قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ءبىلىم دەڭگەيى الشاقتاپ بارا جاتىر. ساپالى كادر تاپشىلىعى مەن مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق بازاسىنىڭ السىزدىگىنەن بۇل ماسەلە ءالى كۇنگە دەيىن شەشىلمەي كەلەدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا ماسەلە كوتەرىلدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ەلىمىزدە باستاۋىش جانە ورتا سىنىپتاردان كەيىن ءبىلىمىن جەتىلدىرەمىن دەگەن وقۋشىلارعا ارنايى مامانداندىرىلعان نەمەسە بەلگىلى ءبىر پاندەردى تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپتەر جۇيەسى قالىپتاسقان. قازىرگى تاڭدا جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتا تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن 90 ليتسەيدىڭ 8%-ى, قوعامدىق-گۋممانيتارلىق باعىت بويىنشا وقىتاتىن 120 گيمنازيانىڭ 14%-ى عانا اۋىلدىق ەلدىمەكەندەردە ورنالاسقان. ياعني, اۋىل وقۋشىلارىنىڭ تەرەڭدەتە ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمداردا وقۋ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى.
«ستاتيستيكالىق اقپاراتقا سۇيەنسەك مامانداندىرىلعان مەكتەپتەرگە تۇسكەن اۋىل مەكتەپتەبى وقۋشىلارىنىڭ ۇلەسى سوڭعى 3 جىلدىڭ كورسەتكىشى بويىنشا 8-25%-دىڭ ارالىعىندا بولسا, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنە تۇسكەن وقۋشىلاردىڭ ۇلەسى 8-9%-دان اسپايدى. 2022-2023 وقۋ جىلىندا اۋىل مەكتەپتەرىندەگى 1,5 ملن وقۋشىنىڭ تەك 2900-ى عانا مامانداندىرىلعان مەكتەپتەرگە قابىلدانعان. بۇل اۋىل مەكتەپتەرى وقۋشىسىنىڭ جالپى سانىنىڭ 0,2%-ىن عانا قۇرايدى. اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن بىرنەشە جوبالار جاسالىپ, باعدارلامالار قابىلداندى. وسى ورايدا «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارىن قايتا قاراۋ قاجەت دەپ ويلايمىز. اۋىلعا ءبىلىمدى, كرەاتيۆتى مامان بارمايىنشا ءبىلىم ساپاسى كوتەرىلمەيدى», دەيدى «اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ەربولات ساۋرىقوۆ.
2020 جىلى پاندەميا كەزىندە اۋىل مەكتەپتەرىنە ينتەرنەت جەلىسى جەتكىزىلدى. مينيسترلىكتىڭ ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر قورى اقپاراتتىق جۇيەسىنە سايكەس, ەل بويىنشا 5274 اۋىلدىق مەكتەپتىڭ 5236-نا ينتەرنەت جەلىسى قوسىلعان. ال حالىقارالىق تەلەكوممۋنيكاتسيا وداعىنىڭ ۇسىنىستارىنا سايكەس كەلەتىن مەكتەپ سانى – 2013. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس 817 عانا اۋىلدىق مەكتەپتە ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا تەحنيكالىق مۇمكىندىك بار.
سونىمەن قاتار ە. ساۋرىقوۆ بۇگىندە وقۋشىلارعا قوسىمشا مۇمكىندىكتەر ۇسىناتىن ونلاين پلاتفورمالار پايدا بولعاندىعى تۋرالى ايتادى.
«جەكە مەنشىك وقۋ ورتالىقتارى جىلدام يكەمدەلىپ, قوسىمشا اقىلى كۋرستار ۇسىندى. ءبىزدىڭ زەرتتەۋىمىز بويىنشا كەيبىر جەكەمەنشىك وقۋ ورتالىقتارىنىڭ پلاتفورماسى ءبىر ساتتە 30 مىڭ وقۋشىعا دەيىن ونلاين رەجىمدە ساباق وتكىزەتىن تەحنيكالىق جانە ادىستەمەلىك مۇمكىندىكتەرى بار. ەندەشە وقۋ نارىعىنىڭ ءوزى تۋعىزعان وسى مۇمكىندىكتى اۋىلدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن كەڭىنەن پايدالانۋ قاجەت. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە «Bilim land», «Daryn online» جانە تاعى باسقا پلاتفورمالار ارقىلى 5236 اۋىلدىق مەكتەپ قوسىمشا وقىتۋ قىزمەتتەرىن قولدانادى. الايدا اتالمىش مەكتەپتەردىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىس ارقىلى كورسەتىپ جاتقان قىزمەتى تولىققاندى ونلاين ۇلگىدە ەمەس», دەيدى ول.
دەپۋتاتتار وسى ماسەلەگە قاتىستى كەلەسىدەي ۇسىنىس ايتتى: بىرىنشىدەن, اۋىل مەكتەپتەرىندەگى دارىندى بالالاردىڭ مامانداندىرىلعان وقۋ ۇيىمدارىندا ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋ ءۇشىن ولارعا تەگىن نەمەسە بيۋدجەت تاراپىنان سۋبسيديالاندىرىلعان قوسىمشا ونلاين كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, اۋىل مەكتەپتەرى تۇلەكتەرىنىڭ «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» نەمەسە «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋعا دايىنداۋ ءۇشىن جەكە پاندەر بويىنشا تەگىن ونلاين جانە وفلاين كۋرستار اشۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن, ونلاين كۋرستار جاقسى ناتيجە بەرۋ ءۇشىن اتالمىش قىزمەت ءتۇرىن ەركىن نارىقتاعى باسەكەلەستىك ورتاعا بەرىپ, مەملەكەت جانە جەكە-مەنشىك ارىپتەستىك جۇيەسى اراسىندا جۇزەگە اسىرعان دۇرىس. تورتىنشىدەن, «ديپلوممەن اۋىلعا» جاستار تاجىريبەسى جاستاردىڭ كادرلىق رەزەرۆ باعدارلامالارىنىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەمەۋى سالدارىنان اۋىلداردا بىلىكتى تاجىريبەلى ماماندار جوقتىڭ قاسى. قازىرگى ۋاقىتتا كەزەك كۇتتىرمەيتىن وسى باعدارلامالاردى قايتا جاڭعىرتىپ, مەملەكەت تاراپىنان جاڭا جوبالار جاساپ, بولىنەتىن قارجىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋدى ويلاستىرۋ قاجەت.
ارۋجان ناعاشىباي,
ەۇۋ ستۋدەنتى