قىمىز - قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق سۋسىندارىنىڭ ءبىرى. ونى تەك سۋسىن رەتىندە عانا ەمەس, تۋبەركۋلەز, وبىر, تۇماۋ سەكىلدى ءتۇرلى اۋرۋدىڭ ەمى رەتىندە دە قولدانۋعا بولادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
بيە ءسۇتىنىڭ قۇرامىندا قانداي دارۋمەندەر بار؟
بيە ءسۇتىنىڭ حيميالىق قۇرامىن زەرتتەگەن عالىمداردىڭ مالىمەتىنشە, قىمىزدا ا, ءۆى, Bi2, D, س, ە, F جانە باسقا دا دارۋمەندەر بار. مىسالى, ءبىر ليتر قىمىزدا:
ا دارۋمەنى مەن كاروتين 0,092-0,690 مگ; س دارۋمەنى 86, 94 – 135 مگ; اسكوربين قىشقىلى 145 مگ كولەمىندە كەزدەسەدى.قىمىز قۇرامىنداعى س دارۋمەنىنىڭ مولشەرى اشۋ پروتسەسىمەن تىكەلەي بايلانىستى. مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ۆ.يۋ.شيلو مەن عالىم گ.راحيموۆتىڭ زەرتتەۋىنشە, ءبىر ليتر بيە سۇتىندە 99,98 مگ س دارۋمەنى بار. ال عالىم حابدراحمان دۇيسەمبيننىڭ زەرتتەۋلەرىنە سايكەس, 3-4 جاسىندا ءبىرىنشى رەت ق ۇلىنداعان بيە ءسۇتىنىڭ قۇرامىندا س دارۋمەنىنىڭ ەڭ كوپ مولشەرى – 161,2 مگ, 15-17 جاستاعى كوپ ق ۇلىنداعان بيە سۇتىندە ازىراق - 124,2 مگ بولادى.
مۇنىمەن قاتار, قىمىز كۇن مەن ۋلتراكۇلگىن ساۋلە اسەرىنەن تۇزىلەتىن D دارۋمەنىنە باي, اسىرەسە ۋىز قۇرامىندا مول كەزدەسەدى. ر.داۆيدوۆ پەن م.ەرماكوۆانىڭ زەرتتەۋىنشە, ءبىر ليترىندە 0,65-1,05 مگ ە دارۋمەنى بار. مۇنىمەن قاتار, قىمىزدا حولەستەرين الماسۋدى رەتتەيتىن F دارۋمەنى دە كەزدەسەدى.
قىمىز قانداي اۋرۋلارعا ەم؟
سونداي-اق بيە سۇتىندە ۆ توبىنا جاتاتىن تيامين, ريبوفلاۆين جانە پانتوتەن قىشقىلدارى, بيوتين, فولي قىشقىلى, Bi2 دارۋمەنى جانە تاعى باسقا بار. بۇل دارۋمەن ءبىرىنشى كەزەكتە «بەري-بەري» (جۇيكە جۇيەسىنىڭ قابىنۋى) اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستارعا ەم. اتالعان اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستىڭ قارىن ءسولى از ءبولىنىپ, تابەتى ناشارلايدى, بۇلشىق ەتى السىرەيدى, ۇيقىسى قاشادى جانە اسقىنعان جاعدايدا ادام سال بولىپ قالادى. بۇدان وزگە ۆ2 جانە ا دارۋمەنى قوسىلىپ كورۋ اعزالارىنا وڭ اسەرىن بەرەدى.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, قىمىزدى اشىتقان كەزدە دارۋمەندەر مولشەرى ءبىرشاما وزگەرەدى. بيوتين, تيامين, Bi2 دارۋمەندەرىنىڭ مولشەرى ازايسا, پانتوتەن قىشقىلى ازايادى, ال ريبوفلاۆين, فولي قىشقىلى سول كۇيىندە قالادى.
پروفەسسور ن.ك.گورياەۆ بيە ءسۇتىنىڭ ادام اعزاسىنا وڭ اسەرىن تيگىزۋى تۋبەركۋلەزدى ەمدەۋگە كومەگى مول كالتسي تۇزىنىڭ كوپتىگىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان. قىمىزداعى كالتسيدىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءسۇت اقۋىزىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىندىكتەن, اعزاعا جىلدام ءارى تولىق سىڭەدى. كالتسي اعزاداعى مينەرالداردىڭ الماسۋىنا اسەر ەتىپ, وكپە تۋبەركۋلەزىنەن پايدا بولعان قۋىستاردا ىزبەس تۇزدارىنىڭ جينالۋىنا سەبەپشى بولادى.