دۇنيە جۇزىندەگى گەوساياسي بەلگىسىزدىك پەن شيەلەنىس جاعدايىندا كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعى سىنالادى. بۇل رەتتە قارجى جۇيەسىنىڭ باستى تىرەگى – بانك سەكتورى ەكەنى دە بەلگىلى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ بانك سەكتورى تۇراقتىلىق پەن تيىمدىلىك كورسەتىپ وتىر. بۇعان پرۋدەنتسيالدىق نورماتيۆتەردىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرى دالەل.
2023 جىلدىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشا بانك سەكتورىندا جەتكىلىكتى كاپيتال قورى بار. نەگىزگى كاپيتال جەتكىلىكتىلىگىنىڭ كوەففيتسيەنتى (k1) 18,54%-دى, مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى (k2) 21,70%-دى قۇرادى. بۇل جۇيە بويىنشا ورتا ەسەپپەن زاڭنامادا بەلگىلەنگەن نورمالاردان ايتارلىقتاي اسىپ تۇسەدى جانە بانكتەرگە ىقتيمال تاۋەكەلدەردى جابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«Ranking» تالداۋى بويىنشا, ەگەر ءىرى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى قاراستىراتىن بولساق, پرۋدەنتسيالدىق نورماتيۆتەر تالاپتارىن ورىنداماعان بۇرىنعى سبەربانك, قازىرگى Bereke Bank-تەن باسقا بانكتەردىڭ بارلىعىندا مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىگى جوعارى كوەففيتسيەنتتەرگە يە. سونىڭ ىشىندە ەڭ جوعارى كورسەتكىش – Jusan Bank-تە. بانكتىڭ نەگىزگى كاپيتالىنىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى (k1) – 29,9%, بۇل 7,5%-دىق نورماتيۆتىك نورماتيۆتەن 4 ەسە جوعارى. ءبىرىنشى دەڭگەيدەگى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى (k1-2) – 29,9%, بۇل 8,5% نورماتيۆتىك تالاپتان 3,5 ەسە جوعارى. مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى (k2) – 47,4%, بۇل 10% نورماتيۆتىك نورماتيۆتەن 4,7 ەسە جوعارى.
«سونىمەن قاتار بانكتىڭ مەنشىكتى كاپيتالىنىڭ جەتكىلىكتىلىك دەڭگەيى بانك جۇيەسىندەگى مەنشىكتى كاپيتال جەتكىلىكتىلىگىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشتەرىنەن ايتارلىقتاي اسىپ تۇسەدى. بۇل رەتتە Jusan Bank وتىمدىلىك كورسەتكىشتەرى دە بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى ماندەردەن بىرنەشە ەسە جوعارى. جەتەكشى جانە جوعارى قۇندىلىقتار بانكتىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى مەن سەنىمدىلىگىن راستايدى. كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىگى بويىنشا ەكىنشى ورىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىن جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك بانك – «وتباسى بانك» يەلەندى: مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىگىنىڭ k1, k1-2 جانە k2 كوەففيتسيەنتتەرى مۇندا 28,7%-دى قۇرادى. بۇل ماندەر دە ەلدىڭ قارجىلىق رەتتەۋشىسى بەلگىلەگەن نورماتيۆتىك ماندەردەن بىرنەشە ەسە جوعارى», دەپ اتاپ كورسەتەدى شولۋشىلار.
ودان بولەك, ۇزدىك بەستىككە مىنا قارجى ينستيتۋتتارى كىرەدى.
ForteBank: k1 – 19,6%, k1-2 – 19,6%, k2 – 20,2%; Halyk Bank: k1 – 18,5%, k1-2 – 18,5%, k2 – 18,9%; Home Credit Bank: k1 — 18,2%, k1-2 – 18,2%, k2 – 18,2%.2023 جىلدىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشا بانكتەردىڭ نورماتيۆتىك مەنشىكتى كاپيتالى 6 ترلن تەڭگەگە جاقىندادى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 11,7%-عا ارتىق. كورسەتكىش جىلدان-جىلعا تۇراقتى ءوسىپ كەلەدى.
نورماتيۆتىك مەنشىكتى كاپيتالدىڭ ەڭ كوپ مولشەرى Halyk Bank-تە (1,9 ترلن تەڭگە), Jusan Bank-تە (751,5 ملرد تەڭگە) جانە Kaspi Bank-تە (571,4 ملرد تەڭگە).
