جۇتار اۋا جۇپار بولسا... نەمەسە تابيعاتقا جاسالعان تاعىلىق توقتار ەمەس

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆانىڭ اتىراۋ­­­لىقتارمەن كەزدەسۋىندە وسىنداي ما­سە­لەلەر كەڭىنەن قوزعالدى. تۇرعىن­داردى, اسىرەسە, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى وڭدەۋ ماسەلەسى تولعاندىرادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, عارىشتان جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ قورىتىندىسىمەن بىلتىر 131 رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس الاڭى انىقتالعان. قازىر اتىراۋ وبلىسىندا 55 قوقىس پوليگونى بار. سولاردىڭ 8 پوليگونى (14,5%) عانا ەكولوگيالىق جانە سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس كەلەدى. قازىر پوليگونداردا 2,5 ملن توننادان اسا قوقىس جيناقتالعان. الايدا پوليگوندارعا تاسىمالدانعان قۇرىلىس قالدىقتارى وڭدەلمەي جاتىر.

– جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر شاعىن جانە ور­­تا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن كوممۋ­نالدىق قال­­­­دىق­­تاردى جيناۋ, سۇرىپتاۋ جانە قاي­­تا وڭدەۋگە تارتۋى قاجەت. ال كوم­مۋ­نال­­دىق قال­دىقتارعا بايلانىستى ارنايى باع­­دارلاما ازىرلەگەن ءجون, – دەيدى ز.سۇلەيمەنوۆا.

ءمينيستردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, ەكولو­گيالىق كودەكستىڭ ەنگىزىلۋى اكىمدىكتەرگە تابيعاتتى قورعاۋ ءىس-شارالارىنا ەميسسيا­لار ءۇشىن تولەم قاراجاتىن 100% پايدالانۋ مۇمكىندىگىن بەرىپ وتىر.

ما­سەلەن, وتكەن جىلى اتىراۋ وبلى­­سىنىڭ بيۋد­جەتىنە ەكولوگيالىق تو­لەم­دەردەن 9 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات تۇس­كەن. بىراق ودان مۇنايلى ءوڭىردىڭ اۋاسى دا, تۇمسا تابيعاتى جاقسارىپ جاتقان جوق. ويت­كەنى بۇل وڭىردە تابيعاتقا قارسى جاسالاتىن تاعىلىق ارە­كەتتەر توقتاماي تۇر.

وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ۇسىنعان مالىمەت­كە سۇيەنسەك, بىلتىر تابيعات پايدالانۋ­شىلارعا قاتىستى 121 باقىلاۋ جۇرگىزىلگەن. سونداي باقىلاۋدىڭ ناتيجەسىندە, ەكولوگيا زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن بۇزعان 241 دەرەك تىركەلگەن. زاڭ بۇزۋشىلارعا قاتىستى 230 اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, جالپى سوماسى 306 ملن 635 مىڭ تەڭگەنىڭ اكىم­شىلىك ايىپپ ۇلى سالىندى. الايدا تابيعات پايدالانۋشىلاردىڭ ايىپپۇلدى تولەۋگە اسىعار ءتۇرى جوق. قازىر 14 ملن 102 مىڭ تەڭگەلىك 8 اكىمشىلىك ءىستىڭ ورىن­دالۋ مەرزىمى وتپەگەن. ال 107 مىڭ 957 847 تەڭگەنىڭ 7 اكىمشىلىك ءىسى سوت ورىن­داۋ­شى­لارىنىڭ وندىرىسىندە قارالىپ جاتىر.

ماسەلەن, تابيعات پايدالا­نۋ­شىنىڭ بىرىنە جالپى سوماسى 56 ملن 146 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان زالالدى وتەۋ تۋرالى ءبىر ۇيعارىم بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان. اقتوبە وبلىسىندا تىركەلگەن تابيعات پايدالانۋشى بۇل شەشىممەن كەلىسپەي, سول وڭىردەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتىنا شاعىم بەرگەن. الايدا سوت شەشىمىمەن شاعىم قاناعات­تان­دىرۋسىز قالدىرىلعان. تابيعات پاي­­­دالانۋشى سوت شەشىمىمەن تاعى دا كەلىس­پەي, اقتوبە وبلىستىق سوتىنىڭ اپەل­لياتسيالىق القاسىنا اپەللياتسيالىق شاعىم­مەن جۇگىنگەن. سوت شەشىمى وزگەرىس­سىز قال­دى­رىلىپ, اپەللياتسيالىق شاعىم قاناعات­تاندىرۋدان باس تارتىلعان. قور­شاعان ورتاعا كەلتىرىلگەن زالال وندىرىلگەن.

بۇل ءوڭىردىڭ تۇرعىندارى دا جۇتار اۋانىڭ جۇپار بولعانىن قالايدى. الايدا الاڭ كوڭىلدى جۇرتشىلىقتىڭ قالاۋى وڭىنان شەشىلمەي تۇر. ويتكەنى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى اتىراۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ەرلان دوسانوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى 5 جىلدا اتىراۋ وبلىسىندا قورشاعان ورتانى بۇلدىرۋگە قاتىستى 47 وقيعا تىركەلگەن. سوعان بايلانىستى 2,5 ملرد تەڭگەدەن اسا سومانىڭ ايىپپ ۇلى سالىنعان. ەكولوگياعا كەلتىرىلگەن زالال مولشەرى 700 ملن تەڭگەدەن اسقان. قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرەتىن جاعدايلار ء«اموز», «تەڭىزشەۆرويل» جشس, «ەمبىمۇنايگاز» اق, «North Caspian Operating Company N.V» فيليالىندا انىقتالىپ وتىر.

وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى دا اتالعان كاسىپورىنداردىڭ تۇمسا تابيعاتتىڭ ب ۇلىنۋىنە قوسار «ۇلە­سىن» جوققا شىعارمايدى. ماسەلەن, «North Caspian Operating Company N.V» فيليا­لىنا قاتىستى پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ كەزىندە زاڭ تالابىنا قايشى 10 دەرەك تىركەلگەن. بىرىنشىدەن, كونتەينەرلىك تيپ­تەگى 2 كولدەنەڭ رەزەرۆۋارى بار ۋاقىتشا الاڭ بولماعان. ەكىنشىدەن, پايدالانىلعان ءسىلتىنى قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان كۇكىرت قىشقىلى بار بىرنەشە رەزەرۆۋار تاعى جوق. ۇشىنشىدەن, ەكى جەلىدە ءاميندى تازارتۋعا ارنالعان 14 قوسىمشا سۇزگىسى بار الاڭ بولۋى كەرەك. تورتىنشىدەن, تەحنولوگيالىق سىيىمدى­لىعى بار ۋاقىتشا 29 الاڭ­­نىڭ بولماعانى انىق­تالعان.

وتكەن جىلعى 3 تامىزدا «بولاشاق» مۇناي مەن گازدى كەشەندى دايىنداۋ قون­دىرعىسى جۇمىسى گازدىڭ تارالۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى. ماماندار مۇنىڭ سەبەبىن كاسپي تەڭىزىندەگى «D» ارا­لىنان وندىرىلگەن گازدان سۇيىق­تىقتىڭ ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتەتىن شلام ۇستاعىشتىڭ ىستەن شىعۋىمەن تۇ­سىن­دىرگەن. سودان كەيىن شلام ۇستاعىشتىڭ قۇ­رىلىمى جوباسىز قايتا جاسالعان. بىراق ۋلى گاز داتچيكتەرى (گاز سەپاراتورى) ىسكە قو­سىلعان. اتموسفەرالىق اۋاعا تاراعان كۇ­كىرتتى گازدىڭ كولەمى 1 665 كيلوگرامدى قۇراعان.

ەكولوگتەر بىلتىرعى 9 ايدا اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا 4 رەت جوسپاردان تىس تەكسەرۋ, 1 پروفيلاكتيكالىق با­قى­لاۋ جۇرگىزدى. بۇل كاسىپورىن تاراپى­نان قورشاعان ورتانى قورعاۋ تالابى ءجيى بۇزىلاتىنىن اڭعارتادى. ماسەلەن, ءبىرىن­شى جوسپاردان تىس تەكسەرۋ كەزىندە بيو­لوگيالىق تازارتۋ قوندىرعىسىنان قۇ­رامىندا ۇلكەن كونتسەنتراتسيادا بيوشلا­­مى بار سارقىندى وندىرىستىك سۋلار­دىڭ بۋلانۋ الاڭىنا اعىزعانى انىق­تالعان. اتالعان دەرەككە بايلانىستى زا­ۋىتقا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق كو­دەكسىنىڭ 327, 328 جانە 311-باپتارىنىڭ 1-بولىكتەرىمەن, 31 ملن 233 مىڭ تەڭگە ايىپ­پۇل سالىنعان.

ءساۋىر ايىنداعى ءۇشىنشى جوسپاردان تىس تەكسەرۋ كەزىندە كاسىپورىن تاراپىنان قورشاعان ورتاعا ەميسسيالاردىڭ نور­ماتيۆتەرىن اسىرۋعا قاتىستى 4 زاڭ بۇزۋ­شىلىق انىقتالعانى تىركەلگەن. سول سەبەپتەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 328-بابىنىڭ 1-بولىمىمەن سالىنعان ايىپپۇلدىڭ كولەمى 55 ملن 949 تەڭگەنى قۇرادى. ال ماۋسىم-شىلدە ايلا­رىندا جۇرگىزىلگەن پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋعا ەكولوگيالىق رەتتەۋ جانە با­قىلاۋ كوميتەتى مەن اقتوبە وبلىس­تىق ەكولوگيا دەپارتامەنتى ماماندارى قاتىستى. سول كەزدە انىقتالعان بۇزۋ­شى­لىقتاردى جويۋ جونىندە نۇسقاما بەرى­لىپ, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 324, 326, 327 جانە 344-بابىمەن 6 ملن 993 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالۋعا شەشىم قابىلداندى.

سونداي-اق شىلدەدە «KEGOC» اق-تا ورىن العان اپاتتىق جاعدايعا بايلانىستى اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى ەلەكتر قۋاتىنسىز قالدى. مۇنىڭ سال­دارىنان ۋلى گاز الاۋدا جاعىلعان. وسى دەرەك ءۇشىن اتىراۋ قالاسىنىڭ اكىم­شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جونىندەگى مامانداندىرىلعان سوتىنىڭ قاۋلىسىمەن قور­شاعان ورتاعا ەميسسيالاردىڭ نورما­تيۆ­تەرىن ءبىر جىل ىشىندە جۇيەلى تۇردە (ەكى رەتتەن كوپ) اسىرعانى ءۇشىن ەكو­لوگيالىق رۇقساتتىڭ قولدانىسىن 1 ايعا توقتاتا تۇرىپ, لاستاعىش زاتتاردىڭ اسىپ كەتكەن مولشەرىنە قاتىستى قورشاعان ورتاعا جا­عىمسىز اسەر ەتكەنى ءۇشىن 5 ملن 626 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان ەدى. الايدا وبلىستىق سوتتىڭ قاۋ­لىسىمەن ءبىرىنشى ساتى­داعى سوت قاۋلىسى جويىلدى. ءسويتىپ, زا­ۋىتقا قاتىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­­شىلىق تۋرالى ءىس اسا قاجەتتىلىك جاعدايىن­دا ءىس-ارەكەتتىڭ جاسالۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى.

قازىر وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتى اتىراۋ وبلىستىق سوتىنىڭ قاۋلىسىن كاس­ساتسيالىق تارتىپپەن قايتا قاراۋعا كاسسا­تسيالىق نارازىلىق بەرۋ ءۇشىن ەكولوگيالىق رەتتەۋ جانە باقىلاۋ كوميتەتىنە جولداپ وتىر. جالپى, وتكەن جىلى اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا ەكولوگيالىق كودەكس تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن جالپى كولەمى 100 ملن 672 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى.

