اتىراۋعا ناپاقا تابۋ ءۇشىن وزگە ەلدەن كەلەتىندەر كوپ. سولاردىڭ قاتارىنداعى قىرعىزستان مەن وزبەكستاننىڭ ازاماتتارى جەتەرلىك. الايدا شەكارادان وتكەن سوڭ ءىز-ءتۇزسىز جوعالىپ كەتەتىندەر دە بار. سونداي جانداردى ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولىپ, كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرىنە جەتكىزەر جولىنا سارعايا قاراعان اتا-اناسىنىڭ, ءبىر تۋعان باۋىرىنىڭ الاڭداۋى ويلانتپايتىن سەكىلدى.
ماسەلەن, قىرعىز قىزى اپكەسىمەن بىرگە 2011 جىلدان بەرى مۇنايلى شاھارداعى بازاردا ءتۇرلى كيىم-كەشەك ساتىپ جۇرگەن. باستاپقىدا تۋىستارىمەن تەلەفون ارقىلى بايلانىسىپ, اپكەسى ەكەۋىنىڭ اماندىعىن ءبىلدىرىپ تۇرعان. بىراق اپكەسى ەلىنە ورالۋعا جينالعاندا, ءسىڭلىسى اتىراۋدا قالۋعا شەشىم قابىلداپتى. قىرعىزستانعا امان جەتكەن اپكەسىمەن 2013 جىلى ايشىلىق الىستان حابار العىزاتىن تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن ەكەن. الايدا سول ساتتە اپكەلى-ءسىڭلىلى ەكەۋى ءبىر-بىرىمەن ۇزاققا اجىرايتىنىن بىلمەگەن شىعار. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, اتىراۋدا قالعان قىز 2013 جىلدان كەيىن نە اپكەسىمەن, نە وزگە تۋىستارىمەن بايلانىسقا شىقپاي قويىپتى. تۋىستارى ونى سوناۋ قىرعىزستاننان الدەنەشە رەت ىزدەپ كەلىپ, تابا الماي كەتكەن. وزدەرى تانىستارى ارقىلى ىزدەپ كورگەنىمەن, تابا الماعان. امالى تاۋسىلعان اپكەسى جەرگىلىكتى پوليتسياعا جۇگىنۋدى ءجون كورىپتى. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ بۇيرىعىمەن شەتەلدىكتىڭ شاعىمىنا وراي جەدەل ىزدەستىرۋ توبى قۇرىلدى. كەيىن كريمينالدىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قىرعىز قىزىنىڭ تۋىستارىمەن رەنجىسكەنىن انىقتادى. ءبىر اۋىز سوزدەن كوڭىلى قالعان بولۋى كەرەك, قىرعىز قىزى ون جىلدان بەرى تۋىستارىمەن «جاسىرىنباق» ويناۋعا بەكىنىپتى.
ء«بىر-ءبىرىمىزدى 11 جىل بويى كورمەگەن ەدىك. كۇنى-ءتۇنى ءسىڭلىم امان-ەسەن تابىلسا ەكەن دەپ تىلەدىم. ويتكەنى ونى قاتتى ساعىندىم. ەندى مىنە, قۋانىشىمدا شەك جوق», دەپ كوزىنە جاس الدى ءسىڭلىسىن قۇشاعىنان اجىرتپاعان اپكەسى.
اتىراۋدا تۇراتىن اپكەسىمەن 40 جىلدان كەيىن كەزدەسكەن رەسەيلىك ايەلدىڭ وقيعاسى دا وسىعان ۇقساس. بيىل اقپاندا رەسەي فەدەراتسياسىنداعى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنىڭ 1947 جىلعى تۇرعىنى اتىراۋعا كەلدى. ماقساتى – اپكەسىمەن كەزدەسۋ. الدىن الا اپكەسىنىڭ تۇراقتى مەكەنجايىن انىقتاماپتى. بالكىم, اپكەسىنە توسىن سىي جاساپ, قۋانتۋدى كوزدەگەن شىعار. بىراق بۇل ويى ىسكە اسقان جوق. ويتكەنى مۇنايلى شاھاردان اپايىن تابا الماي, وشارىلىپ قالعان. سودان كەيىن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن كومەك سۇراۋدان باسقا امالى قالماپتى. كورشى ەلدەن كەلگەن قوناقتىڭ وتىنىشىمەن اتىراۋ قالالىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورلارى, پوليتسيا مايورى سامالبەك بەگاليەۆ پەن پوليتسيا كاپيتانى ارون كەنجەبەك ۇلى جان-جاقتى تەكسەرۋ, ىزدەستىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى. قينالعان جانعا قول ۇشىن سوزعان پوليتسەيلەر رەسەيلىك ايەلدىڭ تۋىستارىن تاۋىپ بەردى.
