وتكەن جىلى گازەتىمىزدىڭ №96 سانىندا «ادىلدىكتى ەندى كىمنەن ىزدەيمىن؟» دەگەن تاقىرىپپەن ماقالا جاريالاندى. ول جەردە ايزادا ەسىمدى الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى ءوزىنىڭ كۇيەۋى ەربولات امانعاليەۆتىڭ المالى اۋداندىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن 8 جىلعا سوتتالعانىن, وعان قىلمىستىق كودەكستىڭ 189-بابى 4-بولىگىنىڭ 2-تارماعى بويىنشا «سەنiپ تاپسىرىلعان بوتەن مۇلiكتi يەمدەنiپ, تالان-تاراجعا سالدى, اسا ءىرى مولشەردە اقشا جىمقىردى» دەگەن ايىپ تاعىلعانىن, بىراق شىن مانىندە ونىڭ كىناسىز ەكەندىگىن دالەلدەي الماي جۇرگەنىن ايتىپ, باس باسىلىمنان كومەك سۇراعان ەدى.
سول ماقالا جارىق كورگەلى بەرى دە تۋرا ءبىر جىل ءوتىپتى. بىراق وسىدان 2 جىل بۇرىن باستالعان قىلمىستىق ءىس ءالى كۇنگە ءبىر شەشىمىن تاپپاعان. جۋىردا ايزادا امانعاليەۆادان تاعى دا حات كەلىپ تۇسكەندە, ءىستىڭ سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانىپ سوزىلىپ كەتكەنىنە كوزىمىز جەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, وقيعانىڭ باق-تا جاريالانىپ, قوعامدىق ءدۇمپۋ تۋدىرۋى ارقاسىندا بىلتىر 1 قاراشادا كاسساتسيالىق ينستانتسيا سوتى 2021 جىلعى 22 قىركۇيەكتەگى ۇكىمدى جانە 2022 جىلعى 8 اقپانداعى اپەللياتسيالىق ينستانتسيانىڭ قاۋلىسىن جوققا شىعارىپ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قاتىستى ءىستى جاڭا قۇرامداعى اپەللياتسيالىق ينستانتسيا سوتىنا قايتا جىبەرگەن. الايدا «قوسىلعىشتاردىڭ ورنى اۋىسقانىمەن قوسىندى وزگەرمەيدىنىڭ» كەرى كەلىپ, سوت قۇرامى اۋىسقانىنا قاراماستان, ءىس بۇرىنعىشا بىرجاقتى قارالىپ جاتىر دەيدى ايزادا. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل جەردە كونستيتۋتسيا, قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكس تالاپتارى ورەسكەل بۇزىلىپ, ايىپتالۋشىلاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنا نۇقسان كەلتىرىلەدى.
«كۇيەۋىمدى قاماققا الۋ تۋرالى بۇرىنعى ۇكىمنىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى قاۋلى شىققاننان كەيىن دە مەنىڭ ونى زاڭسىز تۇردە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورنىندا ۇستاپ كەلەدى. جاڭا قۇرامداعى سوت بۇل شەشىمدى بۇعان دەيىنگى, ياعني 2021 جىلعى 12 اقپانداعى تەرگەۋ سوتىنىڭ قاۋلىسىن قابىلداۋدا نەگىزگە الىنعان دالەلدەرگە سۇيەنگەنىن ايتادى. الايدا ول قاۋلى دالەل رەتىندە قولدانۋعا جارامسىز, ويتكەنى زاڭ نورمالارى ورەسكەل بۇزىلعان», دەيدى ول.
سونىمەن بىرگە جوعارعى سوتتىڭ «بۇلتارتپاۋ شارالارىن سانكتسيالاۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» №1 نورماتيۆتىك قاۋلىسىنىڭ 9-تارماعىندا كورسەتىلگەن تالاپ تا بۇزىلىپ, كۇدىكتىلەردىڭ اتالعان قىلمىسقا قاتىستىلىعى تەكسەرىلمەگەن. وسىعان وراي جوعارىداعى نورماتيۆتىك قاۋلىنىڭ 10-تارماعىنا سايكەس جاڭا قۇرامداعى سۋديالار ە.امانعاليەۆكە تاعىلعان ايىپتىڭ نەگىزدىلىگىن تەكسەرمەگەندىگى تۋرالى اپەللياتسيالىق شاعىم جولدانعانىمەن, ارادا ءبىر ايدان استام ۋاقىت وتسە دە, ول قارالماعان جانە ماسەلە شەشىلمەگەن.
