ۇندىستانداعى ساياسي باسەكە

كارناتاكا شتاتىندا وتكەن زاڭ شى­عا­رۋشى اسسامبلەياسىن سايلاۋدا وپپو­زيتسيالىق ءۇندىستان ۇلتتىق كون­گرەس­ى (INC) جەڭىسكە جەتتى. پارتيانى ەلەكتوراتتىڭ 48,88 پايىزى قولداعان. وسىلايشا, كونگرەسس اسسامبلەياداعى 134 مانداتتى يەلەندى. بۇعان دەيىن كار­نات­اكانى ءۇندىستان پرەمەر-ءمي­نيسترى نارەندرا مودي باسشىلىق ەتە­تىن ءۇندىستان حالقى پارتياسى نەمەسە «Bharatiya Janata party» (BJP) باسقارىپ كەلگەن ەدى. 65 ميلليون ادام مەكەندەگەن ايماق تۇرعىندارىنىڭ 36 پايىزى عانا «BJP»-عا داۋىس بەرگەن ەكەن. سايلاۋ 10 مامىر كۇنى ءوتتى. دەگەنمەن سەنبى كۇنى داۋىس بەرۋدىڭ ارالىق ناتيجەسى بەلگىلى بولدى. سوعان سايكەس ۇلتتىق كونگرەستىڭ باسىم تۇسكەنى انىقتالدى. كوپ ۇزاماي-اق «BJP» جەڭىلگەنىن مويىندادى. ال «INC» وكىلى پاۆان حەرانىڭ ايتۋىنشا, حالىق ەلدى بولەتىن ساياساتتان شارشاعاندىقتان وسىنداي تاڭداۋ جاساعان.

الەمدەگى حالىق سانى كوپ ەكى ەلدىڭ بىرىنە قىزىعاتىندار ءۇشىن كارنات­اكا­داعى ساياسي باسەكە ماڭىزدى ەدى. ويتكەنى ءۇندىستاندا كەلەسى جىلى پارلامەنت سايلاۋى وتەدى. وندا قازىرگى پرەمەر-مينيستر نارەندرا مودي ءۇشىنشى مەرزىمگە قالۋدى كوزدەيدى. وسىعان بايلانىس­تى ساياسي ساراپشىلار كارناتاكاداعى باسە­كەنى كەلەر جىلعا دايىندىق رەتىندە ەسەپتەيدى.

«BJP» پارتياسى 2018 جىلدان بەرى اتالعان ايماقتا باسىمدىق يەلەنىپ كەلگەن. دەگەنمەن شتاتتا بيلەۋشى پار­تيا­نىڭ ساياساتىنا قارسىلار جەتىپ-ار­تى­لاتىن. سوعان قاراماستان, ءموديدىڭ ءىزباسارلارى بارىن سالدى. ويتكەنى كارناتاكا وڭتۇستىك ۇندىستانداعى «BJP»-نىڭ نەگىزگى تىرەگى سانالدى. ونىڭ ۇس­تىنە, كورشىلەس شتاتتاردا نارەندرا ءموديدىڭ ۇستانعان ءۇندى ۇلتشىلدىعىنا كەلىسپەيتىندەر وتە كوپ. سول سەبەپتى پارتيا اتالعان وڭىردەگى بيلىكتى ۋىسىنان شىعارماۋعا ءتيىس ەدى. وسىعان بايلانىس­تى ءموديدى سايلاۋالدى ناۋقانىنا تارتىپ, بىرنەشە رەت شەرۋ مەن ميتينگكە قاتىستىردى. «BJP» كارناتاكادا 9 مىڭنان اسا شەرۋ وتكىزگەن ەكەن. الايدا پرەمەر-ءمينيستردىڭ تانىمالدىلىعى تۇرعىنداردىڭ پىكىرىن وتكىزۋگە كۇش سالا المادى. مۇنىڭ باستى سەبەبى مىنادا. كەيىنگى كەزدە شتات ۇكىمەتىندەگى پارتيا مۇشەلەرى جەمقورلىققا قاتىسى بولۋى مۇمكىن دەگەن اڭگىمە تاراعان. وعان قوسا, ينفلياتسيا دا القىمنان الىپ تۇر. ايماق ورتالىعى بەنگالۋرۋدان باسقا جەردە جۇمىس تابۋ وتە قيىن. جى­عىلعانعا جۇدىرىق دەمەكشى, شتاتتا باسىمدىققا يە لينگايات كاستاسى دا پارتيانى قولدامايتىنىن جەتكىزدى. ناتيجەسىندە, ۇلتتىق كونگرەسس پارتياسى كۇتپەگەن جەردەن جەڭىسكە جەتتى. بۇعان دەيىن وپپوزيتسيالىق تاراپ ءۇش شتاتتا عانا باسىمدىققا يە ەدى. ەندى كارناتاكادا تابىسقا كەنەلگەن ۇلتتىق كونگرەسس كەلەسى جىلى پارلامەنت سايلاۋىنا بەلسەنە كىرىسەتىنى انىق. ويتكەنى اتالعان بىرلەستىك «BJP»-عا باستى باسەكەلەس سانالادى. دەگەنمەن پارتيا باسشىلىعى «جالعىزدىڭ ءۇنى شىقپاس» دەگەن ۇراندى ۇستانىپ, باسقا دا وپپوزيتسيالىق پارتيالاردى كواليتسيا قۇرۋعا شاقىرىپ ءجۇر. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كارناتاكاداعى جەڭىس «INC»-عا ۇلكەن مۇمكىندىك سىيلاپ وتىر.

جالپى, ءۇندىستاندا 28 شتات پەن 8 وداقتاس اۋماق بار. زاڭ شىعارۋشى اسسامبلەيا سايلاۋى شتاتتاردىڭ بارى­نەن بولەك 3 وداقتاس اۋماقتا عانا جۇر­گىزىلەدى.­ نەگىزى بولليۆۋدتىڭ وتانىندا سايلاۋ وتە كوپ. جەرگىلىكتى ايماقتىق اكىم­شى­لىك­تەردەن باستاپ, ۆيتسە-پرەزيدەنت پەن پرەزيدەنتكە دەيىن داۋىس بەرۋ ارقىلى تاڭدايدى. بيىل شتاتتاردىڭ بارىندە زاڭ شىعارۋشى اسسامبلەيا نەمەسە «Vidhan Sabha» سايلاۋلارى ءوتىپ جاتىر. ءالى الدا بىرنەشە وڭىردە ساياسي باسەكە قىزباق.

ءۇندىستان 1992 جىلعى اقپاندا قا­زاقستانمەن ديپلوماتيالىق قاتىناس­ ورناتقان كەزدە قازاقستاننىڭ تاۋەل­سىز­دىگىن مويىنداعان العاشقى ەلدەردىڭ ءبىرى بولدى. ءۇندىستان ەلشىلىگى الماتى قالاسىندا 1992 جىلى مامىردا, ال قازاقستاننىڭ نيۋ-دەليدەگى ەلشىلىگى 1993 جىلى اشىلدى. قازاقستان ء–ۇن­دىس­تاننىڭ ورتالىق ازياداعى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى ءىرى ارىپتەسى. تاۋار اينالىمى جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى.