قازاقستان شارتاراپقا ءوزىنىڭ بەيبىتسۇيگىش مەملەكەت, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى جاقتايتىن ەل ەكەنىن تالايدان بەرى ايشىقتاپ كەلەدى. وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان مىندەتتىڭ ءبىر پاراسى – بىتىمگەرلىك ميسسياسى. ساربازدارىمىز بەن ساردارلارىمىز بۇۇ-نىڭ بىتىمگەر اسكەرى قۇرامىندا مىندەتىن ابىرويلى اتقارىپ ءجۇر.
تاياۋدا عانا «بۇۇ-نىڭ ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەرى» ميسسياسىنا قاتىساتىن ءۇندىستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بىتىمگەرلىك كونتينگەنتى قۇرامىندا قازاقستاندىق بىتىمگەرلەردىڭ كەزەكتى روتاتسياسى جۇرگىزىلدى. ءبىراز ۋاقىت الەمنىڭ «وتتى نۇكتەسىندە» مىندەتىن اتقارعان جاۋىنگەرلەر ەلگە ورالدى. الماتى حالىقارالىق اۋەجايىندا تاياۋ شىعىس ەلىندەگى ميسسيانى اياقتاعان اسكەري قىزمەتشىلەردى سالتاناتتى قارسى الۋ ءراسىمى ءوتتى.
قازاقستاندىق بىتىمگەرلەر بۇۇ-نىڭ ليۆانداعى ميسسياسىنىڭ «شىعىس» سەكتورىندا ورنالاستى. ولار بۇۇ مانداتى اياسىندا جاياۋ جانە ءموبيلدى پاترۋلدەۋدى جۇزەگە اسىردى. جول توسقاۋىلدارىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋمەن اينالىستى. ءۇندى كونتينگەنتىمەن بىرگە باسقا دا مىندەتتەردى ورىندادى.
«ليۆاندا ءبىز ءۇندى باتالونىنىڭ قۇرامىندا بولدىق. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىن نىعايتۋ ءۇشىن ءبارىن جاسادىق. شىعىس سەكتورىنىڭ قولباسشىسى مەن باتالون قولباسشىلىعى ءبىزدىڭ اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ قىزمەتى مەن جاۋىنگەرلىك دايارلىق دەڭگەيىن جوعارى باعالادى», دەيدى بىتىمگەرلىك توبىنىڭ كومانديرى, اعا لەيتەنانت تەمىرلان كۇمىسبەكوۆ.
بىتىمگەرلىك ميسسياسىنا قاتىسۋشىلار ەلگە ورالعاننان كەيىن ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەلۋدەن وتەدى. سودان سوڭ ولار تۇراقتى ورنالاسقان جەرى بويىنشا قىزمەت اتقارۋعا كىرىسەدى. وسى ورايدا, بۇگىنگە دەيىن ءۇندىستان بىتىمگەرلىك كونتينگەنتىنىڭ قۇرامىندا 500-دەن استام قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشى ليۆانداعى ميسسيانى ورىنداۋعا قاتىسقانىن اتاپ وتكەن ءجون.
جالپى, قازاق ۇلاندارىنىڭ بىتىمگەرلىك ميسسيالارىنا ءىشىنارا قاتىسىپ جۇرگەنىنە تالاي جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. اسىرەسە, قازاقستان 2017-2018 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشەcى بولىپ سايلانعاننان كەيىن بۇل باعىتتاعى جۇمىس قارقىن الدى. بۇگىنگە دەيىن ليۆاندا بىتىمگەرلىكپەن اينالىسۋ ماقساتىندا ەلىمىزدەن بىرنەشە مارتە ساربازدار اتتاندى. العاش رەت 2018 جىلى 120 جاۋىنگەر UNIFIL-ءدىڭ قۇرامىندا ليۆانداعى تىنىشتىقتى ساقتاۋ مىندەتىنە كىرىستى.
بىتىمگەرلىك كۇشتەر تۋرالى ماسەلەدە مىنانى ەسكەرگەن ءجون. ەلىمىزدىڭ ساربازدارى قاقتىعىس ءورتى كۇيىپ تۇرعان ايماقتارعا بارمايدى. ونداي وڭىرلەرگە بۇۇ-نىڭ «بىتىمگەرلىك الەۋەتىنىڭ دايىندىق جۇيەسىندە» ابدەن ىسىلعان اسكەر جىبەرىلەدى. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق ساربازداردى قاقتىعىسقا تولى ايماقتارعا جىبەرۋ جوسپاردا جوق. كەرىسىنشە, بىتىمگەرلىك روتاسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن, الايدا داۋ-جانجالى از وڭىرگە جىبەرۋ كوزدەلگەن. سەبەبى بىتىمگەرلىك وپەراتسياسىنىڭ قاۋىپتى تۇسى دا بار. ەڭ الدىمەن, مۇنداي ميسسيالاردىڭ قۇنى ادام ومىرىنە تەڭ كەلۋى مۇمكىن. ماسەلەن, 1995 جىلى تاجىكستاندا بىتىمگەرلىك توپتا بورىشىن وتەۋگە بارعان 17 قازاق ساربازى قازا تاپقان-دى. سونداي-اق 2003 جىلى يراكتا دا ءبىر جاۋىنگەرىمىز وپات بولدى.
