ادامداردىڭ مىنەز قۇلقىنا بايلانىستى ۇلكەن ەكسپەريمەنت جاسالۋدا. باعدارلاماشىلار كەز-كەلگەن ادامنىڭ ساناسىن باقىلاۋدا ۇستايدى. ءبىز جالعىزسىراعاندا, قۋانعاندا, قينالعاندا, اشۋلانعاندا, الاڭداعاندا بىردەن قولىمىزداعى تەلەفونعا جۇگىرەمىز. ونەرتاپقىشتار سمارتفونعا دەگەن تاۋەلدىلىكتىڭ سالدارىن جاقسى بىلەدى, الايدا بۇعان كوز جۇما قاراۋدا.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بالالارعا سمارتفوندى ۇستاتۋ ولارعا ەسىرتكى بەرۋمەن پارا-پار. وسى بايلانىس قۇرالدارى ارقىلى ءسىزدىڭ مىنەز-قۇلقىڭىزدى وپ-وڭاي باسقارۋعا بولادى. قۇلاعىڭىزعا تۇرپىدەي ەستىلسە دە بۇل قالىپتى جاعدايعا اينالعان.
كاليفورنيا − ءومىرىمىزدى 180 گرادۋسقا وزگەرتكەن تەحنوالىپتاردىڭ وتانى. سولاردىڭ ويلاپ تاپقان قۇرىلعىلارىنىڭ ارقاسىندا بۇكىل الەم ادامزات بالاسىنىڭ قولىندا. ەندىگى ونىڭ كولەڭكەلى جاقتارىنا توقتالىپ, تارقاتىپ كورەيىك.
فەيسبۋك − الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەن پلاتفورمالاردىڭ ءبىرى. وندا الەمنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى تىركەلگەن. كومپانيا بۇعان دەيىن جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ جەكە اقپاراتتارىن تاراتقانى ءۇشىن سىنعا الىنعان ەدى. ەندى ولار تاۋەلدىلىك تۋدىراتىن بايلانىس قۇرالدارىن قولداندى دەپ ايىپتالۋدا. سەندي پروكيلوس فەيسبۋك پلاتفورماسىندا اكىمشى قىزمەتىن اتقارعان. اكىمشىنىڭ ايتۋىنشا, جەلىنىڭ بيزنەس جوسپارى ءسىزدىڭ ومىرىڭىزدەگى ەڭ قۇندى زات − ۋاقىتىڭىزدى الۋ, ارتىنشا ونى جارناما اگەتتىكتەرىنە ساتۋ.
ينۆەستيتسيانىڭ جاڭا دەڭگەيىنە وتۋگە, اكتسيانىڭ قۇنىن كوتەرۋ ءۇشىن, قولدانۋشىلار جەلىدە كوپ ۋاقىتىن وتكىزۋ كەرەك. كورسەتكىشتىڭ بارلىعى وسى قارالىمعا بايلانىستى بولعاندىقتان, وقىرمانداردىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ ء ۇشىن باعدارلاماشىلارعا كوپتەگەن جاڭا دۇنيەلەر ويلاپ تابۋعا تۋرا كەلەدى. كومپانيانىڭ ەڭ باستى ماقساتى − جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ سمارتفونعا دەگەن تاۋەلدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ.
ءبىز اسا ءمان بەرە بەرمەيتىن «لايك» باتىرماسى الەۋمەتتىك جەلىنىڭ سيمۆولىنا اينالعالى قاشان. ال, ينستاگرام مەن تۆيتتەردىڭ بۇعان قاتىستى وزىندىك نۇسقالارى بار.
وسى باتىرمانى ويلاپ تاپقانداردىڭ ءبىرى ليا پيورلمان. ماماننىڭ سوزىنە سەنسەك, جەلىنى ويلاپ تاپقاندار فەيسبۋكتى تاۋەلدىلىك تۋدىرماي, كوپشىلىككە ىڭعايلى پلاتفورما رەتىندە جاساعىسى كەلگەن. الايدا ۋاقىت وتە كەلە ليا «لايك» باتىرماسىنىڭ ءوزىن-ءوزى باعالاۋىنا اسەر ەتىپ جاتقانىن بايقاعان. ونىڭ بۇل باتىرماعا دەگەن قارىم-قاتىناسى وزگەرە باستادى. مىسالى جەلىگە سۋرەت جۇكتەپ وعان ۇناۋ باتىرماسىنىڭ باسىلماعانى كوڭىل كۇيىنىڭ تۇسۋىنە اكەلگەن. ول وقىرماندارىمەن اراسىنداعى كەرى بايلانىسقا, لايك باتىرماسىنا تاۋەلدى بولىپ كەلە جاتقانىن سەزگەن. ءدال سول ۋاقىتتان كەيىن بىرەۋدىڭ پىكىرىنە دەگەن تاۋەلدىلىك ارتقان. بۇنىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمايتىنىن مامان كوكەيىنە ءتۇيىپ, ونىمەن كۇرەسۋدە.