«تۋعان اپايىم وسى قالادا تۇراتىن ەدى. ءبىر-ءبىرىمىزدى 40 جىل بويى كورگەن جوقپىز. باۋىرعا دەگەن ساعىنىشتىڭ ءجونى بولەك. ساعىنىشتى بەتپە-بەت كەزدەسپەي, باسۋ مۇمكىن ەمەس. سول سەبەپتەن اپايىمدى ىزدەپ كەلگەندە, ونىڭ تۇراتىن مەكەنجايىن بىلمەي, ابدەن داعداردىم. امالىم قالماعان سوڭ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن كومەك سۇرادىم. جەدەل ارەكەت ەتكەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى تۋىستارىمنىڭ مەكەنجايىن تاۋىپ, ولارمەن كەزدەستىردى. شەتەل ازاماتى بولسام دا, ولار مەنىڭ وتىنىشىمە ءاتۇستى قاراعان جوق. وزدەرىنىڭ كاسىبي مىندەتىن ادال اتقاراتىنىنا كۋا بولدىم. شاراسىز جانعا كومەكتەسكەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن» دەپ العىسىن ايتتى تۋىستارىمەن قاۋىشقان رەسەيلىك ايەل.
ال وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 48 جاستاعى تۇرعىنى 2017 جىلدان بەرى اتىراۋدا تۇراتىنى «ميگرانت» ءىس-شاراسى كەزىندە انىقتالعان. ەل شەكاراسىنان بەرى قادام باسقانىنا ەكى جىل وتكەن سوڭ تۋىستارىنان بايلانىسىن ۇزگەن. الىستا جۇرگەنىن جەلەۋ ەتتى مە, الدە باسقا سەبەبىن بار ما, ونى تۇسىندىرە المايدى.
«مۇنداي ءىس-شارانى وتكىزۋدىڭ بىرنەشە ماقساتى بار. بىرىنشىدەن, كوشى-قون زاندىلىعىن بۇزعان شەتەل ازاماتتارى انىقتالادى. ەكىنشىدەن, وزگە ەل ازاماتتارىنىڭ ەل اۋماعىندا زاڭسىز ءجۇرۋىن بولدىرماۋ, ۇشىنشىدەن, قازاقستاننان ءوز ەركىمەن شىعۋ تۋرالى سوت قاۋلىسىن ورىنداماعان شەتەلدىكتەردى انىقتاۋ كوزدەلگەن», دەپ حابارلادى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ءتارتىپ ساقشىلارىن تەك شەتەلدىكتەر ەمەس, اتىراۋلىق بالالاردىڭ دا ءجيى جوعالاتىنى الاڭداتىپ وتىر. جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پودپولكوۆنيگى ابزال الىپقاليەۆتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, جىل باسىنان بەرى كامەلەتكە تولماعان 89 بالا جوعالعان.
– اتىراۋ وبلىسىندا بالالاردىڭ جوعالۋ دەرەگى كوبەيىپ بارادى. بۇل – الاڭداتارلىق جايت. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە بالالارى ۇيىنە ورالماعاننان كەيىن 73 اتا-انانىڭ شاعىمى تىركەلدى. مەكتەپ قىزمەتكەرلەرىنەن 6 حابار ءتۇستى. تۇرعىلىقتى مەكەن-جايىن تابا الماي اداسقان بالالار تۋرالى 9 ادام حابار بەردى, – دەيدى ابزال الىپقاليەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, اتا-انالار كامەلەتكە تولماعان جاسوسپىرىمدەر ۇيگە كەلمەگەن كەزدە وزدەرى ىزدەگەندى قۇپ كورەدى. تەك وزدەرى تابا الماي, ءۇمىتى ۇزىلۋگە اينالعاندا عانا پوليتسياعا حابار بەرەدى. تەگىندە بالانىڭ جوعالعانىن بىلگەن ساتتە پوليتسياعا حابارلاعان ءجون. بۇل جوعالعان بالالاردى ىزدەستىرۋ جۇمىسىنىڭ ءساتتى اياقتالۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. كوپ جاعدايدا اتا-انالار بالالارىنىڭ ۇيگە كەلۋىن كۇتىپ, وقيعانى جاسىرۋعا تىرىسادى. دەگەنمەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى جوعالعان 89 بالانىڭ ءبارىن تاۋىپ, اتا-اناسىنا تاپسىرعان.
اتىراۋ وبلىسى