قازىر اۋىل تۇرعىندارى دا قورشاعان ورتانىڭ ب ۇلىنبەگەنىنە مۇددەلىك تانىتىپ وتىر. سونداي تۇرعىننىڭ ءبىرى بىل­تىرعى قاراشادا Whatsapp مەسسەندجەرى مەن الەۋمەتتىك جەلىدە مۇنايعا ۇقساس سۇيىقتىق توگىلگەنى تۋرالى بەينەجازبا تاراتتى. توپىراق قاباتى ب ۇلىنگەن اۋماق قۇرمانعازى اۋدانىنداعى سۇيىندىك اۋىلدىق وكرۋگىندەگى باتىربەك اۋىلىنان سولتۇستىك شىعىسقا قاراي 8-9 شا­قى­رىم قاشىقتىقتاعى ىدىرىس پەن شە­­گەندى قىستاقتارىنىڭ ارالىعىنان تا­بىل­عان. مۇندا «SMART-OIL» جشس بىل­تىر تامىز ايىنان بەرى بارلاۋ-بۇر­عىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى باستاعان. اتالعان قىستاۋ قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ ور­تالىعىنان 250 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان.

«وسىعان بايلانىستى اتىراۋ وبلىس­تىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى, قۇرمانعازى اۋدانى اكىمى مەن اۋدان پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارلارى, سۇيىندىك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى, ازعىر پوليتسيا ءبولىمىنىڭ باستىعى, «SMART-OIL» جشس-ءنىڭ وكىلدەرى بار توپ توپىراق قا­باتى ب ۇلىنگەن جەرگە تەكسەرۋ جۇرگىزدى. تەك­­سەرۋ كەزىندە توپىراق قاباتى بەلگىسىز سۇيىقتىقپەن ب ۇلىنگەنى انىقتالدى. دەپار­تامەنت قىزمەتكەرلەرى زەرتحانالىق تالداۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن ب ۇلىن­گەن جەردەن سىنامالار الدى. مۇ­ناي ونىمدەرىمەن ب ۇلىنگەن جەردەگى لاستاۋ­شى زاتتىڭ ناقتى كونتسەنتراتسيا­سى ايا­لىق (فونوۆىي) توپىراقتان كوپ ەكەنى دا­لەلدەندى. قۇرمانعازى اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ ءىس قۇجاتتارىندا جەردى بۇلدىرگەن «SMART-OIL» جشس-ءنىڭ مەر­دىگەرى – «كاپۋانوۆ ب.ز.» شارۋا قوجا­لىعى ەكەنى كورسەتىلدى», دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

قورشاعان ورتانىڭ بىردەن-ءبىر جان­اشى­رى – ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى «كاپۋانوۆ ب.ز.» شارۋا قوجا­لىعىنا زاڭناما تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك حاتتاما تولتىردى. شا­رۋا قوجالىعىنىڭ باسشىلارى كىناسىن مويىنداعان. سول سەبەپتەن قىسقارتىلعان ءىس جۇر­گىزۋ تارتىبىمەن شارۋا قوجالىعى 459 450 تەڭگە مولشەرىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل ارقالادى.

بۇل سەرىكتەستىكتىڭ قىزىلقوعا اۋدانىندا قورشاعان ورتانى بۇلدىرگەنى تۋرالى دەرەك بار. مۇنى وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى راستاپ وتىر. دالەلگە جۇگىنسەك, «SMART-OIL» جشس «قاراباۋ» كەن ورنى اۋماعىنداعى بۇرعىلاۋ قوندىرعىسىن كوشىرۋ كەزىندە توپىراق قاباتى بۇرعىلاۋ شلامىمەن بۇلدىرگەن. بۇرعىلاۋ شلامىن مەردىگەر مەكەمەگە بەرۋ كەزىندە ەكولوگيالىق زاڭناما تالاپتارىن بۇزعانى انىقتالعان. مۇنداي ارەكەت ءۇشىن سەرىكتەستىككە اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ تالابىمەن قىسقارتىلعان تارتىپپەن 3 ملن 828 مىڭ 750 تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان.

