كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاڭا عيماراتىنىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى. ۋاقىت تالابىنا ساي سالىنىپ, سوڭعى ۇلگىدە جابدىقتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاڭا عيماراتتارى استانا سالتاناتىن ارتتىرا تۇسەرى انىق.
ەلباسىن اتالعان وقۋ ورداسىندا قورعانىس ءمينيسترى سەرىك احمەتوۆ پەن ەلوردانىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ كۇتىپ الىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اۋماعىمەن جانە ەڭسەلى عيماراتىمەن تانىستىردى. كوڭىل قۋانتارى – اسكەري جوعارى ءبىلىم وشاعىنىڭ سىرت قورشاۋىندا دا, سالتاناتتى عيماراتتىڭ ىشكى قابىرعالارىندا دا ۇلتتىق نىشاندار, قازاقى ورنەكتەر كوز تارتادى. پرەزيدەنتتىڭ دە كوڭىلىن دەمدەگەن مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق بەلگىلەرى بولار. مەملەكەت باسشىسى عيماراتتىڭ ءار تۇسىنا زەر سالىپ, زەيىن قويىپ قارادى. جوعارى اسكەري ءبىلىم ورداسىنىڭ ۇستازدارىمەن, شاكىرتتەرىمەن كەزدەسكەن ەلباسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇلتتىق قورعانىستاعى ماڭىزى تۋرالى ايتتى. ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان مۇنداي اسكەري وقۋ ورداسىنىڭ زاماناۋي جابدىقتالعان عيماراتىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىمەن ساردارلاردى سالتاناتتى تۇردە قۇتتىقتادى. مۇندا جوعارى بىلىكتى اسكەري كاسىپقويلاردى دايارلايتىن ورتالىق قۇرىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
– بۇل جەردە زەرەك, اسكەري عىلىمدى بىلەتىن جانە تىلدەردى مەڭگەرگەن, ءبىلىمدى وفيتسەرلەر تاربيەلەنۋى كەرەك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. سونىمەن قاتار, قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاڭا عيماراتى اسكەري عىلىمنىڭ ەڭ زاماناۋي تالاپتارىنا ساي كەلەتىنىن ايتىپ ءوتتى.
– مۇندا زەرتحانالار جۇمىس ىستەپ, عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەنىمدەر جۇرگىزىلەدى, دوكتورانتتار دايارلانىپ, ديسسەرتاتسيالار قورعالاتىن بولادى. ەڭ ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەلەردى وقىتۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلاردى رەسەيدەن جانە باسقا ەلدەردەن شاقىرادى, – دەدى ەلباسى. مەملەكەت باسشىسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اسكەري مامانداردى وقىتۋ مەن دايارلاۋ جونىندەگى ناقتى جوسپارى جاسالۋدا ەكەنىنە نازار اۋداردى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ اسكەري وقۋ ورىندارى شەتەلدەردىڭ وسىنداي وقۋ ورىندارىنان ۇلگى الۋى قاجەتتىگىن, ولار جاي عانا كاسىپقويلاردى ەمەس, ناعىز كوشباسشىلاردى دايارلاۋى تيىستىگىن جەتكىزدى. ءسويتىپ, قازاقستان پرەزيدەنتى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاڭا عيماراتىن پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاۋىپسىزدىكتى ءتيىستى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قازىرگى زاماندا مەملەكەتتىڭ ۇرىسقا قابىلەتتى ارمياسى بولۋى كەرەكتىگىنە دە نازار اۋداردى.
– قازاقستان ءوزىنىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا شەكارانىڭ ونە بويىندا تىنىشتىقتى قامتاماسىز ەتتى, قۋاتتى وداقتاستار تاپتى. بۇعان قوسا, ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدە قۋاتتى, ساقاداي ساي ارميا جانە پارىزىنا ادال وفيتسەرلەر بولۋى ءتيىس, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن پرەزيدەنت.
ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتى – ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرا باعدارلامالارى بويىنشا ستراتەگيالىق, جەدەل-ستراتەگيالىق جانە جەدەل-تاكتيكالىق باسقارۋ بۋىندارى ءۇشىن اسكەري كادرلار دايارلايتىن ورتالىق ازياداعى بىردەن-ءبىر جوعارى اسكەري وقۋ ورنى. وسىنى ايتقان مەملەكەت باسشىسى, اتالعان جوعارى اسكەري وقۋ وشاعىندا ءوز ەلىمىزدىڭ وفيتسەرلەرىمەن قاتار, ۇقشۇ-عا قاتىسۋشى ەلدەر دە ءوز اسكەريلەرىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ وتىراتىنىن ەسكەرتتى.
قورعانىس مينيسترلىگىنەن العان مالىمەتكە جۇگىنسەك, ۋنيۆەرسيتەت قۇرىلعالى بەرى ءوز ەلىمىزدىڭ جوعارى شەندى وفيتسەرلەرىمەن قوسا, ۇقشۇ مەملەكەتتەرىنىڭ 1000-عا جۋىق اسكەريلەرى ءدارىس تىڭداپ, بىلىمدەرى مەن بىلىكتىلىكتەرىن شىڭداپتى. ءبىلىم ورنىنىڭ تاعى ءبىر مىندەتى – جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى كاسىپتىك بىلىممەن اسكەري ماماندار دايارلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ. ولاردىڭ ماقساتى – ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرى مەن باسقا دا اسكەري قۇرالىمدارعا بىلىكتىلىگى جوعارى عىلىمي-پەداگوگيكالىق جانە عىلىمي كادرلار دايىنداۋ. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وسى قىرىنا ءمان بەرگەن ەلباسى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىندە وفيتسەرلەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋمەن بىرگە, الەمدەگى وزىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ كەرەكتىگىن دە ەسكە سالدى.
