ەلىمىزدە جىل سايىن جاۋاپسىز اتا-انالار قاتارى ءوسىپ كەلەدى. بىلتىر 7 203 قامقورشى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلسا, 2021 جىلى اتا-انالىق مىندەتىن ورىنداماعان 5 مىڭنان استام ازامات تىركەلگەن. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەدىل وسپان مالىمدەدى.
بالا تاربيەسى اتا-انا ءۇشىن كۇردەلى ءارى جاۋاپتى مىندەت. الايدا قوعامدا بۇل ماسەلەگە ءاتۇستى قاراپ, ءتىپتى «بالاما مەكتەپ تاربيە بەرسىن, مەملەكەت اسىراسىن» دەيتىندەر از ەمەس. وكىنىشتىسى, بالالارىنا قاتىستى جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاسىراتىندارى دا كەزدەسەدى.
– قوعامدا بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىققا توزىمسىزدىك مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ وتە ماڭىزدى. 2022 جىلى 39 ادام بالالارعا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاسىرعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. الايدا وكىنىشكە قاراي زاڭسىزدىقتاردى جاسىرۋ فاكتىلەرى جالعاسىپ كەلەدى. مينيسترلىككە وسىنداي جاسىرۋ فاكتىلەرى بويىنشا مىڭنان اسا اقپارات كەلىپ تۇسەدى, – دەدى ەدىل وسپان.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن بۇۇ قازاقستانداعى بالالار قورىنىڭ وكىلى ارتۋر ۆان ديزەن ەلىمىزدە بالالاردى ۇرۋعا زاڭمەن تىيىم سالۋدى ۇسىندى.
– قوعامدا قالىپتاسقان كەيبىر الەۋمەتتىك نورمالاردى وزگەرتكەن ءجون. بالانى داۋىس جانە قول كوتەرمەي-اق تاربيەلەۋگە, وسىرۋگە بولادى. مۇنى اتا-انالارعا جەتكىزۋ ءۇشىن ءتيىستى كوممۋنيكاتسيالىق كومپانيا كەرەك. دەنە جاراقاتىن سالۋعا زاڭمەن تىيىم سالۋ – وتە ماڭىزدى. بۇگىندە 65 مەملەكەت دەنە جاراقاتىن سالۋعا زاڭمەن تىيىم سالدى. تاعى 27 ەل بۇل زاڭعا قوسىلۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ اراسىندا قازاقستاننىڭ كورشىلەرى دە بار. سوندىقتان وتباسىندا دا, وتباسىنان تىس جەرلەردە دە دەنە جاراقاتىنا تىيىم سالۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر. ءبىز بالالارعا زورلىق-زومبىلىق جاسالۋىنا, ولاردى ۇرىپ-سوعۋعا جول بەرمەۋىمىز كەرەك. بۇل – قوعام الدىنداعى مىندەتىمىز, – دەدى يۋنيسەف وكىلى.
جاۋاپسىز اتا-انانىڭ ولقىلىعىنان بالانىڭ دا زارداپ شەگەتىنى بەلگىلى. ەلىمىزدە قازىردىڭ وزىندە ءتۇرلى ماسەلەسى بار 6 مىڭ ءجاسوسپىرىم مەكتەپىشىلىك ەسەپكە الىنعان. ارينە, مۇنىڭ قۇقىقتىق سالدارى جوق, تەك بالانى كەز كەلگەن پروبلەمادان الىپ شىعۋعا باعىتتالعان. الايدا قوعامدا سوڭعى كەزدەرى جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى زورلىق-زومبىلىق, قاتىگەزدىك فاكتىلەرى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا وسكەن. ۆيتسە-مينيستر سوزىنشە, بۇل ماسەلەگە ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ السىرەۋى, اتا-انالاردىڭ مەكتەپتەگى تاربيە ۇدەرىسىنە قاتىسۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى, وتباسىنداعى تاربيەنىڭ وسالدىعى, ينتەرنەتتىڭ اشىقتىعى جانە پاندەميانىڭ سالدارى سەكىلدى نەگىزگى بەس فاكتور اسەر ەتىپ وتىر. بۇل رەتتە, مينيسترلىك ەل مەكتەپتەرىندەگى تاربيە جۇمىسىنىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسىن ازىرلەپ جاتقان كورىنەدى.
– جەتكىنشەكتەر اراسىندا ورىن الىپ وتىرعان زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرى بالالار تاربيەسىنە قاتىستى كەشەندى كوزقاراستاردىڭ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر. سوندىقتان مينيسترلىك تاربيە جۇمىسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى قولعا الدى. تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى وزەگى – ۇلتتىق ادامي قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ. وسى باعىتتاعى جۇيەلى شەشىمدەردىڭ ءبىرى ءاربىر مەكتەپتە اتا-انا مىندەتىن جۇزەگە اسىرۋدا ولاردى جان-جاقتى قولداۋعا باعىتتالعان اتا-انالار اكادەمياسىن قۇرۋ بولماق. مينيسترلىك بارلىق مۇددەلى ورگاندارمەن بىرگە بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ, ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ بويىنشا كەشەندى جوسپار ازىرلەۋدى قولعا الدى. بۇل قۇجات الداعى وقۋ جىلىنا دەيىن قابىلدانادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز. بۇعان قوسا جىل سايىن بالالاردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىق جاعدايىنىڭ ءتۇر-سيپاتى دا وزگەرىپ وتىر. ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق جاعداي ەكىنشى وقيعاعا ۇقسامايدى. جاڭا بۋللينگتىڭ, قاتىگەزدىكتىڭ تۇرلەرى پايدا بولىپ جاتىر. بۇل ينتەرنەتتىڭ اشىقتىعىمەن دە بايلانىستى. مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۇن تارتىبىندە تۇر. وسىعان بايلانىستى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە پسيحولوگيالىق قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلىن قابىلداۋ ماسەلەسى دە وزەكتى. قازىر مينيسترلىك وسى باعىتتاعى جۇمىستارعا ەرەكشە دەن قويىپ كەلەدى. ونىڭ ىشىندە جوعارى وقۋ ورىندارىندا پسيحولوگ مامانداردى دايارلاۋ باعدارلاماسىنا دا ءتيىستى وزگەرىستەر كەرەك, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى.
ونىڭ پايىمداۋىنشا, بالالار ءۇشىن قاۋىپسىز ينتەرنەت كەڭىستىگىن قۇرۋ ماڭىزدى. بۇل ورايدا اتا-انالار ءوز پەرزەنتتەرىنىڭ ينتەرنەتتەگى ءىس-ارەكەتىنە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. ول ءۇشىن سپيكەرلەر جاعىمسىز اقپاراتتارعا شەكتەۋ قوياتىن ءموبيلدى قوسىمشالاردى قولدانۋدى ۇسىندى.