دەپارتامەنت باسشىسى الىبەك بەكمۇ­­حامەتوۆتىڭ ايتۋىنا قارا­عاندا, بىلتىرعى جەلتوقساندا «ۇلت­تىق يندۋستريالدى مۇناي-حيميا تەحنوپاركى» ارنايى ەكو­نوميكالىق ايماعىنىڭ اۋماعىندا كولەمى 6 گەك­تارعا جۋىق جاساندى كول تۇزىلگەن. بۇل لاس سۋدى دا­لاعا رۇقساتسىز توگۋدىڭ سال­دارىنان اتىراۋدان 30 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى قارا­باتان ەلدى مەكەنىنىڭ تۇسىندا پايدا بولعان. مۇندا «بازيس كون­ستراكشن» اق «سۋ دايىنداۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. تاپسىرىس بەرۋشى – «Karabatan Utilities Solution» جشس.

– الەۋمەتتىك جەلىدە جەر استىنا كومىلگەن قۇبىردان قۇرامى بەلگىسىز لاس سۋدىڭ جەر بەتىنە رۇقساتسىز توگىلگەنى جايلى بەينەجازبا جۇكتەلدى. وسىلايشا, «Karabatan Utility Solutions» جشس تاراپىنان ەكولوگيالىق زاڭناما تالابى بۇ­زىلعان. وسىعان بايلانىستى دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى جوسپاردان تىس تەكسەرۋ جۇرگىزدى. تەكسەرۋ قورىتىندىسىمەن كورسەتىلگەن دەرەكتەر راستالدى. اتالعان سە­رىكتەستىك زاڭ بۇزۋشىلىق دەرەگىنە قا­تىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرا­لى كودەكستىڭ 328-بابىنىڭ 1-تار­ماعىمەن قورشاعان ورتاعا ەميسسيا­لار­دىڭ نورماتيۆتەرىن اسىرعانى ءۇشىن اكىم­شىلىك جازاعا تارتىلىپ, 10 ملن 448 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىندى, – دەيدى ءا.بەك­مۇ­حامەتوۆ.

ال اتىراۋ وبلىستىق مامانداندى­رىلعان تابيعات قورعاۋ پروكۋرورى ەركە­بۇلان ەرمەكوۆتىڭ مالىمەتىنشە, كەڭ تا­رالعان پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋ ءۇشىن كارەرلەردى رۇقساتسىز پايدالانعان كاسىپ­ورىندار بار. مۇنداي دەرەك پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ جۇمىسىنا جۇرگىزگەن تالداۋى كەزىن­دە انىقتالعان.

– تالداۋ قورىتىندىسىمەن كاسىپ­ورىنداردىڭ تاراپىنان بىر­نەشە تالاپتىڭ ورىندالماعانى بەلگىلى بولدى. ونىڭ ىشىندە ليتسەنزيالىق مىندەت­تەمەلەردىڭ ورىن­دالماعانى, مىندەتتى تولەمدەردىڭ تۇسپەگەنى, جەر پايدالانۋ قۇقىقتارىنىڭ ءۇشىنشى تۇلعالارعا زاڭسىز بەرىلگەنى جانە جەر ۋچاسكەلەرىن قۇقىق بەلگىلەيتىن قۇجاتسىز پايدالانىلعانى تۋرالى زاڭ بۇزۋشىلىقتار كەزدەسەدى. پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىسىنە سايكەس جالپى كولەمى 773,9 گەكتار جەر ۋچاسكەسىنىڭ قوي­ناۋىن يگەرۋگە جاسالعان «اتىراۋ» الەۋمەتتىك كاسىپ­كەرلىك كورپوراتسياسى» اق-نىڭ 13, جانە «كون­سالتينگ-نەدرا» جشس-ءنىڭ 1 كەلى­سىمشارتى بۇزىلدى, – دەپ مالىمدەدى ە.ەرمەكوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى «سوگىس» تۇرىندەگى تارتىپتىك جاۋاپقا تارتىلعان. مۇنداي تالداۋ جۇمىستارى ءالى جالعاسىپ جاتىر. زاڭدىلىقتى بۇزعان وزگە دە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا قا­تىستى شارالار قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر.