– استانا كۇنى قارساڭىندا تاعى دا عاجايىپ عيماراتتار پايدالانۋعا بەرىلىپ جاتىر. ەل استاناسى بولعاندىقتان, بۇل جەردە مۇنداي وقۋ ورداسىنىڭ بولۋى قاجەت. ال ەندى قورعانىس سالاسىندا ەلىمىزدە بۇرىن مۇنداي ۋنيۆەرسيتەت بولماعان. قازىر ساپالى اسكەري ماماندار دايىنداۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتىر. عيمارات اسا ەڭسەلى, وقۋ كورپۋستارى جاقسى جابدىقتالعان, ءبىلىم الۋشىلارعا كازارما, ال وقىتۋشىلارعا پاتەرلەر سالىنۋدا. سپورتپەن شۇعىلدانۋعا دەنەشىنىقتىرۋ زالدارى مەن الاڭدارى جەتكىلىكتى. ەندى سىزدەردىڭ مىندەتتەرىڭىز – ەلىمىزگە جان-جاقتى ءبىلىمدى, بىرنەشە ءتىلدى, وزىق تەحنيكا-تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن اسكەري ماماندار دايارلاپ بەرۋ, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
نەگىزى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىن سالۋعا مەملەكەت باسشىسى 2008 جىلى نۇسقاۋ بەرگەنى ءمالىم. سودان بەرى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنان ورىن تەۋىپ, قۇرىلىسى باستالىپ كەتكەن. وقۋ ورداسى نىساندارىنىڭ جالپى اۋماعى 20 گەكتار جەردى الىپ جاتىر. وسى اۋماققا ورنالاسقان 16 عيماراتتىڭ جالپى كولەمى 107 185 شارشى مەتر بولادى ەكەن. وسى كۇنگە 63 000 شارشى مەتردەن اساتىن نىسانداردىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلىپ وتىر. ولاردىڭ 5-ەۋى وقۋ جانە اكىمشىلىك كورپۋسى, وعان قوسا 306 پاتەرلى جاتاقحانا بار.
جوبادا كورسەتىلگەنى بويىنشا, اۋديتوريالاردا ءبىر مەزگىلدە 1100 تىڭداۋشى ءدارىس الىپ, وقۋ ۇدەرىستەرىن تولىق قامتاماسىز ەتە الاتىن كورىنەدى. وقۋ كورپۋسىنداعى اۋديتوريالار تولىق دەرلىك زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, كومپيۋتەر سىنىپتارى, لينگافون كابينەتتەرى, كونفەرەنتس-زالدار, 200 ادامعا ارنالعان كينوزال, جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەت جۇمىس ىستەپ تۇر.
وقۋ ورداسىنىڭ كىتاپحانا قورى عىلىمي ءتۇرلى وقۋلىقتار مەن كوركەم جانە قۇپيا ادەبيەتتەردەن قۇرالعان. جالپى, قاجەتتى كىتاپتىڭ سانى 75 مىڭنان اسىپ جىعىلادى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ يميتاتسيالىق مودەلدەۋ ورتالىعى وقۋ-جاتتىعۋلار وتكىزىپ, ۆيرتۋالدى قارسىلاسپەن ۇرىس جاعدايىن كورسەتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىمەن قاتار, جاڭا اسكەري-عىلىمي زەرتحاناسى وسى سالادا كەڭ اۋقىمدا زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك تۋدىرادى. اسكەري سالاداعى عىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆوارالىق جانە مەملەكەتارالىق اۆتورلىق ۇجىمداردىڭ اسكەري عىلىم پروبلەمالارى مەن قوعامدىق, ناقتى جانە تەحنيكالىق عىلىمداردىڭ اسكەري پروبلەماتيكاسى بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاساۋعا مۇمكىندىك مول. مۇنىمەن بىرگە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار جۇرگىزۋ ءۇشىن زاماناۋي عىلىمي-ەكسپەريمەنتالدى بازامەن جابدىقتالعان قوسىمشا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلعان.
ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى وتاندىق عىلىم دوكتورلارى مەن كانديداتتارىنان, سونداي-اق, الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ سالا ماماندارىنان تۇرادى. بۇگىندە وقىتۋشىلار قۇرامىندا 10 عىلىم دوكتورى مەن 30 عىلىم كانديداتى بار ەكەن. ولار ءتيىستى كەزدە شەتەلدەردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم-بىلىكتەرىن شىڭداپ وتىرادى. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ششۋچە قالاسىنان استاناعا كوشىرىلۋىنىڭ سەبەبى, پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىن بىلىكتىلىگى جوعارى كادرلارمەن نىعايتۋ بولىپ تابىلادى. ءسويتىپ, ساپالى وفيتسەر-ماماندار دايارلاۋ دا جەدەلدەيتىن بولادى.
ءبىلىم وشاعىنىڭ وقىتۋشى عالىمدارى مەن العاشقى تىڭداۋشى تۇلەكتەرى شارا سوڭىندا ەلباسىنا العىسىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقۋ ۇدەرىسىنىڭ مونيتورينگ ورتالىعىن, وپەراتيۆتىك ونەر كافەدراسى مەن كىتاپحاناسىن ارالاپ كوردى.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا ەستەلىك قولتاڭبا قالدىردى.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.