حالىققا ساپالى بايلانىس پەن جىلدام ينتەرنەت قاجەت - ۇكىمەت باسشىسى

تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين ۇلتتىق جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى ازاماتتار مەن بيزنەستى كەمىندە 100 مبيت/س دەڭگەيىندە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن باياندادى. وسىلايشا, 60 مىڭ شاقىرىم كابەلدىك تەلەكوممۋنيكاتسيا ينفراقۇرىلىمىن سالۋ ارقىلى 3 مىڭنان استام اۋىلدى ينتەرنەتپەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.  شالعايداعى شاعىن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن عارىشتىق بايلانىس جۇيەسىن پايدالانۋ كوزدەلىپ وتىر. 

سونىمەن قاتار 17 000 شاقىرىم رەسپۋبليكالىق جانە نەگىزگى وبلىستىق اۆتوجولداردى ءموبيلدى ينتەرنەتپەن قامتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەتىن بولادى. ول ءۇشىن 480-نەن استام ءتيىستى انتەننا-دىڭگەكتى قۇرىلىستاردى ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار مەن كەيبىر وبلىس ورتالىقتارىندا 5G ۇيالى بايلانىستىڭ جاڭا بۋىنى ەنگىزىلەدى. 2027 جىلعا قاراي ءاربىر رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مەن استانانى قامتۋ 75%-دى, ال وبلىس ورتالىقتارىن قامتۋ 60%-دى قۇرايدى.  

ۇلتتىق جوبا اياسىنداعى جەكەلەگەن باعىت – مەكتەپتەردىڭ ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ. قازىرگى ۋاقىتتا 3 063 مەكتەپتە ينتەرنەت جىلدامدىعى ارتتى, ال 2023 جىلدىڭ قىركۇيەگىنە دەيىن تاعى 1 402 مەكتەپتە ءدال وسىنداي جۇمىس جۇرگىزىلەدى. ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋدىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى جوق 2 003 مەكتەپكە دەيىن تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى (توبج) جەتكىزىلەدى.

ۇلتتىق جوبانىڭ تاعى ءبىر ماقساتى – قازاقستاندى ايماقتىق تسيفرلىق حاب رەتىندە قالىپتاستىرۋ. ول ءۇشىن كاسپي تەڭىزىنىڭ قايراڭىمەن ۇزىندىعى 380-400 شاقىرىم بولاتىن توبج تارتۋ قاجەت. بۇل رەتتە, ترانزيت پەن حالىقارالىق ترافيكتى ساقتاۋ ءۇشىن Tier-III دەڭگەيىنەن تومەن ەمەس دەرەكتەر ورتالىعىن قۇرۋ قاجەت. وسىلايشا, جوعارىدا اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋ دەرەكتەردىڭ حالىقارالىق ءترانزيتىنىڭ بالامالى باعىتىن جانە ەل نارىعىنا كەمىندە 3 BigTech كومپانياسىن (Google, Amazon,Microsoft) تارتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 

وتىرىستا «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ پەن «كار-تەل» («بيلاين») جشس باس ديرەكتورى ەۆگەني ناسترادين دە بايانداما جاسادى. پرەمەر-مينيستر ۇلتتىق جوبا قالالار مەن اۋىلدارداعى ينتەرنەتتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىنە قاتىستى كوپتەگەن ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. 

«وكىنىشكە قاراي, بۇل سالادا جۇيەلى جۇمىستاردى كورە الماي وتىرمىز. بيىلعى جىلدىڭ باسىنان بەرى ۇكىمەتكە بايلانىس جانە اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ازاماتتاردان 5 مىڭعا جۋىق وتىنىشتەر مەن شاعىمدار كەلىپ ءتۇستى. ولاردىڭ باسىم بولىگى ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىعى مەن ساپاسىنا قاتىستى. سونىمەن قاتار ەلدى-مەكەندەردە, ءتىپتى ءىرى قالالاردىڭ وزىندە ءموبيلدى ينتەرنەت جوق نەمەسە ساپاسى ناشار. مۇنداي شاعىمدار, اسىرەسە الماتى مەن استانادا كوپ», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ. 

ونىڭ ايتۋىنشا, ءموبيلدى ينتەرنەتكە قىزمەت كورسەتۋ بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ مىندەتتەمەلەرىنە نەگە كىرمەيتىنى مۇلدەم تۇسىنىكسىز. ينتەرنەتتىڭ ساپاسى مەن جىلدامدىعىن ولشەيتىن قۇرالدار جوق.  

«بۇل پروبلەمالاردى شەشۋ كەرەك. قازىرگى تاڭدا ادامدار ءبىرىنشى كەزەكتە ينتەرنەتتىڭ ساپاسىنا قارايدى. جاي عانا جەلى  تارتىپ بەرەتىن كەزەڭنەن وتتىك. حالىققا ساپالى بايلانىس پەن جىلدام ينتەرنەت قاجەت. ولار تاريفتەردىڭ اقىسىن تولىعىمەن تولەپ وتىر. سوندىقتان ساپالى قىزمەتتى تالاپ ەتۋى ورىندى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر. 

ول سوڭعى 3 جىلدا بايلانىس وپەراتورلارى بۇل سالاعا تارتىلعان ينۆەستيتسيالاردى شامامەن 60%-عا دەيىن تومەندەتىپ جىبەرگەنىن اتاپ ءوتتى. وپەراتورلارعا قىمبات ينفراقۇرىلىمعا قارجى سالعاننان گورى, انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن ايىپپۇل تولەي سالعان ءتيىمدى. 

«مۇنداي جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋ كەرەك. ۇسىنىلىپ وتىرعان ۇلتتىق جوبا ءدال وسى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – حالىق پەن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن ەڭ كەمى سەكۋندىنا 100 مبيت بولاتىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ. تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىمەن 3 مىڭعا جۋىق اۋىل قامتىلۋى ءتيىس. ال, 2027-ءشى جىلعا قاراي رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ 75%-ءى جانە وبلىس ورتالىقتارىنىڭ 60%-ءى 5G تەحنولوگياسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ. 

سونداي-اق دەرەكتەردى بەرۋ دەڭگەيى سەكۋندىنا 4-6 تەرابيتكە دەيىن بولاتىن جەلىلەردىڭ ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەرىن ۇلعايتۋعا باسىمدىق بەرۋ قاجەت. 

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا  قۋاتتى دەرەكتەر ورتالىقتارى مەن ترانسشەكارالىق تالشىقتى-وپتيكالىق ماگيسترالدارى بار تسيفرلىق حابقا اينالۋى ءتيىس. ۇلتتىق جوبانىڭ وسى ماقساتتارىنا بيۋدجەتتەن 5 جىل ىشىندە شامامەن 560 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى پرەمەر-مينيستر. 

ۇكىمەت باسشىسى بايلانىس وپەراتورلارى مىندەتتەمەلەرىنىڭ ساقتالۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بارلىق جەردە بايلانىس ساپاسى مەن ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ مونيتورينگىن كۇشەيتۋ, سونداي-اق قىسقا مەرزىمدە ۇلتتىق جوبانى پىسىقتاپ, ونى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە بەكىتۋگە ۇسىنۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.