ال, ءسىز تەلەفونىڭىزعا كەلەتىن حابارلامانىڭ نەلىكتەن قىزىل ءتۇستى بولاتىنىن بىلەسىز بە؟ سەبەبى قانىق ءتۇس ادامداردىڭ نازارىن بىردەن وزىنە اۋدارا الادى. قىزىل ءتۇس باسقا تۇستەرگە قاراعاندا مي قاتپارلارىنا بىردەن اسەر ەتەدى. سەبەبى ول ميعا ماڭىزدى اقپاراتتىڭ كەلگەنىن حابارلايدى. بۇل ءتۇستى كورگەن ادام بىردەن ارەكەت ەتۋگە تىرىسادى. الەۋمەتتىك جەلىدە كەلەتىن حابارلامالاردىڭ كوبىسى وسى قىزىل تۇسپەن كەلەدى.
ەيزا راسكين الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ پايدا بولۋىنا پاراشالاردىڭ ۆيزۋالدى تۇردە ادەمى كورىنۋىنە اتسالىسقان ديزاينەر. ول پاراقشا بەتىندە ەرەكشە فۋنكتسيا ويلاپ تاپتى. بۇرىن فوتو, ۆيدەونى كورگەندە كەلەسى باتىرماسى بولاتىن. لەنتانى وڭعا قاراي جىلجىتىپ, فوتو مەن ۆيدەونىڭ بىتكەنىنە كوزىڭىز جەتەتىن. ال, قازىر بۇعان ءبىراز وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. الەۋمەتتىك جەلىدە كەلەسى باتىرماسى جوق, ونى استىعا ءتۇسىرىپ جىلجىتا بەرەسىز. ونىڭ تۇبىنە جەتە المايسىز. لەنتانى جىلجىتقان سايىن ءتۇرلى اقپاراتتار شىعىپ, ودان ءارى ادامنىڭ نازارىن اۋدارادى. ال ءسىز التىن ۋاقىتىڭىزدىڭ كەتىپ جاتقانىن اڭعارماي دا قالاسىز. ادامنىڭ ميى بولىپ جاتقان پرتسەستىڭ سوڭىن كورمەي, جۇمىس ىستەي بەرەدى. دەمەك ونەرتاپقىشتار پسيحولوگيانىڭ كومەگىمەن وسى ەكسپەريمەنتتى قولدانۋشىلارعا جاساپ كوردى. بۇل وزدەرى ءۇشىن ءساتتى شىققان دۇنيە بولسا دا, باسقالاردىڭ ومىرىندەگى باستى رەسۋرس ۋاقىتتى الىپ جاتقانىن ەيزا جاقسى تۇسىنەدى جانە بۇل جەلىنىڭ الگاريتىمىنە وزگەرىس ەنگىزگەنىنە قاتتى وكىنەدى.
ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, جاسوسپىرىمدەر كۇنىنە 90 رەت سمارتفونعا ۇڭىلەدى ەكەن. ولار ءۇشىن «لايك» باتىرماسىن كورۋ, باسۋ, قابىلداۋ قالىپتى جاعداي. باسقا ادام جىبەرەتىن رەاكتسيانى قانشالىقتى ءجيى كەلەتىنىن نەمەسە ەشقانداي ناتيجە بولمايتىنىن ءبىز بىلمەيمىز. الايدا جەلى قولدانۋشىلارىنان كەلگەن كەرى بايلانىس, بىزگە قۋانىش سىيلايتىنى ايدان انىق. ونىڭ باستى سەبەبى – دوفامين گورمونىنىڭ ءبولىنۋى.
پسيحولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي تاۋەلدىلىكتى جەڭۋ ءۇشىن ماسەلەنىڭ ءتۇپ-تامىرىنا ءۇڭىلۋ كەرەك. نەلىكتەن كوپشىلىككە شىنايى ومىردەن گورى ۆيرتۋالدى الەمدەگى ءومىر ۇنايدى؟
بۇل سەزىم وزىنە سەنىمسىز, توماعا-تۇيىق ادامدارعا ءتان. ويتكەنى ولار وزدەرىن قابىلداي المايدى. سونىمەن قاتار ولار ادامدارمەن جاقىن قارىم-قاتىناسقا تۇسۋگە جۇرەكسىنەدى. ال ۆيرتۋالدى الەمدە ادامدارمەن ارالاسۋ وڭاي, سەبەبى ادامنان رۋحاني كۇش تالاپ ەتىلمەيدى, كەز-كەلگەن اداممەن ەمىن-ەركىن سويلەسىپ ءتىل تابىسۋعا بولادى.
ۆيرتۋالدى قارىم-قاتىناس ادامنىڭ جانىنا ەش جىلۋلىق سىيلامايتىنىن ەسكەرگەن ءجون. ال شىنايى قارىم-قاتىناس جانعا جىلۋلىق پەن ماحاببات سىيلايدى. عالامتوردا وتكىزەتىن بوس ۋاقىتتى پايدالى نارسەگە جۇمساڭىز: وزىڭىزگە قىزىق ءبىر ەرمەك ويلاپ تابىڭىز, سپورتپەن اينالىسىڭىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قاسىڭىزداعى ادامدارعا كوڭىل ءبولىڭىز, ولاردىڭ قانداي قاجەتتىلىكتەرى مەن قيىنشىلىقتارى بارىن بىلۋگە تىرىسىڭىز. سوندا ءسىزدىڭ شىنايى ءومىرىڭىز تولىققاندى بولادى ءارى سىزگە ونى ۆيرتۋالدى الەمگە ايىرباستاۋعا ەشقانداي قاجەتتىلىك تۋمايدى.