جەردىڭ توڭى ءجىبي باستاعاننان جۇرت اۋلاسىن, مەكەمە, ۇيىمدار عيماراتىنىڭ ماڭايىن تازارتىپ, كوگالداندىرۋعا كىرىسەدى. جىل سايىن مەرەكە اياسىندا ءماندى باستامالارىمەن ەرەكشەلەنەتىن قازالىدا بيىل «تازا تابيعات» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن «جاسىل ءۇي» چەللەندجىندە اۋلالار مەن ساياباقتار كوگالداندىرىلدى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر, بارلىق مەكەمە ۇجىمدارى, اۋدان تۇرعىندارى جانە جاستاردان قۇرالعان جالپى مىڭ جارىم تۇرعىن قاتىسقان چەللەندجدە ءبىر مەزەتتە 2700 ءتۇپ اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى.
جالاعاشتىقتار دا بيىلعى مەرەكەدە كەنتتەگى رامىزدەر الاڭىن اباتتاندىرىپ, تەمىربەك جۇرگەنوۆتىڭ 125 جىلدىعىنا بايلانىستى قايراتكەر ەسىمىن يەلەنگەن ەلدى مەكەندەگى اللەياعا 125 كوشەت وتىرعىزدى.
قىزىلوردا قالاسىندا دا «ناۋرىز ناقىشى – تازالىق» اتتى كوركەيتۋ-كوگالداندىرۋ شاراسى شەڭبەرىندە زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كوشەت وتىرعىزىلىپ, قالانى اباتتاندىرۋعا باعىتتالعان ءىس باستاۋ الدى.
شيەلىلىكتەر كوركەيتۋدىڭ قامىنا اقپاننىڭ سوڭىن الا كىرىسىپ كەتىپتى. شيەلى كەنتىنىڭ ىرگەسىنەن وتەتىن «شىمكەنت-سامارا» كۇرە جولى بويىنداعى 3,6 گەكتار اۋماققا شارۋا قوجالىقتارىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن 3700-دەن اسا كوشەت ەگىلىپ, 6,4 شاقىرىم اۋماق قورشالدى. اۋدان ورتالىعىنداعى ي.ابدىكارىموۆ, ياساۋي كوشەلەرىنىڭ بويىنداعى 7,1 گەكتار جەرگە ءوندىرىس ورىندارى, مەكەمەلەر جۇمىسشىلارى مەن تۇرعىندار جۇمىلىپ 9 450 كوشەت وتىرعىزدى.
وسىلايشا, بيىل اۋداندا 24 000 ءتۇپ ەگىلۋى جوسپارلانعانمەن, ناقتى وتىرعىزىلعانى 40 مىڭنىڭ ۇستىنە شىعادى. كوبىنە سۋ تاپشىلىعىنان ەگىلگەن شىبىق جەلەككە اينالماي جاتىپ قۋراپ قالاتىنى بار. وسىدان دا اۋداندا جاڭا ەگىلگەن اۋماقتار ءۇشىن ارىقپەن كەلەتىن اياقسۋدان بولەك, ارنايى 4 ۇڭعىما قازىلدى.
كوپتىڭ ءىسى كوركەيتۋگە ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جۇرگەن جاندار دا جەتەرلىك. كوشەت وتىرعىزىپ, كوكتەمنىڭ ءسانىن كىرگىزەتىن سونداي ءساتتى اسىعا كۇتەتىندەردىڭ ءبىرى – قىزىلوردا قالاسىنىڭ تۇرعىنى بەكتاي سۇلەيمەنوۆ اقساقال. بۇل كاسىپتى ون ەكى جاسىنان يگەرگەن باعبان وسىعان دەيىن ورتا ەسەپپەن 2 ملن ءتۇپ اعاش ەگىپتى.
تۇركىستان وبلىسىنداعى شاردارا وڭىرىندە دۇنيەگە كەلىپ, قازاق اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن بىتىرگەننەن كەيىنگى ەڭبەك جولىن اتاقونىسى سىردان باستاعان ول وبلىستىڭ بىرقاتار اۋدانىندا قىزمەت ەتتى. توقسانىنشى جىلدارى قىزىلوردا قالاسىنىڭ ىرگەسىنەن جەر الىپ, ءتۇرلى اعاش ەگە باستادى.
«قىزىلوردانىڭ سور توپىراعىنا ەككەن اعاش ونبەيدى» دەيتىندەر كوپ. بۇل – جاڭساق پىكىر. قازىر باقتا جەمىس اعاشىنىڭ, باسقا تالداردىڭ جيىرمادان استام ءتۇرى بار. ون ءبىر جىل بۇرىن وتىرعىزعان قىلقان جاپىراقتىلار قازىر 5 مەترگە دەيىن ءوستى. ءتىپتى انار اعاشىنان جەمىس الىپ وتىرمىن. تەك ءتاسىلىن ءبىلۋ كەرەك», دەيدى ب.سۇلەيمەنوۆ.
قازىر 4 گەكتار جەرگە 2 مىڭنان استام اعاش وتىرعىزعان باعبان ەككەنىن كادىمگى سورعى قوندىرعىسىمەن-اق سۋارىپ وتىر. وسىدان ءبىراز بۇرىن شارۋاسىنا قولداۋ ىزدەپ ءتيىستى ورىنداردى جاعالاعان ەكەن. مۇمكىندىگى بولسا, سۋبسيديا الىپ, باق اۋماعىن كەڭەيتكىسى دە كەلگەن. بىراق ء«سىزدىڭ جەرىڭىز سۋ باسۋ قاۋپى جوعارى اۋماقتا ورنالاسقاندىقتان, قولداۋعا جاتپايدى» دەگەن جاۋاپتان كەيىن ويىنداعىسىنىڭ ورىندالا قويمايتىنىنا كوزى جەتتى. وسى جەرگە العاشقى كوشەت تىككەن 32 جىلدان بەرى ونداي قاۋىپتى بايقاماعان قاريا بارىنەن بۇرىن وسى سوزگە قايران قالادى.
«قازىر جەمىستەردەن الما, المۇرت, سارى ورىك, ءتىپتى انار دا ءوسىرىپ وتىرمىن. بىزدە كوبىنە كوشەتتى سىرتتان تاسىپ, ول جەرگىلىكتى توپىراقتى جەرسىنبەي, ەڭبەكتى ەش ەتىپ جاتادى. جەرگىلىكتى جەردەن قولداۋ بولسا, سىر توپىراعىنا بەيىم جەمىس اعاشتارى مەن تالدار ەگىلگەن اۋماقتى ۇلعايتا تۇسەر ەدىم», دەيدى قارت باعبان.
كوكتەم ءسانى – كوشەت. ءار اۋلادا قورشاعان ورتانى كوركەيتۋدىڭ قارەكەتى بايقالادى.
قىزىلوردا