اتىراۋ وبلىسىندا جاسىل جەلەك وتە از. ءتىپتى جوققا ءتان دەۋگە بولادى. سول سەبەپتەن جىل سايىن مىڭداعان تال كوشەتى ەگى­لەدى. بۇل كورىنىس 2000 جىلدان بەرى قايتالانعانىمەن, بوي تىكتەگەن جاسىل جەلەكتى كورمەيسىز. ءتىپتى بۇرناعى جىلى اتىراۋ وبلىسىندا ورمان ءوسىرۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوس­پارى ازىرلەندى. سول كەزدەگى وبلىس اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ تە, وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ ۇلكەندى-كىشىلى باسشىلارى دا الداعى جىلدا 7 ملن كوشەت ەگىلەتىنىن جارياعا جار سالا حابارلادى.

ءوڭىردىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبىندەگى الىپتار – «تەڭىزشەۆرويل», «North Caspian Operating Company N.V», اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى, «ەمبىمۇنايگاز» اق-قا جەر تەلىمى ءبولىنىپ, كوشەت ەگۋ تاپسىرىلعان ەدى. الايدا بۇل كاسىپورىندار ازىرگە تال كوشەتىن ەككەنى, جاسىل جەلەكتىڭ جايى تۋرالى اقپارات تاراتقان جوق. دەگەنمەن «North Caspian Operating Company N.V» فيليا­لى 2021 جىلدىڭ كۇزىندەگى مەموراندۋم شەڭبەرىندە «بەرەكە» شاعىن اۋدا­نىندا 62 گەكتارعا 62 مىڭ كوشەت ەككەن. بىلتىرعى كوكتەمدە تاعى 11 گەكتارعا ەگىلگەن كوشەتتىڭ سانى 11 مىڭ ءتۇپتى قۇ­راعان. ال ەركىنقالا اۋىلىندا 21 مىڭ, 20 مىڭ ءتۇپ كوشەتتىڭ ەگىلۋىنە ۇيىتقى بولعان.

قالاي دەسەك تە, تابيعات تا ايالاۋدى قاجەت ەتەدى. الايدا جەر استىنداعى باي­لىقتى مولىنان قارپىپ, قىرۋار تابىسقا بەلشەسىنەن باتۋدى كوزدەگەندەر قورشاعان ورتاعا وراسان زور زيانى تيەتىن تاعىلىق ارەكەتىن توقتاتار ەمەس. زاڭسىز ارەكەتى قوعامدىق پىكىر تۋعىزعاندار كىناسىن مويىن­داپ, سالىنعان ايىپپۇلدىڭ جارتىسىن تولەۋمەن قۇتىلىپ كەتىپ ءجۇر. باسقاشا ايتقاندا, جەڭىلدىكپەن ايىپپۇل تولەيتىن كاسىپورىندار ايىلىن جيماي تۇر. وسى ورايدا تۇمسا تابيعاتتى بۇلدىرەتىندەرگە سالىناتىن ايىپپۇلدى تولىعىمەن تو­لەتۋدى ەنگىزۋ قاجەتتى تۋىندايدى. ال بۇل ءۇشىن اكىمشىلىكتى ءىستى قىسقارتىلعان تارتىپپەن قاراۋ, سوعان وراي ايىپپۇلدى 50 پايىزدىق جەڭىلدىكپەن تولەتۋ تۋرالى تالاپتى قايتا قاراستىرۋ قاجەت-اق.

اتىراۋ وبلىسى