەرى, كورنەكتى قالامگەرلەر جاقىپجان نۇرعوجاەۆ, بەيسەنباي جولداسبەك ۇلى, قازىبەك يسا اقىن تۋرالى لەبىزدەرىن جاۋدىردى. اقىن مارالتاي رايىمبەك ۇلى قايرات الىمبەككە ارناعان كەستەلى جىرىن كوپشىلىككە پاش ەتتى.
قازاقتىڭ بىرلىگى مەن بەرەكەسىن, ەركىندىگى مەن ەرەن قاسيەتىن جىرىمەن ناسيحاتتاعان شايىردىڭ شىرايلى كەشىنىڭ وتۋىنە مۇرىندىق بولعان كۋرستاستارى سازگەر دوسى ءجۇنىس ورماش ۇلى ءانىن جازعان «نارىنقول» ءانىن اۋەلەتتى. ءوز كەزەگىندە جەتىسۋ جەرىنىڭ ونەرپازدارى اقىن سوزىنە جازىلعان عاجايىپ اندەرمەن ولەڭسۇيەر كوپشىلىكتى سۋسىنداتتى. ال ەسكە الۋ كەشىندە ءسوز العان قايرات الىمبەكتىڭ اعاسى جۇماعۇل ءابدىرامان ۇلى اياۋلى ءىنىسىن ساعىنا ەسكە الىپ, جانارىن جاسقا شىلاپ ايتقان ەستەلىكتەرىمەن كوپشىلىكتى تولقىتتى.
جيىن سوڭىندا اقىننىڭ دوستارىنا, ەل ازاماتتارىنا الىمبەك اۋلەتى اتىنان العىسىن جەتكىزدى. ولەڭىن, ونەرىن قادىرلەگەن ەلگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. اقىننىڭ نەمەرەسى ءابدىراحمان اتا جولىن قۋعان پەرزەنت ەكەنىن كورسەتىپ, ارناۋ ولەڭىن وقىدى. كورەرمەن اسىلدىڭ سىنىعىنا سۇيسىنە قاراپ, باتا بەرىپ جاتتى.