• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
كورمە 17 ءساۋىر, 2023

«پەرىشتە ءىزى» – شەبەر مەن شاكىرت تارتۋى

672 رەت
كورسەتىلدى

اتا-بابادان مۇرا بولىپ كەلگەن ءتورت ت ۇلىكتىڭ پاديشاسى جىلقى جانۋارىنىڭ ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيىنىڭ كەڭ زالىنا ءۇيىر-ۇيىرىمەن جوسىلا كەلگەن ءساتىن الماتىلىقتار العاش رەت كوردى. «ىشسە – سۋسىن, جەسە – ازىق, مىنسە – كولىك» قامبار اتا ت ۇلىگى قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ سۋرەتتەۋىندە ءار قىرىنان اشىلىپ, ءبىر تاقىرىپتى جىرلاۋدىڭ مۇنشاما مول باي ۇلگىسىنە ەرىكسىز ءتانتى بولدى. جاعالاتا ىلىنگەن كارتينالارداعى مولدىرەگەن جىلقىنىڭ جانارىنا قاراعان ادامنىڭ بويىنا قانات ءبىتىپ, جۇرەگىندە رۋح وياندى. باۋىر ەتى بالاسىنا «ق ۇلىنىم» دەپ ەمىرەنگەن قازاق پەن جىلقىنىڭ ورتاق قاسيەتىن, جاقىندىعىن سەزىندىرگەن كورمە «Izder Iv/پەرىشتە ءىزى» دەپ اتالادى.

كورمە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور جۇماقىن قايرامباەۆتىڭ 70 جاس­قا تولعان مەرەيتويىنا وراي وتكىزىلىپ وتىر. قازاقستان بەينە­لەۋ ونەرىندەگى كورنەكتى تۇلعا, ايتۋلى ۇستاز ج.قايرامباەۆتىڭ ەسى­مى بۇگىنگى تاڭدا بارشاعا تانىمال. ول قىرىق ءۇش جىلدان استام ۋاقىت ارالىعىندا ت.جۇرگەنوۆ اتىن­داعى ونەر اكادەمياسىندا ۇس­تازدىق قىزمەت اتقارىپ, 150-دەن استام شاكىرت تاربيەلەگەن. ونىڭ شەبەرحاناسىنان شىققان ءاربىر سۋرەتشى ونەردە ءوز جولىن تاپقان, قازاق ونەرىن ەلىمىزدە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار الەمدىك الاڭداردا تانىتىپ جۇرگەن شەبەرلەر. «شاكىرتتەرىمنىڭ ۇلكەنى جاقىندا زەينەتكە شىقتى, ال كىشىسى – 30-دا. ءبىزدىڭ «ىزدەر» شى­عارماشىلىق توبىنىڭ ءىزى قا­زاق بەينەلەۋ ونەرىندە سايراپ جاتىر دەپ ويلايمىن. 70-كە كەلگەنىم­دە وسىنداي كەڭ كولەمدى كورمە ۇيىمداستىرىلىپ جاتقانىنا ري­زا­مىن», دەپ شاكىرتتەرىنە شىن كو­ڭىلمەن تەبىرەنىسىن ءبىلدىردى.

كورمەنىڭ «پەرىشتە ءىزى» اتاۋى تەرەڭ مانگە يە. اتا-بابالارىمىز تۇلپار تۇياعىنىڭ ءىزى قالعان ءبىر ۋىس توپىراقتى «پەرىشتە ءىزى» دەپ اتاعان. وسى توپىراقتان ىرىمداپ بەسىكتەگى نارەستەنىڭ جاستىعىنىڭ استىنا سالعان. كەيدە ونىڭ ەمدىك قاسيەتى بار دەپ, جاڭا تۋعان شاقا­لاق­­تى شومىلدىراتىن سۋعا دا قو­سىپ وتىرعان. قازاق حالقى ءۇشىن جىل­قىنىڭ ورنى ەرەكشە بول­عا­نى­نىڭ دالەلى, ەلىمىزدىڭ ءار ايما­عىن­داعى تاۋلاردا جىلقىنىڭ بەي­نەسى كەسكىندەلگەن تاستاردىڭ ساق­تال­عانى. وسى سياقتى جىلقى تۇيا­عى­نىڭ ءىزى بەينەلەنگەن تاستاردى بار­لىق جەردە «تۇلپارتاس» دەپ اتاعان.

كورمەنىڭ ەرەكشەلىگى – العاش رەت قازاقستان بەينەلەۋ ونەرى تاريحىندا قازاق ءۇشىن قاسيەتتى جىلقى جانۋارىنا ارنايى كور­مە ارنالىپ, تەرەڭ قامتىلۋى. عا­سىر­لار بويى جىلقى ادامنىڭ ەڭ جا­قىن سەرىگى, تۇلپارى, ونىڭ ءومى­رىنىڭ اجىراماس بولىگى بولعانى دا­لەل. كوركەم تۋىندىلاردىڭ بار­لىعى كورمەگە ارنايى جازىلىپ, «رەاليزمنەن» باستاپ, ءتۇرلى زا­ماناۋي باعىتتاردى دا قامتيدى.

تاريحى 2003 جىلدان باس­تالاتىن «Izder»-ءدىڭ العاشقى كورمەسى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيىندە ءوتتى. ارادا جيىرما جىلدان كەيىن بيىل ءتورتىنشى كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. كورمەگە ۇستازدىڭ 20 شاكىرتىنىڭ جالپى سانى 55 تۋىندىسى ءبىر كەڭىستىكتە ۇسىنىلدى. ۇلتتىق سۋرەت ونەرىنىڭ جارقىن شى­عارماشىلىق تۇلعالارىنا اينالعان دوسبول قاسىموۆ, مەيىرجان نۇرعوجين, تالعات تىلەۋجانوۆ, ازات تابيەۆ, ساۋلە دۇيسەنبينا, اسەمقۇل بەيبىت, نۇراحمەت نۇربول, وراق­باي الماس, باقىت سەيسەنحان­ ۇلى, الماس نۇرعوجاەۆ, قابوكە ورالبەك, اليشەر جۇرگەنوۆ, دۋلات ۇسەنباەۆ, اققالي زaكير, ءمولدىر ساعىندىقوۆا, مادينا نارباەۆا, داريا قايرامباەۆا, ۇلان داۋباي, دانيار سارباسوۆتىڭ شىعارمالارىندا قازاق ءۇشىن قاستەرلى جىلقى جانۋارى ءتۇرلى راكۋرستا ۇلكەن سۇيىسپەنشىلىكپەن بەينەلەنگەن. سونداي-اق كورمەگە قازاقباي اجىبەك ۇلى, باحىتنۇر بۇردەسبەكوۆ, ءالي باقتىگەرەەۆ, سەرىك تاينوۆ, ەرالى وسپان ۇلى, نۋرشيدين باراتوۆ, نۇرلان قيلىباەۆ, Caيد اتابەكوۆ سەكىل­دى قوناق سۋرەتشىلەر دە قاتىستى. مۇنداي پىشىندە ۇيىمداستى­رىل­عان كورمە قالىپتاسقان كور­كەمسۋرەت مەكتەبى مەن ءداستۇرىن ودان ءارى ساباقتاستىرۋعا جانە شەبەر مەن ونىڭ ءىزباسارلارى­نىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسىن ۇيلە­سىمدى وركەندەتە تۇسەدى.

 

الماتى 

سوڭعى جاڭالىقتار