ايتا كەتەيىك, وتىمدىلىك كورسەتكىشتەرى مەن كاپيتال مولدىعى بانكتىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن جانە كليەنتتەر الدىندا سەنىمدى ەكەنىن ايعاقتايدى. مۇنداي جوعارى مانگە يە قارجى ۇيىمدارى ءوز مىندەتتەمەسىن تولىعىمەن ورىنداي الادى جانە سالىمشىلار ءۇشىن دە تاۋەكەل تۋدىرمايدى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, 2023 جىلعى 1 اقپانداعى جاعداي بويىنشا بانك سەكتورىنىڭ اكتيۆتەرى بيىل قاڭتاردا 1,2%-عا نەمەسە 0,5 ترلن تەڭگەگە ازايىپ, 44,0 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. 2023 جىلعى قاڭتاردا اكتيۆتەردىڭ تومەندەۋىنە ءوتىمدى اكتيۆتەردىڭ 2,0%-عا نەمەسە 381 ملرد تەڭگەگە ازايۋى اسەر ەتتى. وتىمدىلىگى جوعارى اكتيۆتەر 13,8 ترلن تەڭگەنى نەمەسە اكتيۆتەردىڭ 31,3%-ىن قۇراعان, بۇل بانكتەرگە كليەنتتەر الدىنداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىنە تولىق كولەمدە قىزمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«ەكونوميكاعا نەسيە 2023 جىلعى قاڭتاردا كورپوراتيۆتىك سەكتورداعى نەسيە بەلسەندىلىگىنىڭ ماۋسىمدىق باياۋلاۋى جانە قولدانىستاعى قارىزداردى جوسپارلى وتەۋ, سونداي-اق تەڭگەنىڭ دوللارعا قاتىستى شامالى نىعايۋى (0,5%-عا) اياسىندا ۆاليۋتالىق نەسيە پورتفەلىن قايتا باعالاۋ ناتيجەسىندە 0,2%-عا, 22,8 ترلن تەڭگەگە دەيىن تومەندەدى. ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى كرەديت 0,04%-عا, 21,0 ترلن تەڭگەگە دەيىن, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى كرەديت 1,6%-عا, 1,8 ترلن تەڭگەگە دەيىن تومەندەدى. شوب سۋبەكتىلەرىنە قارىزدار 2,0%-عا, 5,9 ترلن تەڭگەگە دەيىن, ءىرى بيزنەسكە قارىزدار 0,2%-عا, 3,6 ترلن تەڭگەگە دەيىن تومەندەدى», دەلىنەدى اگەنتتىك حابارلاماسىندا.
جەكە تۇلعاعا بەرىلگەن نەسيە بيىل قاڭتاردا 0,7 پايىزعا كوبەيىپ, جالپى كولەمى 14,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بۇعان يپوتەكالىق نەسيە مەن (4,8 ترلن تەڭگە) مەن تۇتىنۋشىلىق قارىز (7,7 ترلن تەڭگە) ۇلكەن ۇلەس قوسقان. جالپى, بانك سەكتورى بويىنشا تولەنبەگەنىنە 90 كۇننەن اسقان نەسيە (NPL90+) كولەمى بۇكىل نەسيە پورتفەلىنىڭ 3,4 پايىزىن قۇراپ, 824 ملرد تەڭگە بولدى. ايتا كەتەيىك, ءدال وسى NPL90+ كولەمىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى مەملەكەت جەكە تۇلعا بانكروتتىعىن قولعا الىپ جاتىر. بانكروتتىققا ءوتىنىم بەرۋ 3 ناۋرىزدا باستالدى. بانكروتتىق شاراسىنىڭ ءۇش ءتۇرلى ءتاسىلى بار. ءبىز ونى الدىڭعى نومىرلەرىمىزدە ەگجەي-تەگجەيلى جازعان ەدىك.
بانكتەردىڭ مەنشىك كاپيتالى 2023 جىلعى قاڭتار ايىندا 3,3%-عا, 5,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن وسكەن. سەكتوردىڭ مىندەتتەمەسى 2023 جىلعى قاڭتاردا زاڭدى تۇلعالار سالىمدارىنىڭ 2,1%-عا, 14,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن (مىندەتتەمەلەر قۇرىلىمىنداعى ۇلەسى 37,2%) تومەندەۋى ناتيجەسىندە 1,8%-عا, 38,6 ترلن تەڭگەگە دەيىن تومەندەگەن.
2023 جىلعى 1 اقپانداعى جاعداي بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بانك سەكتورىندا 21 ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك بار. ونىڭ ىشىندە 12-ءسى – شەتەل قاتىساتىن بانك, ونىڭ ىشىندە 9-ى – ەنشىلەس بانك.