«سوت ايىپتاۋ تاراپىنىڭ دالەلدەرى بويىنشا ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداعان جوق, سوندىقتان قپك 320-بابىنىڭ 2-تارماعىن ورەسكەل تۇردە بۇزىپ وتىر. ەگەر سول تالاپتار ورىندالعاندا, مەنىڭ كۇيەۋىم قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق دالەلدەرىنىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى سوت ۇدەرىسىنىڭ باستاپقى كەزەڭىندە اقتالۋى كەرەك بولاتىن. الايدا سۋديالار قورعاۋشىلاردىڭ ءوتىنىشىن قاراۋسىز قالدىردى», دەيدى وقىرمان.
ايزادا امانعاليەۆانىڭ حاتىنان تۇسىنگەنىمىز, سوت تاراپىنان جاسالىنىپ جاتقان زاڭ بۇزۋشىلىق كوپ. تەك زاڭ تالاپتارى ەمەس, ولار كونستيتۋتسيا تالاپتارىن دا بۇزا وتىرىپ, كۇدىكتىلەرگە قاتىستى بىرجاقتى ايىپتاۋ باعىتىندا عانا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. ويتكەنى ايىپتاۋ اكتىسىنىڭ شەشىمدەرى ناقتى فاكتىلەر مەن دالەلدەرگە ەمەس, بولجامدارعا عانا نەگىزدەلگەن دەيدى ول.
«اپەللياتسيالىق ينستانتسيا سوتى ەشقانداي سەبەبىن تۇسىندىرمەستەن, كۇيەۋىمدى 20 ايدان بەرى سوتتالۋشى رەتىندە قاماقتا ۇستاپ كەلەدى. زاڭ بويىنشا بۇعان جول بەرىلمەۋى كەرەك. ونىڭ باس بوستاندىعىنا دەگەن كونستيتۋتسيالىق قۇقى بۇزىلىپ وتىر. سوتتىڭ ءوزى زاڭنىڭ ۇستەمدىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەمەي, وزدەرى قۇقىق بۇزۋشىلىققا بارىپ جاتسا, باسقالاردان نە قايىر؟» دەيدى الماتىلىق تۇرعىن.
ونىڭ ايتۋىنشا, سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋدىڭ پروتسەسسۋالدىق مەرزىمى دە ساقتالماعان. «وتكەن جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا تاعايىندالعان ساراپتاما ءالى كۇنگە اياقتالعان جوق. زاڭ بويىنشا 30 تاۋلىكتەن اسىرىلماي ءبىتۋى كەرەك ەدى. ول تۇگىلى نىسانعا تەكسەرىس تە جۇرگىزىلمەگەن. ساراپتاما جۇرگىزۋ مەرزىمى سوت تاراپىنان ۇزارتىلعان جوق», دەيدى.
سوت ۇدەرىسىنىڭ وسىلايشا ۇزاققا سوزىلۋى تەك ايىپتاۋشى تاراپقا عانا پايدالى. «بۇل جاعدايلار سوت تاراپىنان ايىپتاۋ ۇكىمىن شىعارۋ ارقىلى تەرگەۋشى مەن ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ينستانتسياداعى سۋديالاردى جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارتۋعا تالپىنىپ جاتىر», دەيدى ايزادا امانعاليەۆا.
ارينە, ءبىز ءوز تاراپىمىزدان وقىرماننىڭ جازعان جانايقايى قانشالىقتى شىندىققا جاناسىمدى ەكەنىن ناقتى ايتا المايمىز. الايدا ماقساتىمىز – وسى ءىستىڭ اياقسىز قالماي, ءادىل شەشىلۋىنە ۇلەسىمىزدى قوسۋ. ەگەر شىن مانىندە ەربولات امانعاليەۆ ەكى جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى زاڭسىز قاماقتا وتىرسا, ونىڭ بوستاندىققا دەگەن كونستيتۋتسيالىق قۇقى تاپتالىپ جاتسا, بۇل – نازار اۋدارارلىق جاعداي. جاڭا قۇرامداعى سوتتىڭ زاڭدى جانە نەگىزدى شاعىمدارعا جاۋاپ قاتپاۋى, الماتى قالاسى پروكۋراتۋراسى تاراپىنان كونستيتۋتسيا مەن قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭ تالاپتارىنىڭ انىق بۇزىلۋى, جوعارعى سوتتىڭ دا ءوز سۋديالارىنىڭ انت بۇزۋ جاعدايلارىنا كوز جۇما قاراۋى سەكىلدى زاڭسىزدىقتاردان قاجىعان وقىرمان وسى ءىستى گازەت ارقىلى كوپشىلىككە جەتكىزۋدى سۇرايدى.