بيىل قازاقستان مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى تۋريستىك ساياحات بۇرىنعىدان دا جەڭىلدەيدى دەگەن ىزگى جوسپار بار جانە بۇل نەگىزسىز دە ەمەس. ويتكەنى تۋريزم سالاسىن تابىس كوزىنە اينالدىرۋدى كوكسەپ كەلە جاتقان ەكى ەل دە كەيىنگى جىلدارى كولىك, تۋريستىك مارشرۋتتار مەن قوناقۇي بيزنەسىن جاقسارتىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى تۋريزم سالاسىنداعى قىزمەت تۇرلەرىنە وقىتىپ وتىرعان جايى بار.
مىسالى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋدى قولداۋ قورى پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى ماقسات ۋسۋباليەۆ الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا ءوز ەلى ءتۋريزمدى تۇلەتۋ ماقساتىندا كاپيتالى 1 ملرد سومدى قۇرايتىن قور قۇرعانى تۋرالى مالىمدەدى.
ء«بىزدىڭ العا قويعان ماقساتىمىز – الماتى مەن الماتى وبلىسىنىڭ شەكارالاس اۋماقتارىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ ءبىزدىڭ ەلگە ساپارىن جەڭىلدەتۋ, ەلىمىزگە كەلگەن تۋريستەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. ءبىز ولاردىڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسى شەكاراسىنان كەدەرگىسىز ءوتۋى ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاساپ وتىرمىز. سونىڭ ءبىرى – شەكارادان وزەرنىي اسۋى ارقىلى ءوتۋ ءۇشىن ۇسىنىلعان ۇكىمەتارالىق كەلىسىم. وتكەن جىلى ءبىز قىرعىزستان مەن قازاقستان دەپۋتاتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن قاناتقاقتى جوبانى ىسكە قوسىپ, تاۋ ارقىلى ءجۇرۋ وتكەلىن اشتىق. بۇل ەكى ەل پرەزيدەنتىنىڭ اۋىزشا مالىمدەمەسىندە ايتىلعان ەدى. مۇنىڭ ءبارى قازاقستان باسشىسىنىڭ ءبىزدىڭ ەلگە كەلۋىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىپ جاتىر», دەدى م.ۋسۋباليەۆ.
وسى ارادا تاۋ سوقپاق جولدارىن جاڭعىرتۋ باستاماسى «Kaz Alpine Club» اق مەن «كاتو» ااق (قىرعىز تۋروپەراتورلار قاۋىمداستىعى) ۇيىمدارىنا تيەسىلى ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. بۇعان قوسا بىلتىر قازاق ەلىنىڭ بەلسەندىلەرى وزەرنىي مەن سارىبۇلاق اسۋلارى ارقىلى ءجۇرىپ وتكەنىن دە ەسكە سالا كەتۋگە بولادى. وسىلايشا, تاۋ وتكەلى ارقىلى ىستىققولگە ساپار ءساتتى اياقتالعان ەدى. ال ەندى بيىلعى جوسپار بويىنشا تۋريستەرگە ارنالعان سول تاۋ وتكەلدەرى اشىلۋى كەرەك.
«ەكى ەل اراسىن بايلانىستىرىپ تۇرعان تاۋداعى وتكەلدەر ءتۇرلى سەبەپپەن 2009 جىلدان بەرى جابىق تۇر. قىرعىز رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن گيدتەردىڭ جۇمىسىنا تىيىم سالىندى, سونداي-اق قازاقستانعا تۋريستىك كولىك ءۇشىن شەكتەۋ قويىلدى. سودان بەرى كوپ ۋاقىت ءوتىپ كەتتى. تاۋ وتكەلىن اشۋ «اتامەكەن» ۇكپ, بيزنەس-قوعامداستىق, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى, ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى مەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسادى», دەيدى وكپ توراعاسى اۋەز تايمبەتوۆ.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, تاۋ ءتۋريزمى, سونداي-اق وسى سالاداعى باسقا باعىتتاردى دامىتۋعا بيىل كۇش سالىنادى. سول سياقتى تۋريستىك سالانىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانىنان تۋريزم جونىندەگى سالالىق كوميتەتى قۇرىلىپ, وعان تۋريزم سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن كاسىپكەرلەر, الماتىدا تۋراگەنتتىكتەر, تۋروپەراتورلار, وداقتار مەن قاۋىمداستىقتاردىڭ وكىلدەرى مۇشە بولدى.
وسى كوميتەتتىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى اۋەز تايمبەتوۆ: «سالالىق كەڭەستەردىڭ مىندەتى – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىل ۇيىمداستىرۋ, وڭىرارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق جۇمىستى ۇيلەستىرۋ, سالالىق ساراپتامانى شوعىرلاندىرۋ, بيزنەس قۇقىعىن قورعاۋ جانە كاسىپكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ», دەپ وتىر. كەڭەس جۇمىسى بارىسىندا كورشى ەلمەن تۋريزم باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ, ەكى ەل اراسىندا شەكارادا تۋريستەر ءۇشىن جەدەل دالىزدەر اشۋ سىندى شارالار جان-جاقتى قارالماق.
رەسمي ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, قازاقستان – قىرعىز ەلىنىڭ جەتەكشى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. 2005 جىلدان باستاپ قازاقستاننان قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا تىكەلەي ينۆەستيتسيالار كولەمى 1,352 ملرد دوللاردى, قىرعىزستاننان قازاقستانعا 97,1 ملن دوللاردى قۇرادى. قىرعىزستاننىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس ىستەيتىن زاڭدى تۇلعالار, فيليالدار مەن وكىلدىكتەردىڭ سانى 807 كاسىپورىن بولسا, قازاقستاندا بىرلەسكەن مەنشىك نىساندار سانى – 233 كاسىپورىن, ال قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا 373 كاسىپورىن بار.
ال 2022 جىلى قىرعىزستان مەن قازاقستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 1,1 ملرد دوللاردى قۇراپ, 2021 جىلعى كورسەتكىشتەن 1 ملرد دوللارعا اسىپ ءتۇستى. ەسەپتى كەزەڭدە قىرعىز ەلىنەن قازاقستانعا ەكسپورت 438 ملن دوللاردى قۇراپ, 2021 جىلعى كورسەتكىشتەن 382 ملن دوللارعا ءوستى. بىلتىر قازاقستاننان قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا يمپورت 749 ملن دوللارعا جەتسە, بۇل 2021 جىلعى كورسەتكىشتەن 661 ملن دوللارعا ارتىق.
الماتى