تالدىقورعان – تازا قالا

ب ۇلىنگەندى قالپىنا كەلتىرۋ, باردىڭ باعاسىن اسىرۋ, قوعامدى وركەندەتۋ مەن قالالىقتاردىڭ جايلى تۇرمىسىن جاقسارتۋ – جاس­تاردى ەلجاندىلىققا تاربيەلەۋ ءۇشىن كەرەك دۇنيە. تالدىقورعان قالاسى, گاۋھار انا كوشەسى 110 مەكەن­جايىندا ورنالاسقان «جاس تەحنيكتەر ستانساسى» دەپ اتا­لىپ كەلگەن نىساندا وتكەن رەس­پۋب­ليكالىق ەكوسەنبىلىكتە وسى ۇعىم­نىڭ ماڭىزىنا تاعى دا ءبىر مارتە كوز جەتكىزدىك.

اتالعان شارانى «KazEco Patrol» رقب ۇيىمداستىرىپ, ونىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتۋىنە تال­دىقورعان قالالىق اكىمدىگى, قالا­لىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى ءبولىمى, «التىن ادام» جەتىسۋ شەبەرلەر» ورتا­لى­عى جانە وقۋشىلار سارايى مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن ەكوەرىكتىلەر اتسالىستى. جالپى, سەن­بىلىككە 100-دەن اسا ادام قا­تىس­تى.

ايتا كەتەرلىگى, اتالعان نىسان قالانىڭ ورتالىعىندا ورنا­لاس­قانىمەن, 36 جىلدان بەرى قا­راۋ­­سىز قالعاندىقتان, ءشوپ با­سىپ, قوقىس ءۇيىلىپ, اعاشتارى قۋ­راپ, جىلىجايلاردىڭ قاڭقاسى قاۋ­­ساپ, سۇرقى قاشىپ كەتكەن ەكەن. قىسقاسى, 1970 جىلدارى ىرگەسى قالانىپ, سول تۇستاعى ەكولوگياعا قىزىعاتىن جاستاردىڭ ءجيى كەلەتىن جەرىنە اينالعان ستان­سانىڭ بۇگىنگى جاعدايى ايانىشتى. سول كەزدە وسى ورتادان بولاشاق ارمانىن ۇشتاعانداردىڭ ءبىرى بۇگىندە «التىن ادام» جەتىسۋ شەبەرلەرى» ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, ۇلتتىق ونەر مەن ەكولوگيا­لىق ماسەلەلەرگە ءجىتى نازار اۋدارىپ, تۋريزم سالاسىن وركەندەتۋگە باستاماشى بولىپ جۇرگەن دينارا باكيروۆا وسىدان 40 جىل بۇرىن ءوزى كۋا بولعان جاعدايلارمەن ءبو­لىس­تى.

– باستاۋىش سىنىپتا وقىپ جۇر­گەندە بۇل ستانساعا ءجيى كەلە­تىنبىز. ول كەزدە اۋماقتا نەشە ءتۇر­لى اعاش ءوسىپ, سان ءتۇرلى گۇل جاي­قالىپ تۇراتىن. جىلى­جاي­لار­دا وسىمدىكتىڭ سان ءتۇرى ءوسىپ, بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىراتىن. كەيىن تالدىقورعان وبلىسى الماتى وبلىسىنا قوسىلعان كەزدە بۇل جەر قاراۋ­سىز قالىپ, مۇلكى تونالىپ, كە­زىن­­دەگى بار كوركەمدىك كوزدەن بۇل­بۇل ۇشتى. قازىر كورسەڭىز, قو­قىس الاڭىنا اينالىپ قالدى دەرسىڭ. بۇل سەنبىلىك «KazEco Patrol» قوزعالىسىنىڭ وبلىستىق فيليالىنىڭ اشىلۋىنا تۇسپا-تۇس قولعا الىندى. ماقساتىمىز – بۇل نىساندى قايتا جاڭعىرتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بالالاردى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ىسىنە بەلسەندى قاتىسا الاتىنداي ەتنو­اۋىل ۇيىمداستىرۋ, – دەپ اتاپ ءوتتى دينارا سەرىكقىزى.

سەنبىلىككە ارنايى كەلىپ قاتىس­قان «KazEcoPatrol» رقب جەتەك­شىسى تيمۋر ەلەۋسىزوۆ اتال­عان شارانىڭ وتۋىنە جانە بو­لا­شاق­تىق ماڭىزى بار باستامانى قولداعان وبلىس باسشىلارى مەن قالا اكىمدىگىنە ال­عىسىن ءبىلدىردى. سونداي-اق الدا­عى ۋاقىتتا دا بىرلەسە جۇمىس اتقا­رۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

اۋماقتى تازارتۋ جۇمىسىن قالا اكىمدىگى بەلسەندى قولداپ, جۇمىسشىلار مەن ارنايى تەحنيكانى دا ءبولدى. تراكتورلار, بۋلدوزەر جانە بىرنەشە «كاماز» جانە تاجىريبەلى جۇمىسشىلار كۇنى بويى ەرىكتىلەرمەن بىرگە جۇمىس اتقاردى.

– بۇل نىسان بۇگىندە قالالىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شار­ۋا­شى­لىعى ءبولىمىنىڭ مەنشىگىندە تۇر. ەندى مۇنى «تالدىقورعان كوركەيتۋ» مەكەمەسىنىڭ قۇزىرىنا تاپسىرامىز. الدىمەن وسى نىساندى تازالاپ, كۇل-قوقىسى شىعا­رى­لىپ, قۋراعان اعاشتار كەسىلىپ, اۋلا رەتتەلگەن سوڭ اعىمدى جون­دەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى. سول قاتاردا ءتۇرلى اعاش كوشەتى وتىر­عىزىلىپ, گۇل ەگىلەدى. قازىر 10 شتات اشىلىپ, قىزمەتكەرلەر الىندى. اعاش كوشەتى مەن گۇل قىستاي وسىندا باپتالىپ, كوك­تەمدە قالانىڭ ءار جەرىنە وتىر­عى­زىلادى. ونى كۇتىپ-باپتاۋ, ءوسىرۋ جۇمىسىنا قالاداعى ەكولو­گيا­لىق باعىتتا جۇمىس ىستەيتىن قوعامدىق بىرلەستىك مۇشەلەرى مەن جاس ەكوەرىكتىلەردى تارتىپ, ولاردىڭ تاجىريبە جيناۋىنا دا كومەكتەسەمىز, – دەيدى تالدىقورعان قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى دياس احمەتقاليەۆ.

اكتسياعا قالالىق وقۋشىلار سارايىنىڭ بالالارى دا قاتىستى.

– بۇل شارا جاس ەكوەرىكتىلەردىڭ قورشاعان ورتاعا دەگەن تۇسىنىگىن تەرەڭدەتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ويتكەنى جاستار وزدەرى جاساعان ورتانى ايالاۋدى, قورعاۋدى بۇگىننەن باستاپ ۇيرەگەنى دۇرىس. وقۋشىلار سارايىنىڭ وقۋشىلارى الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي شارالارعا بەلسەنە قاتىسادى, – دەيدى وقۋ­شى­­لار سارايىنىڭ ادىسكەرى مەرۋەرت مۇراتقىزى.

ءبىر كۇندە جالپى 80 توننا ءتۇر­لى قاتتى قالدىق پەن قوقىس جينالدى. ەندى قوقىستان تازالانعان جەردە كەلەسى كەزەكتە اتقارىلاتىن جۇمىستار باستالماق.

جەتىسۋ وبلىسى