حالىقارالىق قوعامداستىق قازاقستاننىڭ بىتىمگەرلىك ميسسياسىنا قوسقان ۇلەسىن جوعارى باعالايدى. ماسەلەن, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە بۇۇ-نىڭ العاشقى بىتىمگەرشىلىك ميسسياسى قۇرىلعانىنا 75 جىل تولۋىنا وراي قورعانىس مينيسترلىگى, بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگى جانە شەتەلدىك ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ءىس-شارا ءوتتى.
ءىس-شارانى اشقان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايرات وماروۆ قازاقستاننىڭ بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارى شەڭبەرىندە وڭىرلىك جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى بۇۇ-نىڭ كۇش-جىگەرىن قولداۋى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ديپلومات قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن سەرىكتەستەرگە العىس ءبىلدىرىپ, قازاقستان بۇۇ اياسىندا بىتىمگەرشىلىك قىزمەتىن ودان ءارى ارتتىرۋعا نيەتتى ەكەنىن مالىمدەدى.
بۇۇ-نىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تۇراقتى ۇيلەستىرۋشىسى ميكاەلا فريبەرگ-ستوري قازاقستاننىڭ ۇيىمنىڭ قىزمەتىنە بەلسەندى قاتىسۋىن جوعارى باعالادى. سونداي-اق استانا تىعىز ىنتىماقتاستىق جىلدارىندا بىتىمگەرشىلىك جولىندا ءوزىنىڭ تيىمدىگىن دالەلدەگەنىن جانە قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ جوعارى كاسىبيلىگىن كورسەتكەنىنە ەكپىن بەردى. شەتەلدىك ديپلومات وسىنداي ميسسيالاردا جەكە تاجىريبەسى بولا وتىرىپ, الماتىدا جۇمىس ىستەيتىن «كازتسەنت» بىتىمگەرشىلىك وقۋ-جاتتىعۋ ورتالىعى اياسىندا بىتىمگەرشىلىك الەۋەتتى ارتتىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدە جاسالعان جاعدايلارعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
قورعانىس مينيسترلىگى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى پولكوۆنيك ولجاس حۇسايىنوۆ, سونداي-اق ميسسيالارعا قاتىسقان قازاقستاندىق بىتىمگەرشىلەر, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك قىزمەتىنە قوسقان ۇلەسى تۋرالى مازمۇندى اقپاراتپەن ءبولىستى.
قازاقستاننىڭ وڭ تاجىريبەسىن اتاپ وتكەن شەتەلدىك ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ وكىلدەرى ءبىزدىڭ اسكەريلەرگە العىستارىن ءبىلدىرىپ, قولداۋ كورسەتتى. وتاندىق بىتىمگەرشىلەر بۇۇ-نىڭ ليۆانداعى ميسسياسى اياسىنداعى ارەكەتتەرى ءۇشىن جوعارى باعا بەردى. وسىلايشا, ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري اتتاشەسى سول ەلدىڭ بريگاداسىندا قىزمەت ەتەتىن قازاقستاندىق بىتىمگەرشىلەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل تاجىريبەسىنىڭ ساتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل تاجىريبەنى قازىر باسقا ەلدەر دە زەرتتەپ جاتىر.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بىتىمگەرلىك قىزمەتى قاقتىعىستاردى بەيبىت جولمەن شەشۋدە ماڭىزدى قىزمەتىن اتقارادى. بۇۇ-نىڭ العاشقى بىتىمگەرشىلىك ميسسياسى 1948 جىلى تاياۋ شىعىستا ورنالاستىرىلدى. سودان بەرى بۇۇ ءارتۇرلى كونتينەنتتەردە 72 بىتىمگەرشىلىك وپەراتسياسىن وتكىزدى, وعان 2 ميلليوننان استام اسكەري قىزمەتكەر, پوليتسيا قىزمەتكەرى جانە بەيبىت تۇرعىن قاتىستى. وكىنىشكە قاراي, سونىڭ 4 مىڭنان استامى بەيبىتشىلىك جولىندا قازا تاپتى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇۇ-نىڭ 12 بەلسەندى بىتىمگەرشىلىك ميسسياسىندا 87 مىڭنان استام ادام جۇمىلدىرىلعان.
بۇۇ بىتىمگەرلىك قىزمەتىنە قاتىسۋ – قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى باعىتىنىڭ ءبىرى. وڭىرلىك جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ بىتىمگەرشىلىك كۇشتەرى 2014 جىلدان بەرى بۇۇ ميسسيالارىنا قاتىسىپ كەلەدى. ولار قازىر ليۆان, مالي, ورتالىق افريكا رەسپۋبليكاسى جانە باتىس ساحارادا ابىرويلى قىزمەت اتقارىپ ءجۇر.